Utterance view

00_Archery_Interview

Recording date2011-06-04
Speaker age48/36
Speaker sexm/m
Text genreconversation
Extended corpusyes



showing 1 - 100 of 225 • next


[1]
`so he said, say/tell (us) your place where you live.'
tæ ong u khana yeithaw chong thaw sah phi
[2]
ong u khana yeithaw chong thaw sah phi
[3]
phi uneiwon.
`where you are from..'
phi uneiwon.
[4]
ong
`Just say where you are from..'
ong beit phi u neiwan.
[5]
mut u beit ong beit ya phi oo dei u yong Pnar neiwan. nong? hao
`He wants me to speak just in Pnar, right? Yes, ok..'
mut u ong beit ya oo dei yong Pnar nong? hao
[6]
ong
`Yes, using Pnar only, speak.'
ong dei yong Pnar beit uklam
[7]
dei yong Pnar beit uklam
[8]
phi klam wa nga ong beit.
`You speak directly/just with me..'
phi klam wa nga ong beit.
[9]
hao, hao
`yes, yes..'
hao, hao
[10]
phi
`Where are you living?.'
phi heiwon sah phi?
[11]
heiwon sah phi?
[12]
i, i sah i ha pannalier
`We live in Panaliar..'
i, i sah i ha pannalier
[13]
Pannalier,
`Pannalier, Jowai. and how many children do you have?.'
Pannalier, Jwai. tæ kan ngut khon kikti æm phi?
[14]
Jwai. kan ngut khon kikti æm phi?
[15]
nga san ngut kikhon ki yong nga
`i have five children..'
nga san ngut kikhon ki yong nga
[16]
san
`Five, ok. and you work, lets say, just selling lottery like this..'
san ngut to, tæ phi khih phi ong beit ini hæh siet tim dai tim nong kamni
[17]
ngut to, phi khih phi ong beit ini hæh siet tim dai tim nong kamni
[18]
hao, hao, ini hæh ikhih yong i ha dai tim
`Yes, yes, This is our only job, to sell lottery..'
hao, hao, ini hæh ikhih yong i ha dai tim
[19]
ym
`You don't have any other work, nothing..'
ym æm de ukhih phi de wi de ar
[20]
æm de ukhih phi de wi de ar
[21]
ym æm de
`nothing else.'
ym æm de
[22]
æm
`nothing else, you just sell lottery, right?.'
æm de. dai tim æh nong?
[23]
de. dai tim æh nong?
[24]
hao
`yes..'
hao
[25]
`and you see here, at this time, lets say, i just want to ask you, what's the meaning, ok.'
tæ yoo phi heini por ong beit kwah o ukylli ya phi, mut kayi kajingmut mo
[26]
yoo phi heini por ong beit kwah o ukylli ya phi, mut kayi kajingmut mo
[27]
hawa siet tim i kamni
`when we shoot lottery like this.'
hawa siet tim i kamni
[28]
mo, man i ikhih yong phi tangmut ha kawon kadur ya siet phi ya kani katim heiyi idur ha ka wa yn kanongrim man siet tim phi .
`ok, is it your work, but what is the meaning, for what purpose are you shooting this lottery, what is the reason you shoot, ok?.'
mo, man i ikhih yong phi tangmut ha kawon kadur ya siet phi ya kani katim heiyi idur ha ka wa yn kanongrim man siet tim phi sæ.
[29]
hao, toh hi.
`Yes, right..'
hao, toh hi.
[30]
ha
`In this i mean what good is it for and why do you shoot this lottery..'
ha yi ibynta mut yeibhah iyi siet phi, ilæh siet phi ka kani katim.
[31]
yi ibynta mut yeibhah iyi siet phi, ilæh siet phi ka kani katim.
[32]
yoo kani kasiet tim ka yong i, toh nadooh uwarim wajah uwoh kiang nangbah,
`See, this our lottery shooting was from old times, from Mr. Kiang Nangbah, (warim wajah - ancient times).'
yoo kani kasiet tim ka yong i, toh nadooh uwarim wajah uwoh kiang nangbah,
[33]
hm
`hm.'
hm
[34]
oo toh ha ukhnam ha karynteih im u.
