Text view

YUC-TXT-BO-00000-22

Recording date2015
Speaker age23
Speaker sexf
Text genretraditional narrative
Extended corpusno
Javascript seems to be turned off, or there was a communication error. Turn on Javascript for more display options.
Jump'éel k'iin bine' ka in papaj tsikbalmil in taata tsikbalmil tiʔ teen uu, leeti'e'e ku ya'alik ti' teen u k'áaba' le chan tsikbalo' Juaan sin mieedo bin bey u ya'alik ten. Jump'éel k'iin bine' le xi'ipalo' ku ya'alik bin ti' u mama bine', tu na' bine' .Tene' yaan in bin kaxtej jump'éel tu'ux je'el u béeytal u yaantal ten ya'abkach taak'ine' ki ts'o'ok u náakal in wóol óotsilo'on mix ba'al yaan in mix ba'al yaan in... mina'an knook'o'on, aasta mix ba'al kin k-kaxtiko'on waya', in kchan knaayo'one' ta'aytak u lúubul. pero... u na' bino' ku ya'alik ti' leeti'e' -pero... bix kech bin - ku ya'alik bin táan a wilikae' ya'abkach ba'alo'ob yaan te'ej paachilo' je'el u kux wa ka saʔatakech máax kun kanáantiklech ki bin tiʔ chen ba'axile' le xi'ipal bino' ma' tu yu'ubaj u t'aan u na' bino' ka ka binij ka joʔopʔ u bin bin tu kuchaj bin u u chan nook baʔaloʔob beyoʔ pʔíit chan jaanal tu kaxtaj beyoʔ tu kuchaj mina'an ti' taak'in, ka jo'op' u bin, ka jo'op' u jach ta'aytak bin u k'uchul bin ti' jump'éel chan kajtalil ku yilik te'ej náachil bin bey bino', ka tu yilaj bin juntúul chan xnuuk ku ya'alik bin le chan xnuuk ti' le xi'ipalo',-tu'ux ka bin winik - ki bin. le xi'ipal bino' ka bin tu núulaj ti' leetie'e' - Táan in bin yaanal tu'ux ts'o'ok u náakal in wóol tin naay, mix ba'al yaan in jaanto'on, tene' taak in kaxtin jump'éel tuúx je'el u béeytal in náajaltik ya'ab taak'ine', je'el u béeytal in kaxtike' je'el u béeytal in taasik in na'e'- ki -chan xnuuko' ku ya'alik bin ti' leeti'e' -Pero chan Winik le tu'ux ka bino' táan a túun a wilik óoxp'éel bej yani'- ki bin. xiʔipal binoʔ ku yaʔalik ku sutik u báaj bineʔ ku yilik bineʔ -Jach jaaj ki bin maʔ in wil kaʔachiliʔ ki bin le chan xnuuko' ku ya'alik túun bine' -Chan xi'ipa k'a'abéet a jach tukultik máakal bejil ken a cha'e', tumeen jump'éel le bejo' yaan a k'uchul te'el tu'ux a k'áat k'uchulo' yaan taak'ini' yaan tuláakali', u láakʔ jumpʔéel le bejoʔ wa ka kʔuchukech teʔej tu tu ts'ook le bejo', yaan a k'uchul ti' jump'éel tu'ux yaan a súutul man tʔanik mix máak yaan a tuʔubsik tak a naʔ yaan a tuʔubsik tak tuʔux tuʔux yaanlajech kaʔachil tu ts'ok óoxp'éel túun le bejo' yaana kaxtik puro máak... yaan u k'uchul tu'ux yaan máako'ob puuro káaltal wíiniko'ob, mix, mina'n u yóolo'ob, mina'an mix ba'al yaan ti'o'ob, yaan a páatale'ex ku ya'alik túun le xi'ipalo' -Jacha jaaj le ku ya'alik ten le chan xnuuka'- ki bin, ka jo'op' u jach leetiʔ bineʔ maʔ tu meentaj kueenta teʔel tuʔux ku ku le ba'ax ku ya'alik ti' le chan nuuko', leetie'e' ka tu kaxtaj bin le e... u ts'ook ka'ap'éel bin le bejo' ka jo'op' u bin, ka jo'op u bin ku yilik