Utterance viewmc_tabasaran_nuradin| Recording date | 2010 |
|---|
| Speaker age | 52 |
|---|
| Speaker sex | m |
|---|
| Text genre | traditional narrative |
|---|
| Extended corpus | no |
|---|
[1]
malla
aˤleskr.az
adi
šulu
sar
baj
nuradin.
Mullah Aleskar had son, Nuradin. malla aˤleskr.az adi šulu sar baj nuradin.
[2]
nuradin,
dumu
axnu
aʁzurna
miržidvažna
miržc’urna
urgubpːi
jis.an.
Nuradin, he was born in the year 1887. nuradin, dumu axnu aʁzurna miržidvažna miržc’urna urgubpːi jis.an.
[3]
lap
bic’iǯi
imiǯi,
bajǯi
imiǯi
mu
maˤʁrum
šulu
adaš.iqra
va
sab
c’ib
vaχt.nalan
dadaj.iqra.
When he was very little, when he was a boy, he lost his father and after a short time his mother too. lap bic’iǯi imiǯi, bajǯi imiǯi mu maˤʁrum šulu adaš.iqra va sab c’ib vaχt.nalan dadaj.iqra.
[4]
marcːi
jitim
duxnu,
k’ulǯi
χlaʔ
muvu
hap’ruš
aˤjdarǯi
fu
kespi
ap’uruš,
dubʁuruš
aˤjdarǯi
hamcːi
kasibval.i
aˤǯuzval.i
darval.i
aǯi
dusnu
fikrar
ap’uraji
nuradinǯi.
Having become an orphan, alone in his house, he did not know what to do, what craft to do, what to study, in this way he remained in poverty, in helplessness, in need, and thought. marcːi jitim duxnu, k’ulǯi χlaʔ muvu hap’ruš aˤjdarǯi fu kespi ap’uruš, dubʁuruš aˤjdarǯi hamcːi kasibval.i aˤǯuzval.i darval.i aǯi dusnu fikrar ap’uraji nuradinǯi.
[5]
k’ul.iz
ʁuˤru,
uzu
k’ur
vallah
k’ur
ustaval
dubʁiǯiza
k’ur.
It comes to him: Wallah, he says, I will study to be a builder. k’ul.iz ʁuˤru, uzu k’ur vallah k’ur ustaval dubʁiǯiza k’ur.
[6]
haz
ʁapiš
čara
adar,
muvaz
dusru
χal
adar.
Because there was no any other way, there was no home for him to live in. haz ʁapiš čara adar, muvaz dusru χal adar.
[7]
ja
muvaz
čan
aba.jilantina
malla
vu
dupnu
sab
č’ur
ilibrubsi
jis̊ra
maz̊gʷlar.in
č’ur.ǯik
ktarǯi
pajra
ktarǯi.
He did not have any pasture or place from his father, (because he) was a mullah, (Nuradin) did not have a pasture in Mezhgul, (he) had no share. ja muvaz čan aba.jilantina malla vu dupnu sab č’ur ilibrubsi jis̊ra maz̊gʷlar.in č’ur.ǯik ktarǯi pajra ktarǯi.
[8]
ja
χaˤn.a
mal
adar
muvan,
ja
rakːn.iin
peʔ
šuˤq,
sab
mutmu
aldarǯi,
hamcːi
lap
aˤǯuzval.iinǯi
jitim
duxnu,
gaˤbʁru
muvan
uˤmur.
In his cowshed there was no cattle, in the coop there were no hens and chickens, not even a thing, in this way, being an orphan, being without any help, (he) started his life. ja χaˤn.a mal adar muvan, ja rakːn.iin peʔ šuˤq, sab mutmu aldarǯi, hamcːi lap aˤǯuzval.iinǯi jitim duxnu, gaˤbʁru muvan uˤmur.
[9]
jitim
nuradin.ǯi
k’ul
iskan
ap’urdar,
k’ul
is
ap’urdar.
The orphan Nuradin did not lower his head, (he) did not lower his head. jitim nuradin.ǯi k’ul iskan ap’urdar, k’ul is ap’urdar.
[10]
muvu
quˤʁnuˤ
bašlamiš
ap’uru,
muvan
tvan
bic’i
bic’i
laˤχnar
ap’uri.