`He lived with bow and arrow..'
oo toh ha ukhnam ha karynteih im u.
[35]
heipor man u læh kawi u, u nonglæh leitloid ya kari Pnar yong i.
`At the same time, he was a freedom fighter for our Pnar land..'
heipor man u læh kawi u, u nonglæh leitloid ya kari Pnar yong i.
[36]
neibhah ilæh i siet tim i. nadooh wa da khlad u, i ukhnam karynteih bood i kanuksa ka yong oo .
`Because of him we also shoot the lottery. From when he died we use arrow and bow, following his example,.'
neibhah ilæh i siet tim i. nadooh wa da khlad u, i ukhnam karynteih bood i kanuksa ka yong oo næ.
[37]
na kammon ya oo upynhoi ya kajaitbru Pnar yong i
`ok, in order to make our people great.'
na kammon ya oo upynhoi ya kajaitbru Pnar yong i
[38]
EMPTY
`mmm.'
EMPTY
[39]
lyngba ukhnam karynteih
`through the arrow and bow.'
lyngba ukhnam karynteih
[40]
khnam
`arrow and bow.'
khnam karynteih
[41]
karynteih
[42]
to, mutdur myntu uwoh kiang nangbah da e u mo, pynyoo u kitæ kilad kiluti na wa sdang kisngi man halor kini wan mut kam ong ksoh phi ya ukhnam karynteih heijooh ipor man i ka ikhih ikhan mo
`right, and imagine now, Mr. Kiang Nangbah gives this, ok, showing this way from the beginning and on top of this, it means, lets say that you hold the bow and arrow - at the same time it's like work right? ("khih i khan" is an idiom meaning 'work').'
to, tæ mutdur myntu uwoh kiang nangbah da e u mo, pynyoo u kitæ kilad kiluti na wa sdang kisngi tæ man halor kini wan mut kam ong ksoh phi ya ukhnam karynteih heijooh ipor man i ka ikhih ikhan mo
[43]
hao
`right.'
hao
[44]
Da
`He opened a way for our people, .'
Da man kam oo wai lad u neibynta yong kajaitbru
[45]
man kam oo wai lad u neibynta yong kajaitbru
[46]
hao
`right.'
hao
[47]
`and when you work like this you get (paid), right?.'
tæ ha wa khih phi kamni yoh nong hi phi
[48]
ha wa khih phi kamni yoh nong hi phi
[49]
hawa khih i kamni da e uwoh kiang nangbah ukhnam karynteih i man kammon u upynhæh pynsan i yei wa da e yong oo.
`when we work like this using the bow and arrow given by Mr. Kiang Nangbah we are able to grow/develop his gift. ("pynhæh pynsan" means to 'grow/develop').'
hawa khih i kamni da e uwoh kiang nangbah ukhnam karynteih i man kammon u upynhæh pynsan i yei wa da e yong oo.
[50]
kammon ukyntu i ya karoi kapar yong ijaitbru e ukhnam karynteih man i kibru Pnar yong i hadooh pynyoo i ya kani ka ya siet lyngba ya uyoh i upynmih yi ka, yi kapaisa na kabynta uwoh kiang nangbah
`This is how we develop in order to prosper our people, and he gave the bow and arrow to us, the Pnar people, up to now we show this shooting, in order that we make the money according to the purpose of Mr. Kiang Nangbah.("ka roi ka par" means 'prosperity').'
kammon ukyntu i ya karoi kapar yong ijaitbru tæ e ukhnam karynteih man i kibru Pnar yong i hadooh pynyoo i ya kani ka ya siet lyngba ya uyoh i upynmih yi ka, yi kapaisa na kabynta uwoh kiang nangbah
[51]
mm,
`OK. At the same time i want to ask you something (more), ok?.'
