Utterance view

mc_tabasaran_naz

Recording date2010
Speaker age52
Speaker sexm
Text genretraditional narrative
Extended corpusno



[1]
Urcmi abiz aǯi axnu šubur baž nuˤraˤli χaˤnaˤli gülaˤli
Old man Urcmi had three sons: Nurali, Khanali, Gulali.
Urcmi ab.iz aǯi axnu šubur bažnuˤraˤli, χaˤnaˤli, gülaˤli
[2]
nuˤraˤli lap dirbaš baž vuǯi ʁaxnu.
Nurali was a very brave guy.
nuˤraˤli lap dirbaš baž vuǯi ʁaxnu.
[3]
funu laˤχin vušra uduq’rur.
(He) could do any work, whatever it was.
funu laˤχin vušra uduq’rur.
[4]
sab.ǯixanq’a guč darur.
He was not afraid of anything.
sab.ǯixanq’a guč’ darur.
[5]
dirbaš ur, naana ʁušišra, laˤχin tamam dap’nu ʁuˤrur, vaχt.niinǯi ʁuˤrur.
Brave, wherever he went, he finished his work and came back, came back on time.
dirbaš ur, naana ʁušišra, laˤχin tamam dap’nu ʁuˤrur, vaχt.niinǯi ʁuˤrur.
[6]
hacːir lap k’uban baž vuǯi ʁaxnu.
He was a capable boy like that.
hacːir lap k’uban baž vuǯi ʁaxnu.
[7]
χaˤnaˤli
****
****
[8]
χaˤnaˤli znachit, naˤhaˤqval kaǯi abxnu, χanaˤl.ǯik.
Then Khanali, there was something wrong with Khanali.
χaˤnaˤli znachit, naˤhaˤqval kaǯi abxnu, χanaˤl.ǯik.
[9]
ab.i ʁapib
What the old man said...
ab.i ʁapib
[10]
sab čaz gunibč’a ap’uri abxundar χaˤnaˤl.ǯi.
Khanali only did what he wanted.
sab čaz gunibč’a ap’uri abxundar χaˤnaˤl.ǯi.
[11]
ab.i k’uri ʁaxnu, χaˤnaˤli, č’rub map’a.
The old man used to say: Khanali, don't do bad things!
ab.i k’uri ʁaxnu, χaˤnaˤli, č’rub map’a.
[12]
χaˤnaˤli qpaˤquradar.
Khanali did not listen.
χaˤnaˤli qpaˤquradar.
[13]
čaz gunibč’a ap’uradar.
He only did what he wanted.
čaz gunibč’a ap’uradar.
[14]
q’aˤlaˤq sis qaǯi ʁaxnu.
People constantly said things about him [lit. there was a voice behind him].
q’aˤlaˤq sis qaǯi ʁaxnu.
[15]
χalq’.ǯiz dakːunǯi axnu.
People did not like (him).
χalq’.ǯiz dakːunǯi axnu.
[16]
značit, χalq’.ǯiqǯi düzǯi aˤri ʁaxundar χaˤnaˤli.
So Khanali did not get along well with people.
značit, χalq’.ǯiqǯi düzǯi aˤri ʁaxundar χaˤnaˤli.
[17]
jis̊nu malar čarǯiz dedeturi χalq’ǯiz zarar tuvri χalq’ǯin mulk č’ur ap’uri hič’ibk’uri hamcdar χaˤvi laˤχnar haˤjvnar dedeturi ǯiniǯi gʷač’ni fuk’ara ktrursi deeʁuri ʁaxnu
At night, (he) was letting cattle go into the fields, (he) did harm to people, spoilt people's land, stole, did bad things like that, let horses go secretly; in the morning (he) behaved like nothing had happened.
jis̊.nu malar čar.ǯiz dedeturi, χalq’.ǯiz zarar tuvri, χalq’.ǯin mulk č’ur ap’uri, hič’ibk’uri hamcdarχaˤvi laˤχnar haˤjvnar dedeturi ǯiniǯi, gʷač’ni fuk’ara ktrursi deeʁuri ʁaxnu.
[18]
abira k’uri ʁaxnu.
The old man said (so).
abira k’uri ʁaxnu.
[19]
nuˤraˤl.ǯira k’uri ʁaxnu.
Nurali said (it), too.
nuˤraˤl.ǯira k’uri ʁaxnu.
[20]
ja, ʁardaš uču bijabur map’an.
Brother, don't bring shame on us.
ja, ʁardaš uču bijabur map’an.
[21]
uxu hamu ʁul.aʔ taˤrif aji tuχum vuxa, χal χizan vuxa.
We are a tribe that has authority in the village, we are a family.
uxu hamu ʁul.aʔ taˤrif aji tuχum vuxa, χal χizan vuxa.
[22]
ix aba aˤjdrur adar χiv rajonǯi tabasaranǯi kajtaʁǯi va ǯara rajonarira
There is not a person who doesn't know our old man, in the Khiv district, in Tabasaran, in Kajtag, and in other districts.
ix aba aˤjdrur adar χiv rajon.ǯi, tabasaran.ǯi, kajtaʁ.ǯi va ǯara rajonar.ira.