He started to do small jobs for this person and that one. muvu quˤʁnuˤ bašlamiš ap’uru, muvan tvan bic’i bic’i laˤχnar ap’uri.
[11]
šlin
piʔ.rin
ʁazma
ap’uru
muvu,
sar.iz
[UNCLEAR]
ǯara
dusru
χal
He built a chicken coop for someone; he built a house for another to live in. šlin piʔ.rin ʁazma ap’uru muvu, sar.iz [UNCLEAR] ǯara dusru χal ap’uru.
[12]
hamcːi
bic’i
bic’i
ustavalar
durʁuri
k’uli
fikir
ap’uri
aˤχir
muvan
ʔimdi
baj
jašamiš
šulaǯi
šulu
imaǯ
ʁulaʔ
tabasaran
rajonǯiʔ
imaǯ
ʁulaʔ
ʁulaʔ
havaxna
aˤru
mu
xadan
vaχtːna
liχuz
So, step by step he learnt skills, using his head. His uncle's son lived in the village of Imaj in the Tabasaran district, (Nuradin) went to Imaj to work in the summer. hamcːi bic’i bic’i ustavalar durʁuri, k’ul.i fikir ap’uri aˤχir muvan imdin baj jašamiš šulaǯi šulu imaǯ ʁul.aʔ tabasaran rajon.ǯiʔ, imaǯ ʁul.aʔ havaxna aˤru mu xad.an vaχtː.na liχuz.
[13]
xadar
qurq’ige
hakːus̊aʔ
ignar.iz
dušnu,
hakːmu
ignar.iq
diliχnu
lezgir.iq
ʁazanmiš
dap’nu
čaz
ip’ru
sursat
xaǯi,
dufnu
hamcːi
gaˤbʁu
muvu
čan
uˤmur.
When summer arrived, he went down for the harvest, worked at the harvest for the Lezgians, earned money, and so, having a supply of food for himself, he came back and started his life in this way. xadar qurq’ige hakːus̊aʔ ignar.iz dušnu, hakːmu ignar.iq diliχnu lezgir.iq ʁazanmiš dap’nu čaz ip’ru sursat xaǯi, dufnu hamcːi gaˤbʁu muvu čan uˤmur.
[14]
va
sabpibǯi
gaˤbʁru
nu
muvu
čan
χal
ap’uz.
First, he started to build a house for himself. va sabpibǯi gaˤbʁru nu muvu čan χal ap’uz.
[15]
ap’uru
muvu
čaz
sab
uǯub
χalla.
He built a good house for himself. ap’uru muvu čaz sab uǯub χalla.
[16]
ǯaχ
dap’nu,
ustir.ixan
herχnu
qerχnu
ficːi
ǯibru,
uzu
hamu
ʁan
ficːi
ǯibru,
hamu
murc̊.aʔ
ʁan
ficːi
ǯibru.
ulǯ
ficːi
dibkru,
fuq’an
jaʁlišin
dibkru,
fuq’an
jarq’ušin
dibkru.
Having called over craftsmen, he asked them, How should I lay stones? How do I put a stone in that corner? (He asked) how they make a window, how high they make it, how wide they make it. ǯaχ dap’nu, ustir.ixan herχnu qerχnu ficːi ǯibru, uzu hamu ʁan ficːi ǯibru, hamu murc̊.aʔ ʁan ficːi ǯibru. ulǯ ficːi dibkru, fuq’an jaʁlišin dibkru, fuq’an jarq’ušin dibkru.
[17]
hamcːi
vari
hadmu
vaχtnanǯin
uǯudar
ustjir
aǯi
šulu
ʁulaʔ
efendi
baχčaˤli
va
ǯürbeǯür
hacːdar
uǯub
laˤχnin
kaji
ustjir
aǯi
šulu
At that time there were good craftsmen in the village: Efendi, Bahchali, and other good master craftsmen for different jobs. hamcːi vari hadmu vaχt.nanǯin uǯudar ustjir aǯi šulu ʁul.aʔ, efendi, baχčaˤli va ǯürbeǯür hacːdar uǯub laˤχn.in [UNCLEAR] kaji ustjir aǯi šulu.
