Utterance view

mc_tabasaran_belt

Recording date2010
Speaker age52
Speaker sexm
Text genretraditional narrative
Extended corpusno



[1]
q’uˤr dustː axnu.
There were two friends.
q’uˤr dustː axnu.
[2]
sar maz̊gliʔin, sarsana axnu ʁaˤrac’an.ǯi.
One was in Mezhgul and the other was in Qaratsan.
sar maz̊gliʔin, sarsana axnu ʁaˤrac’an.ǯi.
[3]
maz̊gliʔin alir.in c̊ur vu nüraˤli, ʁaˤrac’an.ǯi ajir.in rabadan.
The name of the one from Mezhgul is Nurali, that of the one from Qaratsan is Rabadan.
maz̊gliʔin alir.in c̊ur vu nüraˤli, ʁaˤrac’an.ǯi ajir.in rabadan.
[4]
murar lap juk’ʷ ali dustːar vuǯi axnu.
They were very close friends.
murar lap juk’ʷ ali dustːar vuǯi axnu.
[5]
sar sarixna ʁuˤri aˤri χaˤluz̊val ap’uri značit ajib paj ap’uri huˤrmat ap’uri sar sariqǯi dusr ʁuduʒ̊uri gizaf uǯudar juk’ʷ ali dustːar vuǯi šulu
They go to visit each other, they share what they have, they show respect, they sit and stand up together, they are very good and close friends.
sar sar.ixna ʁuˤri aˤri, χaˤluz̊val ap’uri, ajib paj ap’uri, huˤrmat ap’uri, sar sar.iqǯi dusri ʁuduʒ̊uri, gizaf uǯudar juk’ʷ ali dustːar vuǯi šulu.
[6]
hacːib vaχtː vuji.
The time was so.
hacːib vaχtː vuji.
[7]
sab vaχtna maz̊glar.i nüraˤli ktaʁuru zamina ʁaravul.ǯi ʁul.an.
Once the inhabitants of Mezhgul elected Nurali to be reliable guard for the village.
sab vaχtna maz̊glar.i nüraˤli ktaʁuru zamina ʁaravul.ǯi ʁul.an.
[8]
zamina ʁaravul ʁapigan, značit hamu ʁul.an vari har sab χl.a aji, značit, šej.nan ejsival ap’uru uduq’ruru dupnu, nüraˤlikan ap’uru zamina ʁaravul.
"Reliable guard" means that he can protect ownership of things in every house of the village; they made Nurali reliable guard.
zamina ʁaravul ʁapigan, značit hamu ʁul.an vari har sab χl.a aji, značit, šej.nan ejsival ap’uru uduq’ruru dupnu, nüraˤlikan ap’uru zamina ʁaravul.
[9]
hamu vaχtːna značit mu ʁul.aʔ šulu sab haˤdisa.
At that time there happens an episode in this village.
hamu vaχtːna značit mu ʁul.aʔ šulu sab haˤdisa.
[10]
ʁaˤrac’an.ǯiz liχuz ʁušu ʁulandar.i, šaˤjb.nu, rabadan.ǯin χpːir.in kamar hičibk’nu ʁuˤru hatlin.
A village inhabitant who went to work to Qaratsan, Shaban, stole a silver belt from Rabadan's wife and came back from there.
ʁaˤrac’an.ǯiz liχuz ʁušu ʁulandar.i, šaˤjb.nu, rabadan.ǯin χpːir.in kamar hičibk’nu ʁuˤru hatlin.
[11]
ʁafige kamar hičibk’nu, sar.izk’a darpiǯi muvu ǯiniǯi ʁitu čan χl.a uˤbχ uˤraǯi
When he stole it and came back, he tells nobody and keeps (the belt) secretly in his house.
ʁafige kamar hičibk’nu, sar.izk’a darpiǯi muvu ǯiniǯi ʁitu čan χl.a uˤbχ uˤraǯi šulu.
[12]
rabadan.ǯiz χabar šuldar q’an.az.
Rabadan knows nothing for a long time.
rabadan.ǯiz χabar šuldar q’an.az.
[13]
qa ligu... sab vaχtːna χabar abxi rabadan liguru, fikir ap’uru, fuž u kamar hič’ibk’uru, šlixa ap’uz šulu mu laˤχin.
