Utterance viewmc_tabasaran_naz| Recording date | 2010 |
|---|
| Speaker age | 52 |
|---|
| Speaker sex | m |
|---|
| Text genre | traditional narrative |
|---|
| Extended corpus | no |
|---|
[1]
Urcmi
abiz
aǯi
axnu
šubur
baž
nuˤraˤli
χaˤnaˤli
gülaˤli
Old man Urcmi had three sons: Nurali, Khanali, Gulali. Urcmi ab.iz aǯi axnu šubur bažnuˤraˤli, χaˤnaˤli, gülaˤli
[2]
nuˤraˤli
lap
dirbaš
baž
vuǯi
ʁaxnu.
Nurali was a very brave guy. nuˤraˤli lap dirbaš baž vuǯi ʁaxnu.
[3]
funu
laˤχin
vušra
uduq’rur.
(He) could do any work, whatever it was. funu laˤχin vušra uduq’rur.
[4]
He was not afraid of anything. sab.ǯixanq’a guč’ darur.
[5]
dirbaš
ur,
naana
ʁušišra,
laˤχin
tamam
dap’nu
ʁuˤrur,
vaχt.niinǯi
ʁuˤrur.
Brave, wherever he went, he finished his work and came back, came back on time. dirbaš ur, naana ʁušišra, laˤχin tamam dap’nu ʁuˤrur, vaχt.niinǯi ʁuˤrur.
[6]
hacːir
lap
k’uban
baž
vuǯi
ʁaxnu.
He was a capable boy like that. hacːir lap k’uban baž vuǯi ʁaxnu.
[8]
χaˤnaˤli
znachit,
naˤhaˤqval
kaǯi
abxnu,
χanaˤl.ǯik.
Then Khanali, there was something wrong with Khanali. χaˤnaˤli znachit, naˤhaˤqval kaǯi abxnu, χanaˤl.ǯik.
[9]
What the old man said... ab.i ʁapib
[10]
sab
čaz
gunibč’a
ap’uri
abxundar
χaˤnaˤl.ǯi.
Khanali only did what he wanted. sab čaz gunibč’a ap’uri abxundar χaˤnaˤl.ǯi.
[11]
ab.i
k’uri
ʁaxnu,
χaˤnaˤli,
č’rub
map’a.
The old man used to say: Khanali, don't do bad things! ab.i k’uri ʁaxnu, χaˤnaˤli, č’rub map’a.
[12]
Khanali did not listen. χaˤnaˤli qpaˤquradar.
[13]
He only did what he wanted. čaz gunibč’a ap’uradar.
[14]
People constantly said things about him [lit. there was a voice behind him]. q’aˤlaˤq sis qaǯi ʁaxnu.
[15]
People did not like (him). χalq’.ǯiz dakːunǯi axnu.
[16]
značit,
χalq’.ǯiqǯi
düzǯi
aˤri
ʁaxundar
χaˤnaˤli.
So Khanali did not get along well with people. značit, χalq’.ǯiqǯi düzǯi aˤri ʁaxundar χaˤnaˤli.
[17]
jis̊nu
malar
čarǯiz
dedeturi
χalq’ǯiz
zarar
tuvri
χalq’ǯin
mulk
č’ur
ap’uri
hič’ibk’uri
hamcdar
χaˤvi
laˤχnar
haˤjvnar
dedeturi
ǯiniǯi
gʷač’ni
fuk’ara
ktrursi
deeʁuri
ʁaxnu
At night, (he) was letting cattle go into the fields, (he) did harm to people, spoilt people's land, stole, did bad things like that, let horses go secretly; in the morning (he) behaved like nothing had happened. jis̊.nu malar čar.ǯiz dedeturi, χalq’.ǯiz zarar tuvri, χalq’.ǯin mulk č’ur ap’uri, hič’ibk’uri hamcdarχaˤvi laˤχnar haˤjvnar dedeturi ǯiniǯi, gʷač’ni fuk’ara ktrursi deeʁuri ʁaxnu.
[18]
The old man said (so). abira k’uri ʁaxnu.
[19]
nuˤraˤl.ǯira
k’uri
ʁaxnu.
Nurali said (it), too. nuˤraˤl.ǯira k’uri ʁaxnu.
[20]
ja,
ʁardaš
uču
bijabur
map’an.
Brother, don't bring shame on us. ja, ʁardaš uču bijabur map’an.
[21]
uxu
hamu
ʁul.aʔ
taˤrif
aji
tuχum
vuxa,
χal
χizan
vuxa.
We are a tribe that has authority in the village, we are a family. uxu hamu ʁul.aʔ taˤrif aji tuχum vuxa, χal χizan vuxa.
[22]
ix
aba
aˤjdrur
adar
χiv
rajonǯi
tabasaranǯi
kajtaʁǯi
va
ǯara
rajonarira
There is not a person who doesn't know our old man, in the Khiv district, in Tabasaran, in Kajtag, and in other districts. ix aba aˤjdrur adar χiv rajon.ǯi, tabasaran.ǯi, kajtaʁ.ǯi va ǯara rajonar.ira.