bine' k'uch ti' jump'éel tu'ux bine' taaj uts, ya'ab ba'alo'ob lelets'kil bin yani', ya'ab máako'ob utstak u nook'o'ob bin yani' táan u yilik yaan ku ya'alik bine' -Le chan nuuko' ma' jaaji' chen táan u tusiken yóok'sal ma' in kúchul te'el tu'ux taak in ka bin ka bin kʔuchij ka bin kʔuchij chen ba'axe' ka k'uch bin iknal juntúul le máako' ka jo'op' u káata'a u'uybil ti' ba'ax ku máan u ka pu kaʔa aʔalab leetiʔeʔe ka tu nnúukaj bineʔ ka joʔopʔ u yaʔalikeʔ bin bin u kaxtej taakʔin wa yaan meyajeʔ yaan u meentik yóokʔsal u yaʔabtal tiʔ taakʔin ka bin jo'op' u ya'ala'alti': Aaaj yaan juntúul rey ku kajtal weya' táan u kaxtik máak meyaj. tu tu palaasio beyo', te'ej naj tu'ux ku yaantalo'. Wa a k'áat bine' te'elo' yaan a kaxtik ya'abkach taak'ini', pero k'a'abéet a meyaj. ka bin bini'. ka bin k'uch iknal le reey bino', ka bin a'ala'abti'e'e jach jaaj táan u kaxtik bin máak meyaj, ka jo'op' u meyaj, ka jo'op' u chen bin u bin u máan le k'iino'ob bino', táanu bin u máan, máan u bin u máan, táan bin u máan, chen ba'ale' jump'éel téen tun bine' ku yilik bine' yaan jump'éel chan naj bin te'ej... te'ej ichil le solaar bey tu'ux ku meyajo' mix juntéen bin óokokokiʔ teʔel bukaʔan kʔiin ku meyajoʔ mix jun téen bin ookok teʔej najoʔ maʔ bin u yoojel baʔax yaniʔ ma'ach u cha'abal u yookol mix máak te'el chan najo' leeti' túun bine' ku ya'alike', - Yaan in bin in wil ba'ax le yaan te'el chan tene' taak in wilik ba'an yani', ba'anten ma'ach u cha'abal u k'uchul máaki'. ka bin bini, ka ook te'el naj bino', ka ook bine' ku yilik bine' esten... éek'joch'e'en bin, mix ba'al chika'ani'. mix ba'al chika'ani pero táan u yu'ubike' yaan máak bey a wóol ku t'aan bin te'el mas taamil bino' ku ya'alik bine' -Ba'an túun ken in meentej, bix ken in meentil ka in wil máax le yaan te'elo', máax le yan te'elo' ka bin esten... ka jo'op' u tukultik ba'an ken u meentej, bix ken u meentej, ka bin tu kaxtaj bin uu... jun xóot' nook' bine' ka bin esten tu t'aabaj, tu t'abaj je'el bix yoojelil u ta'abal bin chenba'ale' ka tu ta'abaj, ka bin tu yilaj u tíip'il juntúul nuxi' ba'al bin. te'el taamil bino' juntúul nuxi' chiichi' bin, pero ka'axan u yooko'ob maátáan bin u jóok'ol te'ej najo' ku ya'alik bine' - Pero ba'an le ba'al je'ela'!, le nuxi' reeyo' ma' u yil le chiichi' yaan ka bin jo'op' u t'anik máak iik, ka bin jo'op' u t'anik u maasil máako'ob ku meyajo'ob te'el tu'ux yano' ka bin u yilo'ob bin ba'ax ts'o'ok u kaxtik ka bin múuch' bin u yet máakilo'ob bin beya' ku ya'aliko'ob bine' -Koʔoneʔex aʔal tiʔ le reey baʔax saam k kaxtoʔonoʔ pero yaan bin juntúul máak bine', le kanáantik le reeyo', le guaardiao', letiʔ bineʔ maʔ tu chaʔaoʔob u máan bin e meejiloʔob inal le nuxiʔ reey binoʔ e nojoch reeyoʔ ka bin tu ya'alo'ob bin ti'e'e ba'an ts'o'ok u yiliko'ob. le guaardia túun bino' ka tu ya'alaje' ma' bin u u.. u bin bin t'ambil le reeyo', leeti'e'e je'el u