Rabadan, who found it out at some point, looks and thinks about who has stolen the belt and who could have done this.
qa ligu... sab vaχtːna χabar abxi rabadan liguru, fikir ap’uru, fuž u kamar hič’ibk’uru, šlixa ap’uz šulu mu laˤχin.
[14]
aˤχir rabadan ʁav.ri aqru.
Finally, Rabadan figures it out.
aˤχir rabadan ʁav.ri aqru.
[15]
vallah k’uru, mu šl.ivušra ʁap’nuki maz̊glar.i ʁap’nu.
I swear, he says, whoever did it, inhabitants of Mezhgul did it.
vallah k’uru, mu šl.ivušra ʁap’nuki maz̊glar.i ʁap’nu.
[16]
χabar naʔna χabar, značit maz̊glar.ikan.
What are we talking about, we are talking about the inhabitants of Mezhgul [lit. where is the news, it is about the inhabitants of Mezhgul, a traditional locution in narratives].
χabar naʔna χabar, značit maz̊glar.ikan.
[17]
qana ʁaˤrac’an.ǯiz liχuz ʁušu, ʁaˤru bačan.
And then Bachan goes to work to Qaratsan and comes.
qana ʁaˤrac’an.ǯiz liχuz ʁušu, ʁaˤru bačan.
[18]
ʁušu bačn.az k’uru rabadan.ǯi, ma uvuz pul, uvu ʁiliχub gerek adar.
Rabadan told Bachan, who had come: "Here is money, there is no need for you to work.
ʁušu bačn.az k’uru rabadan.ǯi, ma uvuz pul, uvu ʁiliχub gerek adar.
[19]
ʁaraχ ʁul.az, hamcːib kamar dudubgna, hamu kamar šl.in χʷl.a aǯaš, šl.i hič’ibk’nuš,... [UNCLEAR] ...hamrar.ika šl.in χʷl.a aǯaš aˤʁuˤ dap’nu uzuz χabar tuv.
Go to the village, this belt has disappeared, find out and let me know in whose house this silver belt is, who stole it, in whose (of those people) house it is.
ʁaraχ ʁul.az, hamcːib kamar dudubgna, hamu kamar šl.in χʷl.a aǯaš, šl.i hič’ibk’nuš,... [UNCLEAR] ...hamrar.ika šl.in χʷl.a aǯaš aˤʁuˤ dap’nu uzuz χabar tuv.
[20]
aχtːarmiš ap’i.
Find out.
aχtːarmiš ap’i.
[21]
afnu bačan.
Bachan came (back to Mezhgul).
afnu bačan.
[22]
jiʁar.ikan sad jiʁ.an šulu ʁul.a sumčir.
One day there was a wedding in the village.
jiʁar.ikan sad jiʁ.an šulu ʁul.a sumčir.
[23]
sumčir abxigan fu ligurva šaˤjbna χpːir idibt’u kamara muk’a gehnaz zat’ adru kamara ip’uz uˤlq’a adru idibt’u kamara kabalčnu značit lap χanǯin χpːir si ʁuˤru mu maˤrakiz
At the wedding, what do you see, Shaban's wife put on a belt, (the person) who never has anything, who even has no bread to eat, she put on the belt and decorated (herself), and goes to this feast like a khan's wife.
sumčir abxigan, fu ligurva, šaˤjb.nan χpːir idibt’u kamara, muk’a gehnaz zat’ adru, uˤlq’a ip’uz adru, idibt’u kamara kabalčnu, značit lap χan.ǯin χpːir si ʁuˤru mu maˤrak.iz.
[24]
bačan hamu laˤχn.ika χabar abxir diš šulu ʁaˤrac’an.ǯiz.
Having learnt of these happenings, Bachan rushes to Qaratsan.
bačan hamu laˤχn.ika χabar abxir diš šulu ʁaˤrac’an.ǯiz.
[25]
dušnu χabar tuvru rabadan.ǯiz.
(Bachan) went and told Rabadan the news.
dušnu χabar tuvru rabadan.ǯiz.
[26]
rabadan k’ur, kamar flanur.in χʷl.a aǯa.
He says: Rabadan, the belt is in the house of a such and such person.
rabadan k’ur, kamar flanur.in χʷl.a aǯa.
[27]
sarun uzuz uvu uzuz aˤjdazuz uvuzra uzu aˤjdaruz fsʲo
Fine, you don't know me, I don't know you, that's it. [= behave normal and don't tell anyone]
sarun, uzuz uvu aˤjdazuz, uvuzra uzu aˤjdaruz, fsʲo.