mm, to. tæ heijooh ipor kwah o ukylli ya phi khajiak mo
[52]
to. heijooh ipor kwah o ukylli ya phi khajiak mo
[53]
to ha wa siet phi kamtu katwan kajingjngai na katai kathong ha unongsiet
`right, so when you shoot like this, how far from the target is the shooter?.'
to ha wa siet phi kamtu katwan kajingjngai na katai kathong ha unongsiet
[54]
u to, kajingjngai na kathong ha i heini man ko æm ki wa booh i arphaw, arphaw san, khatsan, arphaw san,
`He, ok, the distance from the target to us here is, we have put twenty, twenty-five, fifteen, twenty-five, .'
u to, kajingjngai na kathong ha i heini man ko æm ki wa booh i arphaw, arphaw san, khatsan, arphaw san,
[55]
katkam kaaiñ ka wa da wa mitar katkam da kaaiñ wa da chna kinongpyllai
`as it is the rule that that metres must be according to the rule that was made by the rulemakers.'
katkam kaaiñ ka wa da wa mitar katkam da kaaiñ wa da chna kinongpyllai
[56]
nongpyllai
`rulemakers.'
nongpyllai
[57]
to æm phi kan kan sein siet phi ar sein
`ok. you have how many, how many times do you shoot, two times?.'
to æm phi kan kan sein siet phi ar sein
[58]
siet i ha ka chi ta yaw ynru sein
`In one week we shoot six times.'
siet i ha ka chi ta yaw ynru sein
[59]
ynru
`six times in one week..'
ynru sein ha ka chi ta yaw
[60]
sein ha ka chi ta yaw
[61]
hao
`right..'
hao
[62]
to
`So it means the lottery shooter, when you shoot like that, ha u, lets say, ha u do you group or haw do you group the shooting at the target.'
to mut kinongsiet tim ha wa siet phi kamtu katwan ong beit katwan grup lane katwan kynhun ki wa siet ya kathong,
[63]
mut kinongsiet tim ha wa siet phi kamtu katwan ong beit katwan grup lane katwan kynhun ki wa siet ya kathong,
[64]
mut myntu la da siet mutdur æm kikynhun Loomyongkjang nong,
`i mean now suppose, imagine the shooting there is a group, Loomyongkjang, ok,.'
mut myntu la da siet mutdur æm kikynhun Loomyongkjang nong,
[65]
hæh
`ok.'
hæh
[66]
`and tomorrow you put a different day?.'
tæ mynstæp booh phi jar kasngi
[67]
mynstæp booh phi jar kasngi
[68]
booh
`put on a different day.'
booh i jar kasngi
[69]
hao booh i i jar jar kasngi kasngi
`ok, him we put on a different day..'
hao booh i jar kasngi
[70]
`and when you shoot the second round lets say this second part you shoot farther, or quite near from that first one?.'
tæ ka wa siet wa ar phi karaun ong beit kani ka bynta wa ar wa siet phi man katæ jngai ko mo rap jan ko ya ka wa nongkong
[71]
ka wa siet wa ar phi karaun ong beit kani ka bynta wa ar wa siet phi man katæ jngai ko mo rap jan ko ya ka wa nongkong
[72]
kajooh, kajooh, kajooh kajingjngai
`same, same, same distance..'
kajooh, kajooh, kajooh kajingjngai
[73]
kajooh
`same distance...'
kajooh kajingjngai..
[74]
kajingjngai..
[75]
mut phi kamni hawa khih phi kamni ha wa tne mut dur ong beit kam kathong mo
`and so when you work like this, like this, when, just now imagine, lets say, like a bet, ok?.'
tæ mut phi kamni hawa khih phi kamni ha wa tne mut dur ong beit kam kathong mo
[76]
hawa yasiet phi kamni mutdur la da jia wa mih unambar mih unambar u wa mut kam ong noh u wa ksæt phi
`when you shoot like this, imagine if, suppose that a number comes out, a number comes that is, lets say ok, that is hidden,.'
hawa yasiet phi kamni mutdur la da jia wa mih unambar mih unambar u wa mut kam ong noh u wa ksæt phi
[77]
yoh nong yoh myntoi dooh jingmyntoi phi
`do you make a profit or lose out, ok?.'