[18]
hamrar.ixa
herχri
muvu
čaz
sab
χal
ǯibru.
Asking them [for help], (Nuradin) built a house for himself. hamrar.ixa herχri muvu čaz sab χal ǯibru.
[19]
hamu
χal
ǯibnu,
qa
čpːin
mirasar.in
kümek.niinǯi,
sar
čaz
ʁiligu
dišahlira
duχnu
muvu
gaˤbʁru
čan
χizan.
Having built this house with the help of relatives, he was looking after himself, having married [lit. having brought a woman], he started his own family. hamu χal ǯibnu, qa čpːin mirasar.in kümek.niinǯi, sar čaz ʁiligu dišahlira duχnu muvu gaˤbʁru čan χizan.
[20]
šulu
muvaz
havkan
sar
baž
He had a son with her. šulu muvaz havkan sar baž.
[21]
anǯaʁ
hamcːib
abxnu
murar.in
q’ismat
mu
baž
axigan
murar
huduc̊’uru.
But their fate was such that they separated after that son was born. anǯaʁ hamcːib abxnu murar.in q’ismat mu baž axigan murar huduc̊’uru.
[22]
aˤχir
mu
qaqru
sar,
ič
ʁul.a
sar
admiqǯi
jaraˤli
k’uru
χalu.diqǯi
Finally, he met a man from our village, he met a man called Yarali. aˤχir mu qaqru sar, ič ʁul.a sar admiqǯi jaraˤli k’uru χalu.diqǯi qaqnu.
[23]
dubʁuru
muvu
paltar
dirχru
ustaval.
He learnt the skill of sewing clothes. dubʁuru muvu paltar dirχru ustaval.
[24]
šulu
muvkan
zurba
adlu
paltar
dirχru
usta
He became a very skilled, famous craftsman who made clothes. šulu muvkan zurba adlu paltar dirχru usta.
[25]
uduc̊nu
aˤru
murar
ǯara
lezgi
ʁul.az,
They went to a different Lezgian village. uduc̊nu aˤru murar ǯara lezgi ʁul.az,
[26]
č’iliqar
k’uru
ʁulaz
dušnu
has̊a
čpːin
kːurtar
dirχru
mašinra
xaǯi
dušnu
sari
zakazar
q’abul
ap’uri
χalq’arixan
tmunur
dirχuri
hamcːi
vazariinǯi
liχuri
šulu
haks̊a
(They) went to a village called Chiliqar, (they) had their sewing machine for making clothes, (they) went, one took orders from people while he other was sewing; like this they worked for months. č’iliqar k’uru ʁul.az dušnu, has̊a čpːin kːurtar dirχru mašinra xaǯi, dušnu, sar.i zakazar q’abul ap’uri χalq’ar.ixan, tmunur dirχuri, hamcːi vazar.iinǯi liχuri šulu haks̊.a
[27]
aˤχir
qa
hadmu
zakazar
guduk’ige
qadaknu
dufnu
imbu
vaχt
ʁul.a
hap’raǯi
šulu.
In the end, when those orders were done, they came back and spent the rest of the time in the village. aˤχir qa hadmu zakazar guduk’ige qadaknu dufnu imbu vaχt ʁul.a hap’raǯi šulu.
[28]
hamcːi
muvkan
šulu
geleǯeg.diz
zurba
usta.
In future he would become a famous master craftsman. hamcːi muvkan šulu geleǯeg.diz zurba usta.
[29]
Our grandfather spoke about him. muvkan ič abaj.i k’ur
[30]
hadmuq’an
quˤʁuˤnza
šarvar
birχuz,
aˤʁuˤ
šuldar
k’ur.
I started to sew trousers many times [said Nuradin], but he did not understand [i.e. how to do it]. hadmuq’an quˤʁuˤnza šarvar birχuz, aˤʁuˤ šuldar k’ur.
[31]
aˤχirki
ʁadabʁu
sab
c’iji
šarvar
magazin.ǯian,
vari
ajisi
k’ur
ktabs̊unza
k’ur.