[23]
hacːi
apige
ix
taˤrif
č’ur
map’an,
duʁuz̊
sikinǯi.
When they said, Do not ruin our reputation, live peacefully, hacːi apige ix taˤrif č’ur map’an, duʁuz̊ sikinǯi.
[24]
anǯaʁ
χaˤnaˤli
qpaˤqrur
darǯi
axnu.
Khanali was not obedient. anǯaʁ χaˤnaˤli qpaˤqrur darǯi axnu.
[25]
hacːir
naˤhaˤq’
kas
vuǯi
ʁaxnu.
(He) was a naughty man. hacːir naˤhaˤq’ kas vuǯi ʁaxnu.
[26]
naˤhaˤq’
duxnu
čan
χal
k’uli
abχuriʁ
abxnu
Being naughty, (he) kept his household well. naˤhaˤq’ duxnu, čan χal k’ul.i abχuriʁabxnu.
[27]
ʔanǯaʁ
marcːiǯi
i
varidarisila
c’ib
šuluʁ
kaǯi
ʁabxnu
Even though (it) was clean like the others', he had reputation for scandals. anǯaʁ marcːiǯi varidar.isila, c’ib šuluʁ kaǯi ʁabxnu.
[28]
χabar
naʔna
χabar
gülaˤl.ǯikan.
Let's now talk about Gulali. χabar naʔna χabar gülaˤl.ǯikan.
[29]
gülaˤli
vuǯi
ʁaxnu
sab.ǯikan
χabar
adrur
Gulali was a man who didn't know anything. gülaˤli vuǯi ʁaxnu sab.ǯikan χabar adrur
[30]
He did not want a house. ja muvaz χal gundar.
[31]
Neither did he want cattle. ja muvaz mal gundar.
[32]
He did not want anything. ja muvaz fuk’ara gundar
[33]
anǯaʁ
muvaz
gunǯa
dustar,
ubqub,
haˤjvn.iinǯi
ǯarʁub
[UNCLEAR]
haˤtːar
ap’ub
maˤʔlir
ap’ub
He only wanted friends, drinking, riding horses, [UNCLEAR], shouting, singing songs, (things) like that. anǯaʁ muvaz gunǯa dustar, ubqub, haˤjvn.iinǯi ǯarʁub [UNCLEAR] haˤtːar ap’ub maˤʔlir ap’ub hamc:i.
[34]
hamu
laˤχn.ikan
qaˤl
ʁuˤri
abxnu
urcmi
ab.iz.
Old man Urcmi became angry because of it. hamu laˤχn.ikan qaˤl ʁuˤri abxnu urcmi ab.iz.
[35]
k’uri
ʁaxnu,
ej ,
uʁraš,
uvu
lig
hap’raš,
jav
ʁal.aq
qaji
ʁumš.ǯiz
lighamunu
ʁardš.iz
lig.
(He) said: Hey, you rascal, look what you are doing, look at your neighbour next to you, look at your brother. k’uri ʁaxnu, ej, uʁraš, uvu lig hap’raš, jav ʁal.aq qaji ʁumš.ǯiz lighamunu ʁardš.iz lig.
[36]
uvuz
dusru
χal
adaruz,
uvuz
jiš
adaruz,
uvuz
χal
ap’i,
jis̊
ap’i,
uvuz
χizan
ap’i
You do not have a house to live in, you do not have a place to stay; build a house for yourself, build yourself a place, start a family. uvuz dusru χal adaruz, uvuz jiš adaruz, uvuz χal ap’i, jis̊ ap’i, uvuz χizan ap’i
[37]
jav
χizan.ǯiz
lig,
ʁajʁu
zig.
Look after your family, take care (of them). jav χizan.ǯiz lig, ʁajʁu zig.
[38]
e ,
durar
vari
šlu,
laˤχnar
vu,
fuk’ara
ap’udar.
So, (like this) they all were, things were (so), he didn't do anything. e, durar vari šlu, laˤχnar vu, fuk’ara ap’udar.
[39]
What was next? χabar naʔna.
[40]
sab
raǯari
gülaˤlǯi
uč
dap’nu
čan
dustara
dusru
ʔubquri
čaˤχir
Once, Gulali gathered his friends, they were sitting and drinking wine. sab raǯar.i gülaˤl.ǯi uč dap’nučan dustara, dusru ubquri čaˤχir.
[41]
murarin
ʔari
šulu
hamcːib
jiq’rar
They hedged a plan between them. murar.in ar.i šulu hamcːib jiq’rar.
[42]
ʁač
k’ur
hamu
naz.ǯiz
k’ur,
čaˤχir
tuvruxa
k’ur.
They said, Let's go, we'll give that Naz some wine. ʁač k’ur hamu naz.ǯiz k’ur, čaˤχir tuvruxa k’ur.
[43]
What would happen? they said. qa ficːi šujk’e k’ur.
[44]
ficːik’ara
šuldar
k’ur,
hap’raq’a
duvaz,
turxa
k’ur.
Nothing will happen, what we'll do is, we'll give (her some wine), they said. ficːik’ara šuldar k’ur, hap’raq’a duvaz, turxa k’ur.
