Utterance viewmc_tabasaran_belt| Recording date | 2010 |
|---|
| Speaker age | 52 |
|---|
| Speaker sex | m |
|---|
| Text genre | traditional narrative |
|---|
| Extended corpus | no |
|---|
[1]
There were two friends. q’uˤr dustː axnu.
[2]
sar
maz̊gliʔin,
sarsana
axnu
ʁaˤrac’an.ǯi.
One was in Mezhgul and the other was in Qaratsan. sar maz̊gliʔin, sarsana axnu ʁaˤrac’an.ǯi.
[3]
maz̊gliʔin
alir.in
c̊ur
vu
nüraˤli,
ʁaˤrac’an.ǯi
ajir.in
rabadan.
The name of the one from Mezhgul is Nurali, that of the one from Qaratsan is Rabadan. maz̊gliʔin alir.in c̊ur vu nüraˤli, ʁaˤrac’an.ǯi ajir.in rabadan.
[4]
murar
lap
juk’ʷ
ali
dustːar
vuǯi
axnu.
They were very close friends. murar lap juk’ʷ ali dustːar vuǯi axnu.
[5]
sar
sarixna
ʁuˤri
aˤri
χaˤluz̊val
ap’uri
značit
ajib
paj
ap’uri
huˤrmat
ap’uri
sar
sariqǯi
dusr
ʁuduʒ̊uri
gizaf
uǯudar
juk’ʷ
ali
dustːar
vuǯi
šulu
They go to visit each other, they share what they have, they show respect, they sit and stand up together, they are very good and close friends. sar sar.ixna ʁuˤri aˤri, χaˤluz̊val ap’uri, ajib paj ap’uri, huˤrmat ap’uri, sar sar.iqǯi dusri ʁuduʒ̊uri, gizaf uǯudar juk’ʷ ali dustːar vuǯi šulu.
[6]
The time was so. hacːib vaχtː vuji.
[7]
sab
vaχtna
maz̊glar.i
nüraˤli
ktaʁuru
zamina
ʁaravul.ǯi
ʁul.an.
Once the inhabitants of Mezhgul elected Nurali to be reliable guard for the village. sab vaχtna maz̊glar.i nüraˤli ktaʁuru zamina ʁaravul.ǯi ʁul.an.
[8]
zamina
ʁaravul
ʁapigan,
značit
hamu
ʁul.an
vari
har
sab
χl.a
aji,
značit,
šej.nan
ejsival
ap’uru
uduq’ruru
dupnu,
nüraˤlikan
ap’uru
zamina
ʁaravul.
"Reliable guard" means that he can protect ownership of things in every house of the village; they made Nurali reliable guard. zamina ʁaravul ʁapigan, značit hamu ʁul.an vari har sab χl.a aji, značit, šej.nan ejsival ap’uru uduq’ruru dupnu, nüraˤlikan ap’uru zamina ʁaravul.
[9]
hamu
vaχtːna
značit
mu
ʁul.aʔ
šulu
sab
haˤdisa.
At that time there happens an episode in this village. hamu vaχtːna značit mu ʁul.aʔ šulu sab haˤdisa.
[10]
ʁaˤrac’an.ǯiz
liχuz
ʁušu
ʁulandar.i,
šaˤjb.nu,
rabadan.ǯin
χpːir.in
kamar
hičibk’nu
ʁuˤru
hatlin.
A village inhabitant who went to work to Qaratsan, Shaban, stole a silver belt from Rabadan's wife and came back from there. ʁaˤrac’an.ǯiz liχuz ʁušu ʁulandar.i, šaˤjb.nu, rabadan.ǯin χpːir.in kamar hičibk’nu ʁuˤru hatlin.
[11]
ʁafige
kamar
hičibk’nu,
sar.izk’a
darpiǯi
muvu
ǯiniǯi
ʁitu
čan
χl.a
uˤbχ
uˤraǯi
When he stole it and came back, he tells nobody and keeps (the belt) secretly in his house. ʁafige kamar hičibk’nu, sar.izk’a darpiǯi muvu ǯiniǯi ʁitu čan χl.a uˤbχ uˤraǯi šulu.
[12]
rabadan.ǯiz
χabar
šuldar
q’an.az.
Rabadan knows nothing for a long time. rabadan.ǯiz χabar šuldar q’an.az.
[13]
qa
ligu...
sab
vaχtːna
χabar
abxi
rabadan
liguru,
fikir
ap’uru,
fuž
u
kamar
hič’ibk’uru,
šlixa
ap’uz
šulu
mu
laˤχin.