yoh nong yoh myntoi næ dooh jingmyntoi phi næ
[78]
hawa ksæt yoh myntoi
`When it's hidden we benefit.'
hawa ksæt tæ yoh myntoi
[79]
yoh
`Get benefit, right, ok, your benefit you get, what do you suppose it is in a week?.'
yoh myntoi phi na to kajingmyntoi yong phi wa yoh phi antad phi ha kachi ta yaw mo,
[80]
myntoi phi na to kajingmyntoi yong phi wa yoh phi antad phi ha kachi ta yaw mo,
[81]
katwan haroh poi ko mut kajingyoh nong yong phi
`how much, how far does it reach, or how much is your profit?.'
katwan haroh poi ko mut kajingyoh nong yong phi
[82]
hao
`right, and.'
hao tæ
[83]
a, ha kani kachi ta yaw jæn deidooh nongchooh kani katæ yaw yoh kibru i
`Ah, this week i think it's a loss, this week people got us..'
a, ha kani kachi ta yaw jæn deidooh nongchooh kani katæ yaw yoh kibru i
[84]
hawa
`when you gain, how much do you get?.'
hawa yoh wan phi kamtu katwan haroh yoh phi
[85]
yoh wan phi kamtu katwan haroh yoh phi
[86]
yoh i khatsan arphaw hajar
`We get fifteen, twenty thousand.'
yoh i khatsan arphaw hajar
[87]
to,
`Ok, fifteen, twenty thousand in one week is your profit, and suppose loss comes?.'
to, khatsan arphaw hajar chi ta yaw yoh nong phi tæ lajia wa dooh wan?
[88]
khatsan arphaw hajar chi ta yaw yoh nong phi lajia wa dooh wan?
[89]
dooh læh kamtæ hi
`Loss also is about the same.'
dooh læh kamtæ hi
[90]
kamtæ
`The same, fifteen to twenty thousand,.'
kamtæ hi khatsan arphaw hajar,
[91]
hi khatsan arphaw hajar,
[92]
, myntu ong beit kam ong phi yntu kidak kichin mo? nadooh mut ong beit, ong beit i katni na kabynta kajaitbru man uwoh kiang nangbah pynyoo u i kadak kachin kakhnam karynteih
`and suppose, lets say, like you said just now, the great man? Since it means, lets say, you now benefit the tribe as Mr. Kiang Nangbah showed us the way of the arrow and bow.'
tæ, tæ myntu ong beit kam ong phi yntu kidak kichin mo? nadooh mut ong beit, ong beit i katni na kabynta kajaitbru man uwoh kiang nangbah pynyoo u i kadak kachin kakhnam karynteih
[93]
hao mm
`yes..'
hao mm
[94]
mut
`thus we honor him now by shooting this arrow by also when shooting we at the same time are working..'
mut i burom i ya oo i katni siet siet i ya uni ukhnam tangmut wa wa siet i mut heijooh ipor man ko kakhih.
[95]
i burom i ya oo i katni siet siet i ya uni ukhnam tangmut wa wa siet i mut heijooh ipor man ko kakhih.
[96]
man ym toh du iburom ya oo, hynre man i imja i nong heini.
`it's not only that we honor him but also we have a livelihood here..'
man ym toh du iburom ya oo, hynre man i imja i nong heini.
[97]
hawa kamtu siet khnam phi katwan tylli ha roh kikhnam siet phi uwi pa uwi ubru nongsiet oo kan tylli ukhnam yoh usiet samæn
`and when you shoot arrow like this, how many arrows do you shoot, by each person shooter how many arrows does each get to shoot alone?.'
tæ hawa kamtu siet khnam phi katwan tylli ha roh kikhnam siet phi uwi pa uwi ubru nongsiet oo kan tylli ukhnam yoh usiet samæn
[98]
sanphaw phra
`fifty-eight.'
sanphaw phra
[99]
sanphaw
`fifty-eight.'
sanphaw phra
[100]
phra

Text viewInterlinear Glossed Text