[28]
hamcːi dupnu bačan qadarq’nu ʁuˤru.
Having spoken in this way, Bachan goes back.
hamcːi dupnu bačan qadarq’nu ʁuˤru.
[29]
χabar abxi rabadan jiʁar.ikan sad jiʁ.an ʁuˤru maz̊glar.in ʁul.az.
Rabadan who learnt this news goes one day to the village of the Mezhgul people.
χabar abxi rabadan jiʁar.ikan sad jiʁ.an ʁuˤru maz̊glar.in ʁul.az.
[30]
qaˤbaˤqǯi sar.izq’a χabar adarǯi dufnu dusru šaˤjbn.an umbrar.in k’an.a.
In the evening, not having any more news, (Rabadan) came to Shaban's house and sat downstairs.
qaˤbaˤqǯi sar.izq’a χabar adarǯi dufnu dusru šaˤjbn.an umbrar.in k’an.a.
[31]
hamus šaˤjban uduc̊’iš...
If Shaban goes out...
hamus šaˤjban uduc̊’iš...
[32]
ov, hamu čaq liχuz ʁafir u.
Yes, this one who came to him to work.
ov, hamu čaq liχuz ʁafir u.
[33]
ov, havan umbrar.in k’ana dusru uduc̊’uri jabnu jik’urza k’uri.
Yes, (he) sits at his stairs in order to hit him when he goes out, (he thinks,) I will kill him.
ov, havan umbrar.in k’ana dusru uduc̊’uri jabnu jik’urza k’uri.
[34]
rabadanna rabadan vu, dimigan.ǯin čan ʁaˤracan.ǯi varič’a avtoritetnyj admi rabadan u.
And Rabadan... Rabadan is, at that time Rabadan is a respectable man in his Qaratsan.
rabadanna… rabadan vu, dimigan.ǯin čan ʁaˤracan.ǯi varič’a avtoritetnyj admi rabadan u.
[35]
ficːi abxnuš mu sar allah.ǯiz aˤǯu.
What happened, only Allah knows.
ficːi abxnuš mu sar allah.ǯiz aˤǯu.
[36]
ili havan baχtː.naan abxni, ili havan kefer adaǯi abxi, ficːi abxnuš hamu jis̊.an šaˤjban č’atinǯi uduc̊’undar, aˤjan abxnuš aˤjdar.
Maybe Shaban was lucky or may be (he) wasn't in the mood, any way, somehow he did not go out into the yard that night, as if he knew.
ili havan baχtː.naan abxni, ili havan kefer adaǯi abxi, ficːi abxnuš hamu jis̊.an šaˤjban č’atinǯi uduc̊’undar, aˤjan abxnuš aˤjdar.
[37]
ficːi abxnuš sar.izq’a aˤjdar.
What happened, nobody knows.
ficːi abxnuš sar.izq’a aˤjdar.
[38]
[UNCLEAR] ...anǯaχ mu
Only he did not go out.
[UNCLEAR] ...anǯaχ mu uduc̊’undar.
[39]
hamu ududuc̊’ige rabadan.ǯi hap’ru, havan χaˤn.a aji q’uˤbeb jicra qaʔnu diš šulu...
Since he (Shaban) did not go out, what does Rabadan do, driving both oxen that were in his [= Shaban's] shed, he rushes out...
hamu ududuc̊’ige rabadan.ǯi hap’ru, havan χaˤn.a aji q’uˤbeb jicra qaʔnu diš šulu...
[40]
ʁaˤracan.ǯiz.
To Qaratsan.
ʁaˤracan.ǯiz.
[41]
tabasaran.ǯiz ʁušur, muvu sab jic dubkːu tuvru mas.u, tabasaran ʁušnu...
When he went to Tabasaran, he slaughters one ox and sells [the meat], he went to Tabasaran...
tabasaran.ǯiz ʁušur, muvu sab jic dubkːu tuvru mas.u, tabasaran ʁušnu... [UNCLEAR]
[42]
havu pul ʁadabʁu tmunu jicra qap’u aˤru düz χlaz.
He takes the money, and driving the other ox, he goes right home.
havu pul ʁadabʁu tmunu jicra qap’u aˤru düz χlaz.