Rabadan, who found it out at some point, looks and thinks about who has stolen the belt and who could have done this. qa ligu... sab vaχtːna χabar abxi rabadan liguru, fikir ap’uru, fuž u kamar hič’ibk’uru, šlixa ap’uz šulu mu laˤχin.
[14]
aˤχir
rabadan
ʁav.ri
aqru.
Finally, Rabadan figures it out. aˤχir rabadan ʁav.ri aqru.
[15]
vallah
k’uru,
mu
šl.ivušra
ʁap’nuki
maz̊glar.i
ʁap’nu.
I swear, he says, whoever did it, inhabitants of Mezhgul did it. vallah k’uru, mu šl.ivušra ʁap’nuki maz̊glar.i ʁap’nu.
[16]
χabar
naʔna
χabar,
značit
maz̊glar.ikan.
What are we talking about, we are talking about the inhabitants of Mezhgul [lit. where is the news, it is about the inhabitants of Mezhgul, a traditional locution in narratives]. χabar naʔna χabar, značit maz̊glar.ikan.
[17]
qana
ʁaˤrac’an.ǯiz
liχuz
ʁušu,
ʁaˤru
bačan.
And then Bachan goes to work to Qaratsan and comes. qana ʁaˤrac’an.ǯiz liχuz ʁušu, ʁaˤru bačan.
[18]
ʁušu
bačn.az
k’uru
rabadan.ǯi,
ma
uvuz
pul,
uvu
ʁiliχub
gerek
adar.
Rabadan told Bachan, who had come: "Here is money, there is no need for you to work. ʁušu bačn.az k’uru rabadan.ǯi, ma uvuz pul, uvu ʁiliχub gerek adar.
[19]
ʁaraχ
ʁul.az,
hamcːib
kamar
dudubgna,
hamu
kamar
šl.in
χʷl.a
aǯaš,
šl.i
hič’ibk’nuš,...
[UNCLEAR]
...hamrar.ika
šl.in
χʷl.a
aǯaš
aˤʁuˤ
dap’nu
uzuz
χabar
tuv.
Go to the village, this belt has disappeared, find out and let me know in whose house this silver belt is, who stole it, in whose (of those people) house it is. ʁaraχ ʁul.az, hamcːib kamar dudubgna, hamu kamar šl.in χʷl.a aǯaš, šl.i hič’ibk’nuš,... [UNCLEAR] ...hamrar.ika šl.in χʷl.a aǯaš aˤʁuˤ dap’nu uzuz χabar tuv.
[21]
Bachan came (back to Mezhgul). afnu bačan.
[22]
jiʁar.ikan
sad
jiʁ.an
šulu
ʁul.a
sumčir.
One day there was a wedding in the village. jiʁar.ikan sad jiʁ.an šulu ʁul.a sumčir.
[23]
sumčir
abxigan
fu
ligurva
šaˤjbna
χpːir
idibt’u
kamara
muk’a
gehnaz
zat’
adru
kamara
ip’uz
uˤlq’a
adru
idibt’u
kamara
kabalčnu
značit
lap
χanǯin
χpːir
si
ʁuˤru
mu
maˤrakiz
At the wedding, what do you see, Shaban's wife put on a belt, (the person) who never has anything, who even has no bread to eat, she put on the belt and decorated (herself), and goes to this feast like a khan's wife. sumčir abxigan, fu ligurva, šaˤjb.nan χpːir idibt’u kamara, muk’a gehnaz zat’ adru, uˤlq’a ip’uz adru, idibt’u kamara kabalčnu, značit lap χan.ǯin χpːir si ʁuˤru mu maˤrak.iz.
[24]
bačan
hamu
laˤχn.ika
χabar
abxir
diš
šulu
ʁaˤrac’an.ǯiz.
Having learnt of these happenings, Bachan rushes to Qaratsan. bačan hamu laˤχn.ika χabar abxir diš šulu ʁaˤrac’an.ǯiz.
[25]
dušnu
χabar
tuvru
rabadan.ǯiz.
(Bachan) went and told Rabadan the news. dušnu χabar tuvru rabadan.ǯiz.
[26]
rabadan
k’ur,
kamar
flanur.in
χʷl.a
aǯa.
He says: Rabadan, the belt is in the house of a such and such person. rabadan k’ur, kamar flanur.in χʷl.a aǯa.