[He said,] in the end, having bought new trousers in a shop, I ripped all of them up. aˤχirki ʁadabʁu sab c’iji šarvar magazin.ǯian, vari ajisi k’ur ktabs̊unza k’ur.
[32]
kadabs̊nu
ǯibunza
k’ur
kaʔri
cifrira
hamu
sab
q’uˤb
k’uri
kavri
cifrira,
ǯibnu
šarvar
k’ur
kadabs̊u
kːudubk’ige,
qa
ʁadabʁnu
k’ur
kpirχunza
k’ur
sabasa.
I put down what I had ripped up, wrote numbers, wrote the numbers one, two (on the pieces), placed the trousers down after having finished ripping (them) up, then took (them) and I sewed (them) back together again. kadabs̊nu ǯibunza k’ur kaʔri cifrira hamu sab q’uˤb k’uri kavri cifrira, ǯibnu šarvar k’ur kadabs̊u kːudubk’ige, qa ʁadabʁnu k’ur kpirχunza k’ur sabasa.
[33]
haǯika
ʁap’unza
k’ur
k’alibar
I made a stencil from them. haǯika ʁap’unza k’alibar.
[34]
k’albar
dap’nu,
ǯivnu
k’ur
kaʁz.iin,
qa
šalvar
kpirχunza
k’ur
Having made stencils and put them down on paper, I made trousers. k’albar dap’nu, ǯivnu k’ur kaʁz.iin, qa šalvar kpirχunza k’ur
[35]
ha.ǯiqamina
k’ur
ha.ǯiinǯi
ebcuri,
ktabt’uri,
birχuri
axunza
k’ur
χalq’ar.iz
šarvrar
qa
penǯkar,
valǯʁar,
čʷχjir.
From that time on, I was measuring with them, I was cutting, sewing trousers for people, also jackets, scarves, and other such things. ha.ǯiqamina k’ur ha.ǯiinǯi ebcuri, ktabt’uri, birχuri axunza k’ur χalq’ar.iz šarvrar qa penǯkar, valǯʁar, čʷχjir.
[36]
qa
aˤχir
geleǯeg.diz
dirχuz
quˤʁnu
muvu
šapkir
va
urgmar,
ix
hamu
marčː.lin
ʁiǯq’.in
urgmar
dirχuri
Finally, in future, he would start sewing hats and sheepskin coats, he was sewing those sheepskin coats of ours from sheep's skin. qa aˤχir geleǯeg.diz dirχuz quˤʁnu muvu šapkir va urgmar, ix hamu marčː.lin ʁiǯq’.in urgmar dirχuri axnu.
[37]
aˤχirimǯi
vaχt.na
lap
čav
q’abi
duxnu
tamam
urgc’ur
jislan
ziinǯi
uldubc̊igan
dirχuz
quˤʁnu
duvu
urgmar
mašin.ǯiinǯi.
In the end, when he had become old, after more than seventy years, he started to sew sheepskin coats using a sewing machine. aˤχirimǯi vaχt.na lap čav q’abi duxnu tamam urgc’ur jislan ziinǯi uldubc̊igan dirχuz quˤʁnu duvu urgmar mašin.ǯiinǯi.
[38]
fuk’ara
sar
kas.ǯi...
sab
sutki
sab
urgam
birχuri,
vot.
Whatever one person... he was making one sheepskin coat in a day. fuk’ara sar kas.ǯi... sab sutki sab urgam birχuri, vot.
[39]
hamu
jic’ub
ʁiǯiq’
aqːi
k’uru
muvu
He said: Bring (me) these ten skins. hamu jic’ub ʁiǯiq’ aqːi k’uru muvu.
[40]
hamurar
fuk’ara
xtar
muvax
Nothing came of those for him. (?) hamurar fuk’ara xtar muvax
[41]
sab
hamcːib
k’ak’l.in
metri
xaǯi
sanu
hamu
č’ubar
hamcːi
quˤb
č’ub
haminǯi
hamcːi
dap’nu
zigura
haminǯi
(He) had a wooden rule and finger spans, measuring spans, two spans like that, he drew there and cut (the sheepskin). sab hamcːib k’ak’l.in metri xaǯi sanu hamu č’ubar hamcːi quˤb č’ub haminǯi hamcːi dap’nu zigura haminǯi va ktabt’ura.
