Text view

explanation-making-red-sugar_IS

Recording date2007
Speaker age50
Speaker sexm
Text genretraditional narrative
Extended corpusno


Javascript seems to be turned off, or there was a communication error. Turn on Javascript for more display options.

ya ok (cough) bali anu kodoong siritai tentang mogula ia deinako carana mogutu gula bali gula elam pertama sebelum kita ngalanna kodoong mogula mogitapo puun meang a puun kanau puun kanau anu kemeang injan nokoita meang kiikira bangsapo sobulan kan maalamo bukali masadiapo ondan m ondan itu maala nipogutu dello ondan cingke maala ake tondig tondig tapi kebanyakan ana tau pomoo tondig tondig partama (cough) tondig tondig ana ondan uliai aug anu kabalatungna palanggatna itu palangatna itu palanggatna ia tu mbali tondig pemeneki injan nassandaʼ ondan dei puun meang nokoita meang kan ya kan sopuun kan douaga nopuun (sandale) sandalimo ondan puun meang puun kanau anu kemeang ya sedangkan itu itaipo kotoi harus kotoi kanau koogo kan geiga deinako karena (ca) geiga ssaakan kanau mongkoogo deinako carana e deinako aa bali tandana dennia tandana dennia kanau koogo ana menurut kakai kami uba uba kami itai dei laengna ana kanau koogo molunte o molunte molunte laengna laengna itu ingga daan kan geiga koogo kanau sagaatna koogo kode ingga e daan basi mokurang sadako ia mokurang mokurang ingga dello anu molunte ia sabab sadako ogona ogona ngana katandai ana molunte moluga ake tilongna ya tilong meang itu tilong meang ya itu moluga sambeli anamo sampe sadako ogona karena moluga isia giigii takin anu monongga laengna ana aa bali kiikira o ga ia anu koogo sandali kamu meang to bangsa sobulan kodoong tuaki bukali pomoo sebelum monuak ia (m) bukali pomoo ngalanna bukali ana m sandali meang danna toengi pmoo tau taui tontoengna pomoo ia meang ia kan meang ia ya m umpama dello nnea ia isandalanmo ondan kanau tau notontoengna pomoo to danna ibukalan m soondomo itu itu ya maala soondo pakarjai kode tooka isandalan ondan mukalimo meang mu muka ana ngala mala magalingan palanggat anu ni nitakupanna meang ia ya itu bukali itu alingan bali maksudna kalangena bukali supaya mopore pammambag ya kan baki ia ngalanna ya meang ia ya ee bukali ana lanei saakan kan dadaan takupna m bbaku tilongna baku tilong ia bbaku tilongna ia ia alingan ia lanei a injan kiikira ntokamo dello ondo nnea ia to ya itaipo gaake ana molumbagpo kenapo bbagna gaake maksudna geipo mmarik batuna itu e ya (m-) mappaksa ngalanna itu anamo biasana bbagta ana gane molumbag laus mepedes tatai tuak (mana) mbaliai bai itu usahakan isia malikpai kan masaasakulat saddek batuna to ya a njan kiikira ah namalikanmo maalamo kubbagi timpunitamo (bbag) bbagita pammambag ana biasa kan pogututa ulai ana tau pomoo ana baka anu mo mokoogoan meang ana ingga (tan) tantangolung kayuna nipogutu pammambag biasa ake ala ssia sopamo **** ngalanna **** ia ingga tantangolu teteo teteo o ana anu poopogutu kakai kami uba uba kami o khusus itu oeo wi karena isia (ingg) ingga maala mokota ake laus pammambag meang ia manganju anuna mobuog itu mobuog m mokudut (oa) oat oatna ia (m) anggad motuuko to ingga maala harus anu (tog) moluuluga dellogako teteo ana ana ingga tantangolu bali mokurangmo e bali ana tookamo rekeng nibukalan to ya nambag a waktu poni pammambag ia songgula osana ya a buubutunganna ana dello kami mambag ana aku biasa ana kodoong mepedes ogona tissompulu noondo bahkan stanga bulan oh moosa gaake wi moosa antukna sopa itai dei kondisi meangna (ga) ake e keadaan meang kirakira meangna noisimo (m) biasa ake kode sominggu itu pambaki ana noisimo tookana to ya tapi ana gane molumbag tissatanga bulan pambag kami namun geiga kode ake mam bag ia ingga ia maala ingga ia ala dasar moggo anu kanau kanau meang lau mambag itu motooka mambag sebelum mambag kita kombula ngalanna ia mogiunanpo sopa giigiunan itu meang ia meang itu sopa ia mopolugako tilongna ia oat m oatna ia m sebelum mambag itu itupo pmoo mogiunpo giunanpo pmoo tooka mogiun danna mambag mambag (se) mambag partama kotolu ana dei tampanau danggung kaddaan ana ngalanna danggung (deo) melebumai pokkotinga dello m model sanjaluan tau mongobbine m dei puun tilong itu ya dei danggungna itu kena itu ingga maala bbag itu ana monurut kakai kami karena barang ia kesejarah dei lipu kita ttoli ingga maala itu ya ulai puun aa ingga ingga maala sanjaluan ia deinako ya na sanjaluanna ya bb babagi yo to ingga maala bali tampanauna kotolu pmoo itu dei puuna itu puun lagi tampanauna itu dantu dei tilongnamo ia pokulling ia dello nenea ia bbagta to bunaas geipo maala ngga maala ujur a harus koolot soondo soondo soondo minimal soondo ingga maala dello nenea ia bbag e bunaas bbagponi