[27]
sarun
uzuz
uvu
uzuz
aˤjdazuz
uvuzra
uzu
aˤjdaruz
fsʲo
Fine, you don't know me, I don't know you, that's it. [= behave normal and don't tell anyone] sarun, uzuz uvu aˤjdazuz, uvuzra uzu aˤjdaruz, fsʲo.
[28]
hamcːi
dupnu
bačan
qadarq’nu
ʁuˤru.
Having spoken in this way, Bachan goes back. hamcːi dupnu bačan qadarq’nu ʁuˤru.
[29]
χabar
abxi
rabadan
jiʁar.ikan
sad
jiʁ.an
ʁuˤru
maz̊glar.in
ʁul.az.
Rabadan who learnt this news goes one day to the village of the Mezhgul people. χabar abxi rabadan jiʁar.ikan sad jiʁ.an ʁuˤru maz̊glar.in ʁul.az.
[30]
qaˤbaˤqǯi
sar.izq’a
χabar
adarǯi
dufnu
dusru
šaˤjbn.an
umbrar.in
k’an.a.
In the evening, not having any more news, (Rabadan) came to Shaban's house and sat downstairs. qaˤbaˤqǯi sar.izq’a χabar adarǯi dufnu dusru šaˤjbn.an umbrar.in k’an.a.
[31]
hamus
šaˤjban
uduc̊’iš...
If Shaban goes out... hamus šaˤjban uduc̊’iš...
[32]
ov,
hamu
čaq
liχuz
ʁafir
u.
Yes, this one who came to him to work. ov, hamu čaq liχuz ʁafir u.
[33]
ov,
havan
umbrar.in
k’ana
dusru
uduc̊’uri
jabnu
jik’urza
k’uri.
Yes, (he) sits at his stairs in order to hit him when he goes out, (he thinks,) I will kill him. ov, havan umbrar.in k’ana dusru uduc̊’uri jabnu jik’urza k’uri.
[34]
rabadanna…
rabadan
vu,
dimigan.ǯin
čan
ʁaˤracan.ǯi
varič’a
avtoritetnyj
admi
rabadan
u.
And Rabadan... Rabadan is, at that time Rabadan is a respectable man in his Qaratsan. rabadanna… rabadan vu, dimigan.ǯin čan ʁaˤracan.ǯi varič’a avtoritetnyj admi rabadan u.
[35]
ficːi
abxnuš
mu
sar
allah.ǯiz
aˤǯu.
What happened, only Allah knows. ficːi abxnuš mu sar allah.ǯiz aˤǯu.
[36]
ili
havan
baχtː.naan
abxni,
ili
havan
kefer
adaǯi
abxi,
ficːi
abxnuš
hamu
jis̊.an
šaˤjban
č’atinǯi
uduc̊’undar,
aˤjan
abxnuš
aˤjdar.
Maybe Shaban was lucky or may be (he) wasn't in the mood, any way, somehow he did not go out into the yard that night, as if he knew. ili havan baχtː.naan abxni, ili havan kefer adaǯi abxi, ficːi abxnuš hamu jis̊.an šaˤjban č’atinǯi uduc̊’undar, aˤjan abxnuš aˤjdar.
[37]
ficːi
abxnuš
sar.izq’a
aˤjdar.
What happened, nobody knows. ficːi abxnuš sar.izq’a aˤjdar.
[38]
Only he did not go out. [UNCLEAR] ...anǯaχ mu uduc̊’undar.
[39]
hamu
ududuc̊’ige
rabadan.ǯi
hap’ru,
havan
χaˤn.a
aji
q’uˤbeb
jicra
qaʔnu
diš
šulu...
Since he (Shaban) did not go out, what does Rabadan do, driving both oxen that were in his [= Shaban's] shed, he rushes out... hamu ududuc̊’ige rabadan.ǯi hap’ru, havan χaˤn.a aji q’uˤbeb jicra qaʔnu diš šulu...
[40]
To Qaratsan. ʁaˤracan.ǯiz.
[41]
tabasaran.ǯiz
ʁušur,
muvu
sab
jic
dubkːu
tuvru
mas.u,
tabasaran
ʁušnu...
When he went to Tabasaran, he slaughters one ox and sells [the meat], he went to Tabasaran... tabasaran.ǯiz ʁušur, muvu sab jic dubkːu tuvru mas.u, tabasaran ʁušnu... [UNCLEAR]
[42]
havu
pul
ʁadabʁu
tmunu
jicra
qap’u
aˤru
düz
χlaz.
He takes the money, and driving the other ox, he goes right home. havu pul ʁadabʁu tmunu jicra qap’u aˤru düz χlaz.