[43]
[UNCLEAR] ...šulu, χabar šulu jicar durgub.
(Shaban and his wife) realized that the oxen have disappeared.
[UNCLEAR] ...šulu, χabar šulu jicar durgub.
[44]
zamina ʁaravul nüraˤli vu.
Nurali was reliable guard.
zamina ʁaravul nüraˤli vu.
[45]
ǯarʁuru nüraˤl.ǯixna, wallah k’ur, sana jicar hič’ik’nu k’uri, χaˤna aji q’ubeb jicar.
(They) ran to Nurali and said that the oxen have been stolen, both of the oxen that were in the shed.
ǯarʁuru nüraˤl.ǯixna, wallah k’ur, sana jicar hič’ik’nu k’uri, χaˤna aji q’ubeb jicar.
[46]
daršul, haminǯi tinǯi, qa ix χʷl.az ʁafir fuž aǯa, fu ap’nu, fuž u.
(They) are gone, here and there, who was it that came to our house, what did they do, who was that?
daršul, haminǯi tinǯi, qa ix χʷl.az ʁafir fuž aǯa, fu ap’nu, fuž u.
[47]
wallah k’ur, hamcːib laˤχin u.
Wallah, what kind of work this is.
wallah k’ur, hamcːib laˤχin u.
[48]
fikir ap’uru muvu, gizaf fu ap’uru, šl.ixa ap’uz šulu hacːib laˤχin.
He thought, he thought a lot, who could have done that work.
fikir ap’uru muvu, gizaf fu ap’uru, šl.ixa ap’uz šulu hacːib laˤχin.
[49]
anǯaχ k’ur, rabadan u k’ur.
Only Rabadan is (capable of doing that).
anǯaχ k’ur, rabadan u k’ur.
[50]
<<bc>>
****
****
[51]
diš šulu nüraˤli hamili... [UNCLEAR] ...düz
Nurali rushed straight to Qaratsan.
diš šulu nüraˤli hamili... [UNCLEAR] ...düz ʁaˤrac’an.ǯiz.
[52]
ov, hamura sabsi qurq’ru hatmura.
Yes, this one, as well as another arrived.
ov, hamura sabsi qurq’ru hatmura.
[53]
ǯaχ ap’ige rabadan, dupu ǯaχ ap’ige, uduc̊’uru muvan χpːir.
When (they) called Rabadan, when they called him, his wife went out.
ǯaχ ap’ige rabadan, dupu ǯaχ ap’ige, uduc̊’uru muvan χpːir.
[54]
nüraˤli ʁaˤrq:u χpːir.i mašar č’ur ap’uru.
When she saw Nurali, she made a grimace.
nüraˤli ʁaˤrq:u χpːir.i mašar č’ur ap’uru.
[55]
haz ʁapiš, maz̊ʁlar.i hič’ibk’nu aˤχira.
Why? Because inhabitants of Mezhgul stole (the belt) after all.
haz ʁapiš, maz̊ʁlar.i hič’ibk’nu aˤχira.
[56]
nu uže varidar.ika qaˤl kaǯa, maz̊gʷlar.ika.
Well, she is already angry at all (of them), at the inhabitants of Mezhgul.
nu uže varidar.ika qaˤl kaǯa, maz̊gʷlar.ika.
[57]
č’alk’a darpiǯi aˤra χʷl.az.
Without saying a word, she goes (back) to the house.
č’alk’a darpiǯi aˤra χʷl.az.
[58]
rabadan.ǯiz ǯaχ ap’i k’ur.
(They) said: Call Rabadan!
rabadan.ǯiz ǯaχ ap’i k’ur.
[59]
uduc̊uru rabadan.
Rabadan goes out.
uduc̊uru rabadan.
[60]
haz ʁafuva, nüraˤli, k’ur.
Why have you come, Nurali? he said.
haz ʁafuva, nüraˤli, k’ur.
[61]
havajinǯi ʁafuva, nüraˤli k’ur.
Have you come for a reason, Nurali?
havajinǯi ʁafuva, nüraˤli k’ur.
[62]
rabadan k’ur jic adap’ k’ur haminǯi
Rabadan, bring the ox out here!
rabadan k’ur, jic adap’ haminǯi.
[63]
ha, havu sab, hatvu sab, havu sab, hatvu sab, rabadan, k’ur uxu uˤl dip’naxa k’ur, uzuz k’ur, jav derdi fu vuš aˤǯuzuz, jip k’ur fuvuš.