[23]
hacːi apige ix taˤrif č’ur map’an, duʁuz̊ sikinǯi.
When they said, Do not ruin our reputation, live peacefully,
hacːi apige ix taˤrif č’ur map’an, duʁuz̊ sikinǯi.
[24]
anǯaʁ χaˤnaˤli qpaˤqrur darǯi axnu.
Khanali was not obedient.
anǯaʁ χaˤnaˤli qpaˤqrur darǯi axnu.
[25]
hacːir naˤhaˤq kas vuǯi ʁaxnu.
(He) was a naughty man.
hacːir naˤhaˤq’ kas vuǯi ʁaxnu.
[26]
naˤhaˤq’ duxnu čan χal k’uli abχuriʁ abxnu
Being naughty, (he) kept his household well.
naˤhaˤq’ duxnu, čan χal k’ul.i abχuriʁabxnu.
[27]
ʔanǯaʁ marcːiǯi i varidarisila c’ib šuluʁ kaǯi ʁabxnu
Even though (it) was clean like the others', he had reputation for scandals.
anǯaʁ marcːiǯi varidar.isila, c’ib šuluʁ kaǯi ʁabxnu.
[28]
χabar naʔna χabar gülaˤl.ǯikan.
Let's now talk about Gulali.
χabar naʔna χabar gülaˤl.ǯikan.
[29]
gülaˤli vuǯi ʁaxnu sab.ǯikan χabar adrur
Gulali was a man who didn't know anything.
gülaˤli vuǯi ʁaxnu sab.ǯikan χabar adrur
[30]
ja muvaz χal gundar.
He did not want a house.
ja muvaz χal gundar.
[31]
ja muvaz mal gundar.
Neither did he want cattle.
ja muvaz mal gundar.
[32]
ja muvaz fuk’ara gundar
He did not want anything.
ja muvaz fuk’ara gundar
[33]
anǯaʁ muvaz gunǯa dustar, ubqub, haˤjvn.iinǯi ǯarʁub [UNCLEAR] haˤtːar ap’ub maˤʔlir ap’ub
He only wanted friends, drinking, riding horses, [UNCLEAR], shouting, singing songs, (things) like that.
anǯaʁ muvaz gunǯa dustar, ubqub, haˤjvn.iinǯi ǯarʁub [UNCLEAR] haˤtːar ap’ub maˤʔlir ap’ub hamc:i.
[34]
hamu laˤχn.ikan qaˤl ʁuˤri abxnu urcmi ab.iz.
Old man Urcmi became angry because of it.
hamu laˤχn.ikan qaˤl ʁuˤri abxnu urcmi ab.iz.
[35]
k’uri ʁaxnu, ej, uʁraš, uvu lig hap’raš, jav ʁal.aq qaji ʁumš.ǯiz lighamunu ʁardš.iz lig.
(He) said: Hey, you rascal, look what you are doing, look at your neighbour next to you, look at your brother.
k’uri ʁaxnu, ej, uʁraš, uvu lig hap’raš, jav ʁal.aq qaji ʁumš.ǯiz lighamunu ʁardš.iz lig.
[36]
uvuz dusru χal adaruz, uvuz jiš adaruz, uvuz χal ap’i, jis̊ ap’i, uvuz χizan ap’i
You do not have a house to live in, you do not have a place to stay; build a house for yourself, build yourself a place, start a family.
uvuz dusru χal adaruz, uvuz jiš adaruz, uvuz χal ap’i, jis̊ ap’i, uvuz χizan ap’i
[37]
jav χizan.ǯiz lig, ʁajʁu zig.
Look after your family, take care (of them).
jav χizan.ǯiz lig, ʁajʁu zig.
[38]
e, durar vari šlu, laˤχnar vu, fuk’ara ap’udar.
So, (like this) they all were, things were (so), he didn't do anything.
e, durar vari šlu, laˤχnar vu, fuk’ara ap’udar.
[39]
χabar naʔna.
What was next?
χabar naʔna.
[40]
sab raǯari gülaˤlǯi dap’nu čan dustara dusru ʔubquri čaˤχir
Once, Gulali gathered his friends, they were sitting and drinking wine.
sab raǯar.i gülaˤl.ǯi uč dap’nučan dustara, dusru ubquri čaˤχir.
[41]
murarin ʔari šulu hamcːib jiq’rar
They hedged a plan between them.
murar.in ar.i šulu hamcːib jiq’rar.
[42]
ʁač k’ur hamu naz.ǯiz k’ur, čaˤχir tuvruxa k’ur.
They said, Let's go, we'll give that Naz some wine.
ʁač k’ur hamu naz.ǯiz k’ur, čaˤχir tuvruxa k’ur.
[43]
qa ficːi šujk’e k’ur.
What would happen? they said.
qa ficːi šujk’e k’ur.
[44]
ficːik’ara šuldar k’ur, hap’raq’a duvaz, turxa k’ur.