[43]
[UNCLEAR]
...šulu,
χabar
šulu
jicar
durgub.
(Shaban and his wife) realized that the oxen have disappeared. [UNCLEAR] ...šulu, χabar šulu jicar durgub.
[44]
zamina
ʁaravul
nüraˤli
vu.
Nurali was reliable guard. zamina ʁaravul nüraˤli vu.
[45]
ǯarʁuru
nüraˤl.ǯixna,
wallah
k’ur,
sana
jicar
hič’ik’nu
k’uri,
χaˤna
aji
q’ubeb
jicar.
(They) ran to Nurali and said that the oxen have been stolen, both of the oxen that were in the shed. ǯarʁuru nüraˤl.ǯixna, wallah k’ur, sana jicar hič’ik’nu k’uri, χaˤna aji q’ubeb jicar.
[46]
daršul,
haminǯi
tinǯi,
qa
ix
χʷl.az
ʁafir
fuž
aǯa,
fu
ap’nu,
fuž
u.
(They) are gone, here and there, who was it that came to our house, what did they do, who was that? daršul, haminǯi tinǯi, qa ix χʷl.az ʁafir fuž aǯa, fu ap’nu, fuž u.
[47]
wallah
k’ur,
hamcːib
laˤχin
u.
Wallah, what kind of work this is. wallah k’ur, hamcːib laˤχin u.
[48]
fikir
ap’uru
muvu,
gizaf
fu
ap’uru,
šl.ixa
ap’uz
šulu
hacːib
laˤχin.
He thought, he thought a lot, who could have done that work. fikir ap’uru muvu, gizaf fu ap’uru, šl.ixa ap’uz šulu hacːib laˤχin.
[49]
anǯaχ
k’ur,
rabadan
u
k’ur.
Only Rabadan is (capable of doing that). anǯaχ k’ur, rabadan u k’ur.
[51]
diš
šulu
nüraˤli
hamili...
[UNCLEAR]
...düz
Nurali rushed straight to Qaratsan. diš šulu nüraˤli hamili... [UNCLEAR] ...düz ʁaˤrac’an.ǯiz.
[52]
ov,
hamura
sabsi
qurq’ru
hatmura.
Yes, this one, as well as another arrived. ov, hamura sabsi qurq’ru hatmura.
[53]
ǯaχ
ap’ige
rabadan,
dupu
ǯaχ
ap’ige,
uduc̊’uru
muvan
χpːir.
When (they) called Rabadan, when they called him, his wife went out. ǯaχ ap’ige rabadan, dupu ǯaχ ap’ige, uduc̊’uru muvan χpːir.
[54]
nüraˤli
ʁaˤrq:u
χpːir.i
mašar
č’ur
ap’uru.
When she saw Nurali, she made a grimace. nüraˤli ʁaˤrq:u χpːir.i mašar č’ur ap’uru.
[55]
haz
ʁapiš,
maz̊ʁlar.i
hič’ibk’nu
aˤχira.
Why? Because inhabitants of Mezhgul stole (the belt) after all. haz ʁapiš, maz̊ʁlar.i hič’ibk’nu aˤχira.
[56]
nu
uže
varidar.ika
qaˤl
kaǯa,
maz̊gʷlar.ika.
Well, she is already angry at all (of them), at the inhabitants of Mezhgul. nu uže varidar.ika qaˤl kaǯa, maz̊gʷlar.ika.
[57]
č’alk’a
darpiǯi
aˤra
χʷl.az.
Without saying a word, she goes (back) to the house. č’alk’a darpiǯi aˤra χʷl.az.
[58]
rabadan.ǯiz
ǯaχ
ap’i
k’ur.
(They) said: Call Rabadan! rabadan.ǯiz ǯaχ ap’i k’ur.
[59]
Rabadan goes out. uduc̊uru rabadan.
[60]
haz
ʁafuva,
nüraˤli,
k’ur.
Why have you come, Nurali? he said. haz ʁafuva, nüraˤli, k’ur.
[61]
havajinǯi
ʁafuva,
nüraˤli
k’ur.
Have you come for a reason, Nurali? havajinǯi ʁafuva, nüraˤli k’ur.
[62]
rabadan
k’ur
jic
adap’
k’ur
haminǯi
Rabadan, bring the ox out here! rabadan k’ur, jic adap’ haminǯi.
[63]
ha,
havu
sab,
hatvu
sab,
havu
sab,
hatvu
sab,
rabadan,
k’ur
uxu
uˤl
dip’naxa
k’ur,
uzuz
k’ur,
jav
derdi
fu
vuš
aˤǯuzuz,
jip
k’ur
fuvuš.