Well, this said one thing, that said another, this said more, that said another [i.e. they were arguing], he (Nurali) said: Rabadan, we have eaten bread together, I know what your problem is, say something!
ha, havu sab, hatvu sab, havu sab, hatvu sab, rabadan, k’ur uxu uˤl dip’naxa k’ur, uzuz k’ur, jav derdi fu vuš aˤǯuzuz, jip k’ur fuvuš.
[64]
uzu k’ur jav derdnaq qurq’unzu k’ur jic adap’ k’ur haminǯi
I can understand your problem, but bring the ox out here!
uzu k’ur jav derd.naq qurq’unzu k’ur, jic adap’ haminǯi.
[65]
aˤχir qa sanu rabadan.ǯin huˤbʁuˤdar...
Finally, Rabadan lost his nerves.
aˤχir qa sanu rabadan.ǯin huˤbʁuˤdar... [UNCLEAR]
[66]
čav vujib aˤʁuˤ ʁabxnu sanu, ov, daršiš sanu mus̊.a šulajib ǯarab u, diminge zakonar hacːdar u.
(Nurali) learnt that it was (Rabadan) himself, that something else had happened, at that time the laws were like that.
čav vujib aˤʁuˤ ʁabxnu sanu, ov, daršiš sanu mus̊.a šulajib ǯarab u, diminge zakonar hacːdar u.
[67]
sanu čara šuldar rabadan.ǯiz, hamuva jic qap’u turu nüraˤl.ǯixna, qap’u dufu turu šaˤjb.naxna.
Rabadan did not have any choice, he brought out the ox and gave it to Nurali, and he [= Nurali] drove it and gave it to Shaban.
sanu čara šuldar rabadan.ǯiz, hamuva jic qap’u turu nüraˤl.ǯixna, qap’u dufu turu šaˤjb.naxna.
[68]
qa herχru, fu šuluʁ dap’nava uvu?
They ask (Shaban): What did you do?
qa herχru, fu šuluʁ dap’nava uvu?
[69]
hap’u, qa minǯi tinǯi muvura k’ular gadaʁuru.
He [= Shaban] prevaricated and did not admit [the deed].
hap’u, qa minǯi tinǯi muvura k’ular gadaʁuru.
[70]
vaʔ k’ur, rabadan.ǯi k’ur, jav jic hič’ibk’urudar k’ur.
No, Rabadan would not steal your ox.
vaʔ k’ur, rabadan.ǯi k’ur, jav jic hič’ibk’urudar k’ur.
[71]
uvu fu dap’naš jip
Say what you have done!
uvu fu dap’naš jip k’ur!
[72]
<<bc>>
****
****
[73]
qa aškara šulu značit šaˤjb.nu liχuz ʁušuri... [UNCLEAR] ...kamar hič’ibk’nu
Then it became clear that when Shaban had gone working, (he) had stolen the belt and brought it (home).
qa aškara šulu značit šaˤjb.nu liχuz ʁušuri... [UNCLEAR] ...kamar hič’ibk’nu dubχnajib.
[74]
adabʁu muvu, kamara tuvnu q’aˤlaˤq.
He took the belt out and gave it back.
adabʁu muvu, kamara tuvnu q’aˤlaˤq.
[75]
hatmu jic.ran pulla dubkːu... [UNCLEAR]
(Rabadan) gave the money (back) for that ox he slaughtered and sold.
hatmu jic.ran pulla dubkːu... [UNCLEAR] ...tuvnu.
[76]
značit hamcːib jigitval, hamcːib ǯavabdarval ʁadabʁura nüraˤl.ǯi maz̊glar.in... hamuvu, nüraˤli k’urur kas.ǯi maz̊gʷlar.in
Nurali takes this courage, this responsibility among the people of Mezhgul, he the man called Nurali.
značit hamcːib jigitval, hamcːib ǯavabdarval ʁadabʁura nüraˤl.ǯi maz̊glar.in... hamuvu, nüraˤli k’urur kas.ǯi maz̊gʷlar.in ʁul.a.
[77]
hacːdar insanar axnu hamu maz̊gl.iin.
There were such people in this Mezhgul.
hacːdar insanar axnu hamu maz̊gl.iin.

Text viewWaveform viewInterlinear Glossed Text