béeytal u ya'alikti'o'obe' ba'ax le tu ka tu ya'alo'ob... le guaardiao' ka tu ya'alaj bin ti' le máako'obo' le ba'al ts'o'ok u yiliko'obo' leeti'o'ob bin u yuumil ka'ach le palaasio e rey yan bin e e reeyoʔ juntúul brujo bin leti' túun bine' bey jach ya'ab ba'al bin u yoojel bino' ka tu sutaj túun de chiichi'il le jach u yuumil túun le palaasio ka tu k'a'alal tun bin te'el najo' leeti'e'e ka p'áat yéetel tu láakal le ba'alo'obbin u ti'al ka'ach jach u ti'al le u yuumil le najo' yeetel tu láakakl el taak'ino'. máax kun náats'al bin te'el naj tbino' de kiinsbil u meentik tumeen leetie' ma' u k'áat ka ojéelta'ak tun bin ba'ax esten... ba'ax u meentmaj leeti'i' jeʔeloʔ e xiʔipaloʔ ku yaʔalik túun bineʔ -Baʔan koʔon meentej waleʔ ba'an ko'ob meentej wale'- ki bin. je'elo' leetie'e' ka tu láaj juntarto'ob bin le u yuumil kajtalil bino' ka bin jo'op' u tsikbaltiko'ob ti' le ba'ax ts'o'ok u yojéeltiko'ob, ba'an ts'o'ok u yiliko'ob. jump'éel dia, jump'éel k'iin beyo' ka bin láaj juntarnajo'obe' ka bin tu ya'alo'obe' yaan u jóok'siko'ob bin le reeyo' yaan bin u cha'ako'ob bin le nuxi' chiichio' ka u yilo'ob wa je'el u béeytal u ka sutiko'ob de wínkil ka'atéen jeʔeloʔ ka binoʔob tun bin jumpʔéel kʔiin beyoʔ ka tu jóokʔsoʔob bin e reeyoʔ bey yaʔaboʔoboʔ u chaʔamʔob bin cheʔ u chʔamoʔob máaskab tu láakal u chʔaʔamoʔob leetiʔoʔobeʔ taak u yiliko'ob u sutiko'ob tun bin le chiichi'de winikil jach ti'ilitik le le tu láakal le taak'ino', ka bin bino'obe' ka tu jóok'so'ob bin le reeyo', tu jóok'sobo' ka bin tu yalo'ob bin ti'e'e wa je'el u sutik le ee.. de winik ka'aten le jach u tilitik le ba'alo'obo', wa ma'e' leeti' yaan u kíinsiko'ob bin kex bin brujoe' pero leeti'o'obe' mas ya'abo'ob bin. je'el u béeytal bin u kíinsiko'ob jeʔeloʔ ka túun tu yaʔaloʔob tiʔ beyoʔ u ka tu kʔaxoʔobeʔ ka tu ka tu tsáajoʔob bin beyaʔ ka tu yóotaj bin u sut kaʔatéen de wiinikil bin e ee le chiichi' túun beyo' ka tu sutaj túun wíinikile' juntúul xi'ipal bin. juntúul xiʔipal le reeyoʔ ka tu sutoʔob beyoʔ pues le reeyo' ma' tu péerdonaarto'obi', ma' tu sa'atso'ob u si'ipil bey ba'ax tu sen meentajo' ka tu kíinso'ob bin, tu tóokajo'ob bin. e le máake' tun suut wíinikil le chiichi'il bine', su'ut juntúulo' leeti' p'áat bin reeyil, bey de leetiʔiliʔ u reeyiloʔ tu láakaloʔ leetiʔ pʔáateʔ u maasil túun bin e máakoʔoboʔ pues tu ganartoʔob u taakʔin tumeen bey tu yáantoʔob u u u cha' u báao' bey jach jaaj le xi'ipal bin u kaxtej u t'aak'ine' tu ganarta túun bey leeti' ook te'el naj tu yilaj máax le ts'ajaan te'el leetie'e' maas ya'abbin taak'in bin síib ti' tumeen le rey bin ka suunaj bin ka'atéen tu chan kajtalile' u maama bino' tu jóok'saj bin te'el chan kajtalil bin tu'ux ka tu bisaj bin kajtal tu chan palaasio rey tumeen ts'áab tak u naay, tu lákaal ts'áab ti', jach jaaj ayik'alchaj bin tak leeti'.
• Waveform view • Interlinear Glossed Text • Utterance view