Well, this said one thing, that said another, this said more, that said another [i.e. they were arguing], he (Nurali) said: Rabadan, we have eaten bread together, I know what your problem is, say something! ha, havu sab, hatvu sab, havu sab, hatvu sab, rabadan, k’ur uxu uˤl dip’naxa k’ur, uzuz k’ur, jav derdi fu vuš aˤǯuzuz, jip k’ur fuvuš.
[64]
uzu
k’ur
jav
derdnaq
qurq’unzu
k’ur
jic
adap’
k’ur
haminǯi
I can understand your problem, but bring the ox out here! uzu k’ur jav derd.naq qurq’unzu k’ur, jic adap’ haminǯi.
[65]
aˤχir
qa
sanu
rabadan.ǯin
huˤbʁuˤdar...
Finally, Rabadan lost his nerves. aˤχir qa sanu rabadan.ǯin huˤbʁuˤdar... [UNCLEAR]
[66]
čav
vujib
aˤʁuˤ
ʁabxnu
sanu,
ov,
daršiš
sanu
mus̊.a
šulajib
ǯarab
u,
diminge
zakonar
hacːdar
u.
(Nurali) learnt that it was (Rabadan) himself, that something else had happened, at that time the laws were like that. čav vujib aˤʁuˤ ʁabxnu sanu, ov, daršiš sanu mus̊.a šulajib ǯarab u, diminge zakonar hacːdar u.
[67]
sanu
čara
šuldar
rabadan.ǯiz,
hamuva
jic
qap’u
turu
nüraˤl.ǯixna,
qap’u
dufu
turu
šaˤjb.naxna.
Rabadan did not have any choice, he brought out the ox and gave it to Nurali, and he [= Nurali] drove it and gave it to Shaban. sanu čara šuldar rabadan.ǯiz, hamuva jic qap’u turu nüraˤl.ǯixna, qap’u dufu turu šaˤjb.naxna.
[68]
qa
herχru,
fu
šuluʁ
dap’nava
uvu?
They ask (Shaban): What did you do? qa herχru, fu šuluʁ dap’nava uvu?
[69]
hap’u,
qa
minǯi
tinǯi
muvura
k’ular
gadaʁuru.
He [= Shaban] prevaricated and did not admit [the deed]. hap’u, qa minǯi tinǯi muvura k’ular gadaʁuru.
[70]
vaʔ
k’ur,
rabadan.ǯi
k’ur,
jav
jic
hič’ibk’urudar
k’ur.
No, Rabadan would not steal your ox. vaʔ k’ur, rabadan.ǯi k’ur, jav jic hič’ibk’urudar k’ur.
[71]
Say what you have done! uvu fu dap’naš jip k’ur!
[73]
qa
aškara
šulu
značit
šaˤjb.nu
liχuz
ʁušuri...
[UNCLEAR]
...kamar
hič’ibk’nu
Then it became clear that when Shaban had gone working, (he) had stolen the belt and brought it (home). qa aškara šulu značit šaˤjb.nu liχuz ʁušuri... [UNCLEAR] ...kamar hič’ibk’nu dubχnajib.
[74]
adabʁu
muvu,
kamara
tuvnu
q’aˤlaˤq.
He took the belt out and gave it back. adabʁu muvu, kamara tuvnu q’aˤlaˤq.
[75]
hatmu
jic.ran
pulla
dubkːu...
[UNCLEAR]
(Rabadan) gave the money (back) for that ox he slaughtered and sold. hatmu jic.ran pulla dubkːu... [UNCLEAR] ...tuvnu.
[76]
značit
hamcːib
jigitval,
hamcːib
ǯavabdarval
ʁadabʁura
nüraˤl.ǯi
maz̊glar.in...
hamuvu,
nüraˤli
k’urur
kas.ǯi
maz̊gʷlar.in
Nurali takes this courage, this responsibility among the people of Mezhgul, he the man called Nurali. značit hamcːib jigitval, hamcːib ǯavabdarval ʁadabʁura nüraˤl.ǯi maz̊glar.in... hamuvu, nüraˤli k’urur kas.ǯi maz̊gʷlar.in ʁul.a.
[77]
hacːdar
insanar
axnu
hamu
maz̊gl.iin.
There were such people in this Mezhgul. hacːdar insanar axnu hamu maz̊gl.iin.
Text view • Waveform view • Interlinear Glossed Text
|