Nothing will happen, what we'll do is, we'll give (her some wine), they said.
ficːik’ara šuldar k’ur, hap’raq’a duvaz, turxa k’ur.
[45]
ʁačele tuvxa k’ur.
Let's give (her some wine), they said.
ʁačele tuvxa k’ur.
[46]
dustar.iq qaˤbaˤqnu, hamus muvu naz.ǯiz k’uru, ul.ixna ip’rub aˤbqːi, ja naz, fu χabarvu,
(Gulali) obeyed his friends and told Naz: Hey, Naz, bring us some food, what's the news?
dustar.iq qaˤbaˤqnu, hamus muvu naz.ǯiz k’uru, ul.ixna ip’rub aˤbqːi, ja naz, fu χabarvu, [UNCLEAR]
[47]
vu
****
****
[48]
vallah fuk’ara adar k’ur hap’za k’ur fu χuzaxu k’ur
Wallah, there is nothing. What do I do? What should I bring? she said.
vallah, fuk’ara adar, hap’za k’ur, fu χuzaxu k’ur.
[49]
uvu uzuxna ʁabχnijiš k’ur, uzu χujza k’ur.
If you had brought something for me, I would bring out (something for you), she said.
uvu uzuxna ʁabχnijiš k’ur, uzu χujza k’ur.
[50]
aˤχir tuvru murari dustari maˤslaˤatniinǯi nazǯiz čaˤχir
Finally, they, these friends, gave Naz some wine, according to their plan.
aˤχir tuvru murar.idustar.i maˤslaˤat.niinǯi naz.ǯiz čaˤχir.
[51]
čaˤχir ʁuqu, naz bab šulu pijan.
Drinking wine, Granny Naz became drunk.
čaˤχir ʁuqu, naz bab šulu pijan.
[52]
naz bab.u k’uru, ja gülaˤli, uxu, uc̊u ficːi dusnac̊a ič’iǯi fuk’ara ktarǯi ʁaraχ hakmu ix k’an.ǯi varq aǯa murtir aji.
Granny Naz said, Gulali, we... why are you just sitting there without anything (to eat)? Go, there's a basket of eggs down there (in our cellar).
naz bab.u k’uru, ja gülaˤli, uxu, uc̊u ficːi dusnac̊a ič’iǯi fuk’ara ktarǯi ʁaraχ hakmu ix k’an.ǯi varq aǯa murtir aji.
[53]
ʁaraχ murtir xaǯi, ʁač bažar.iz murtir hiv.
Go, there's eggs, come back, offer some eggs to the boys.
ʁaraχ murtir xaǯi, ʁač bažar.iz murtir hiv.
[54]
ja ǯan admi k’ur.
Ah, dear man, she said.
ja ǯan admi k’ur.
[55]
aˤru gülaˤli, χuru murtir, durxnu murtir, ǯivru, ip’uru murar.i.
Gulali went, brought eggs, boiled the eggs, served (them), and they ate (them).
aˤru gülaˤli, χuru murtir, durxnu murtir, ǯivru, ip’uru murar.i.
[56]
ja gülaˤli k’ur hakmu tanqli k’ur ʁaraamišaji c’ip aǯa k’ur hamu durqnu k’ur
Hey, Gulali, there is a pot [for flour] down there in the chest.
ja gülaˤli k’ur, hakmu tanq.li k’ur ʁaraamišaji c’ipaǯa k’ur, hamu durqnu k’ur
[57]
hamu bažar.in ulix ip’rub ǯib.
Put some food in front of the boys!
hamu bažar.in ulix ip’rub ǯib.
[58]
k’ur
****
****
[59]
hamu čaˤχir fǯiqǯi uquru mur ari k’ur
What are they drinking this wine with? (she) said.
hamu čaˤχir f.ǯiqǯi uquru k’ur murar.i
[60]
ič’i uˤl.iqǯi čaˤχir uquz šuli k’ur.
Is it possible to drink wine only with bread, without anything? she said.
ič’i uˤl.iqǯi čaˤχir uquz šuli k’ur.
[61]
hamcːi značit pijan axi naz babu čazra χabar adaǯi čan q’uˤrduz ʁitnaji čan zakur jiʁaz ʁitnaji χuragar značit čan ʁafnar sab raǯari čaˤχir ʁuqnu k’uri vari arajiz k’uru
Having become drunk like this, Granny Naz, without realizing it herself, brought the food that she had saved for winter, that she had saved for tomorrow, her snacks, once she drank, everything she had.
hamcːi pijan axi, naz bab.u značit čazraχabar adaǯi čan q’uˤrd.uz ʁitnaji, čanzakur jiʁ.az ʁitnaji χuragar značit čan ʁafnar, sab raǯar.i čaˤχir ʁuqnu k’uri vari arajiz k’uru.
[62]
hamcːdar šuluʁar kaǯi ʁaxnu gülaˤl.ǯikra.
Gulali did these kinds of prank.
hamcːdar šuluʁar kaǯi ʁaxnu gülaˤl.ǯikra.

Text viewWaveform viewInterlinear Glossed Text