[45]
Let's give (her some wine), they said. ʁačele tuvxa k’ur.
[46]
dustar.iq
qaˤbaˤqnu,
hamus
muvu
naz.ǯiz
k’uru,
ul.ixna
ip’rub
aˤbqːi,
ja
naz,
fu
χabarvu,
(Gulali) obeyed his friends and told Naz: Hey, Naz, bring us some food, what's the news? dustar.iq qaˤbaˤqnu, hamus muvu naz.ǯiz k’uru, ul.ixna ip’rub aˤbqːi, ja naz, fu χabarvu, [UNCLEAR]
[48]
vallah
fuk’ara
adar
k’ur
hap’za
k’ur
fu
χuzaxu
k’ur
Wallah, there is nothing. What do I do? What should I bring? she said. vallah, fuk’ara adar, hap’za k’ur, fu χuzaxu k’ur.
[49]
uvu
uzuxna
ʁabχnijiš
k’ur,
uzu
χujza
k’ur.
If you had brought something for me, I would bring out (something for you), she said. uvu uzuxna ʁabχnijiš k’ur, uzu χujza k’ur.
[50]
aˤχir
tuvru
murari
dustari
maˤslaˤatniinǯi
nazǯiz
čaˤχir
Finally, they, these friends, gave Naz some wine, according to their plan. aˤχir tuvru murar.idustar.i maˤslaˤat.niinǯi naz.ǯiz čaˤχir.
[51]
čaˤχir
ʁuqu,
naz
bab
šulu
pijan.
Drinking wine, Granny Naz became drunk. čaˤχir ʁuqu, naz bab šulu pijan.
[52]
naz
bab.u
k’uru,
ja
gülaˤli,
uxu,
uc̊u
ficːi
dusnac̊a
ič’iǯi
fuk’ara
ktarǯi
ʁaraχ
hakmu
ix
k’an.ǯi
varq
aǯa
murtir
aji.
Granny Naz said, Gulali, we... why are you just sitting there without anything (to eat)? Go, there's a basket of eggs down there (in our cellar). naz bab.u k’uru, ja gülaˤli, uxu, uc̊u ficːi dusnac̊a ič’iǯi fuk’ara ktarǯi ʁaraχ hakmu ix k’an.ǯi varq aǯa murtir aji.
[53]
ʁaraχ
murtir
xaǯi,
ʁač
bažar.iz
murtir
hiv.
Go, there's eggs, come back, offer some eggs to the boys. ʁaraχ murtir xaǯi, ʁač bažar.iz murtir hiv.
[54]
Ah, dear man, she said. ja ǯan admi k’ur.
[55]
aˤru
gülaˤli,
χuru
murtir,
durxnu
murtir,
ǯivru,
ip’uru
murar.i.
Gulali went, brought eggs, boiled the eggs, served (them), and they ate (them). aˤru gülaˤli, χuru murtir, durxnu murtir, ǯivru, ip’uru murar.i.
[56]
ja
gülaˤli
k’ur
hakmu
tanqli
k’ur
ʁaraamišaji
c’ip
aǯa
k’ur
hamu
durqnu
k’ur
Hey, Gulali, there is a pot [for flour] down there in the chest. ja gülaˤli k’ur, hakmu tanq.li k’ur ʁaraamišaji c’ipaǯa k’ur, hamu durqnu k’ur
[57]
hamu
bažar.in
ulix
ip’rub
ǯib.
Put some food in front of the boys! hamu bažar.in ulix ip’rub ǯib.
[59]
hamu
čaˤχir
fǯiqǯi
uquru
mur
ari
k’ur
What are they drinking this wine with? (she) said. hamu čaˤχir f.ǯiqǯi uquru k’ur murar.i
[60]
ič’i
uˤl.iqǯi
čaˤχir
uquz
šuli
k’ur.
Is it possible to drink wine only with bread, without anything? she said. ič’i uˤl.iqǯi čaˤχir uquz šuli k’ur.
[61]
hamcːi
značit
pijan
axi
naz
babu
čazra
χabar
adaǯi
čan
q’uˤrduz
ʁitnaji
čan
zakur
jiʁaz
ʁitnaji
χuragar
značit
čan
ʁafnar
sab
raǯari
čaˤχir
ʁuqnu
k’uri
vari
arajiz
k’uru
Having become drunk like this, Granny Naz, without realizing it herself, brought the food that she had saved for winter, that she had saved for tomorrow, her snacks, once she drank, everything she had. hamcːi pijan axi, naz bab.u značit čazraχabar adaǯi čan q’uˤrd.uz ʁitnaji, čanzakur jiʁ.az ʁitnaji χuragar značit čan ʁafnar, sab raǯar.i čaˤχir ʁuqnu k’uri vari arajiz k’uru.
[62]
hamcːdar
šuluʁar
kaǯi
ʁaxnu
gülaˤl.ǯikra.
Gulali did these kinds of prank. hamcːdar šuluʁar kaǯi ʁaxnu gülaˤl.ǯikra.
Text view • Waveform view • Interlinear Glossed Text
|