[42]
qipra
hamcːi
šula
urgm.in
ʁʷal.
He put (it on the sewing machine), and one side of the sheepskin was done. qipra hamcːi šula urgm.in ʁʷal.
[43]
hamcːi
ap’ura,
jebcura
[UNCLEAR]
met’riinǯi
zivnu
k’ark’ar,
k’ark’r.iinǯi,
ubris̊ar
fuk’ara
[UNCLEAR]
hamcːi
zivnu
qipra
šula
urgm.in
He did it this way, measuring with a rule, cutting with a knife, (he did) nothing with scissors, cutting it this way, putting (the skin on the sewing machine), and so one side of the sheepskin was finished. hamcːi ap’ura, jebcura [UNCLEAR] met’riinǯi zivnu k’ark’ar, k’ark’r.iinǯi, ubris̊ar fuk’ara [UNCLEAR] hamcːi zivnu qipra šula urgm.in ʁʷal.
[44]
hamcːi
značit
hamus
fikir
ʁap’ige,
zurba
aˤχuˤ
fikir
aji
k’ul
vu.
If you think now, (he had) a big, strong, thinking head [i.e. he was smart]. hamcːi značit hamus fikir ʁap’ige, zurba aˤχuˤ fikir aji k’ul vu.
[45]
aˤjdoz,
muvan
ficːib
hunar
kaǯi
abxnuš,
duvan
ficːi
[UNCLEAR]
abxnuš
aˤjdoz,
fǯ.iinǯi
hisabar
ap’uri
axnuš
aˤjdoz,
ʁavri
I don't know how he had such talent, I don't know how it happened, I don't know how he counted, I don't understand. aˤjdoz, muvan ficːib hunar kaǯi abxnuš, duvan ficːi [UNCLEAR] abxnuš aˤjdoz, fǯ.iinǯi hisabar ap’uri axnuš aˤjdoz, ʁavri aqradar.
[46]
hamusaˤaˤt
portnoj.ǯixna
ʁušige
jaʁc̊’ur
raǯar.i
jercura
metr.iinǯi,
hamcːi
hams̊a
duvu
dicːdar
ap’udaj.
Nowadays when you go to a tailor, (he) measures forty times with a rule; he [i.e. Nuradin] did not do (it) that way. hamusaˤaˤt portnoj.ǯixna ʁušige jaʁc̊’ur raǯar.i jercura metr.iinǯi, hamcːi hams̊a duvu dicːdar ap’udaj.
[47]
hamcːi
dilignu
č’ubar
jercnu
birχuj,
čan
točna
[UNCLEAR]
Looking just so, he measured (with) finger spans and sewed it exactly to his size. hamcːi dilignu č’ubar jercnu birχuj, čan točna [UNCLEAR] razmer
[48]
He sewed this kind of sheepskin. hamcːdar urgmar dirχuru muvu.
[49]
hamusaˤaˤt.ǯi
ix
ʁul.a
hadmu
didirχnaji
urgamara
imidu
These sheepskins he made are still in our village. hamusaˤaˤt.ǯi ix ʁul.a hadmu didirχnaji urgamara imidu
[50]
gizaf
duvaz
hamiša
duˤa
ap’ura
χalq’.ǯi
hacːib
hunar
kaji
insan
vu
k’uri.
Now people always pray: (He) was such a talented person! gizaf duvaz hamiša duˤa ap’ura χalq’.ǯi hacːib hunar kaji insan vu k’uri.
[51]
qa
ix
ʁul.a
čan
χlar.iinǯi
duvu
χlara
ʁap’nu,
hacːdar
zehmetar
ʁizivu
insan
aji
dumu
raˤhmatlu
hamu
aba.
He built houses in our village with his own hands, he was a man who worked a lot, this dead old man. qa ix ʁul.a čan χlar.iinǯi duvu χlara ʁap’nu, hacːdar zehmetar ʁizivu insan aji dumu raˤhmatlu hamu aba.
[52]
ʁit
čan
raˤhmat
ibšri
čaz.
May he have mercy on him. ʁit čan raˤhmat ibšri čaz.
Text view • Waveform view • Interlinear Glossed Text
|