kecuali anu maala ujur ana dello meang (na) noisimo noisimo ya geimosa mmokaa mobbuka to itu ujur itu tapi anu molumbagpo dentu ingga maala maate oatna motobolikat isia ana anu molumbag tapi ana noisimo lugudta tookana itu bahkan libii naanambat pambagi ana moisimo meang tapi kan anu lau (si) kusiritai partama ia kan pomoo anu gane molumbagpo ya molumbag ia ia (coughing) bali ingga maala langsung paksa mambag yo bali injan nocukup pammambag stanga bulan mogitapo tanda katanda ana (m) batu meang bungo meang anu kogulai (ko) geip ya anu koogo koogo anu geipo kaddaan kaddaan o menurut pengalaman kami nialamanai ia ye to mau ake nocukupmo waktu pammambag satanga bulan ana geipo katanda gula dei batu meang kenapo ana maala mau baga giigiunan (ka)( ge) kenamo bbagna ogo (di) yo giigiunan (ba) giigiunan a bali tandana kulobaanmai wi ya mau geipo nomokag tapi ana daanmo lombuu lombuu daanna lombuu ngalanna lombuu kotoi tau lombuu (ayo) ye ayok lombuu ye ai batu meangna nalaminak memang dellomo gula moomut ake itu kobona tanda ogomo itu kanau gulamo itu maalamo tundai (tan) tundaitamo itu ai gaake monunda (napamipo) (ma) moguugula kasaratna o kasyarat wi itai dei (coughing) kaadaan dunia ia partama nobuubutunganna kami mogitai dei buntog buntog a ogo buntog ana maala kepeepeneknai buntog komonunda saratna syarat saratna dadaan ake dadaanpo ingga kode itu injan (nop) injan nopore buntog buntog dako o libii umpama nemenek jam opat buntog to m kan kebanyakan libii tau komonondan yo anu mpore ake sarat dei batangan (na) koppondaman momio a yo sarat ana ingga kaanu basa yo moggo ana ana koppondaman mio pakkomoko pononda ana koniat mememang kau naanambat kodoong monunda aku tooka tapi kena tunggaina ake ingga maala tunggai kebetulan nokouma kaddaan (ba) bahkan kaddaan tau kakaiku itu tingana ana ppondaman matai kenapo pmoo kandati daan bunasnaponigai tundamu bai tongaanku sopa sabab tiana biasa itu kode mpedes tataina ya ya sarat itu wi yo kode sarat antuknako tookamo (ni) nianu rekeng tookamo nilaksanakan ternyata tutuu bali o kenamo malanggatnako laus ituko sirita ya itu kan kode ya sejarah pomoo to pengalaman anu daan ia tookamo (ni) tinundaan to ya to tookamo itunda geipo maala samon itu umpama itundaanta nottiikanmai mpedes ogona kena kita (moke) mokoita ogona boobou oh tai mosolog a pikiitai morugi ana ingga samoni to geipo maala maate itu m geiga geiga ogo ala partama itu maatega itu bakuipo sopa (zmo) (ge) istilahna ingga bakui ana ana dei baki meang amoki amoki itu ngalanna amoki itu sopa (pag) paggamokna kaddaan laengna bbutunganna kan biasa ee laeng tantangolu ana ingga laeng bolloan anjuu kami to gomuu m kami anu pamakoan laeng bokaa laeng boka a danna (de) tooka laeng bokaa bakuiponi ampuga ampuga ana danna bbeli kan pagalaan lonas anu anu sosoo anu itu e bolloan ya (tumo) pembelan ttolu nobongi itu bali dello nnea ia amokita itai bunaas naanambat ah kotiitiiknapo ali ogona biasa maate kan sambeli bukaponi (p) amokna itu paggamokna itu sambeli poni ana umpama naate ogona ya harus lugudtaponi oh daan koogo (amo) amokiponi tapi kebanyakan kode ttolu nobongi ttolu noondo geimo (mala) geimo daan maate itu a injan nabalimo oh koumaita bunasna oh nabasomo buta pogutumo samon sopa samon ana anu kami pomoo ngalanna boot tempo ana kan tau geipo mmake boot a namo jergen jergen namo (ba) anu modern ye to tapi kami boot anu sirita itu kan anu ye sejarah anu pomoo anu memang alamipo (alang) ye bali boot boot ana doua nallagian dadaan tau biasa mmake aug ana pomoo tapi kebanyakan tempo ana aug aug ana pomoo kan sadakopo tambolang tambolang mangadako ye bai tau kabanya tambolang ake a doua nallagianna (rekan) pogutu boot tapi ana mpore memang tambolang sabab manggaang manggaang ye ana aug ia kan mabaat makabee sadiamo anu samon samon umpama lima nopuun (ni) nituak anu sompulu boot ana pogutu ingga maala kode lima sabab samon ondo ondo takin samon bobongi ingga mungkin kode sabatu boot itumo pake bbongi ya itumo pake ondo sopa panamonan ondo ondo ye harus tutuu sompulu ana lima nopuun meang ikarajan harus sompulu sasampuli boot boot sompulu karna pambaliani to ye injan nabali (ge) manamonmo a daanpo nollipa kottutuuna ia waktu lau mambag bahkan lau waktu nomuka nomuka kanau pakasadia tooka (nap) sadiamo tookana sopa pokkolutuan balombo balombo iaga anu pokok mau (coughing) koogomo deinako sopa kodoong kolutui m sopa harus mogutu balombo balombo yo balombo pomoo anamo ana pas kodoong momuka sebenarna (ko) mogutupo balombo ya pmoo pokkolutuanna balombo balombo tempo ana kan tau kebanyakan moitaku daan mo mogut dei dapu dei sopa dei dorom dorom madako ye ia namo lo boangi ssia tapikan ana a kita tradisional tau pomoo kan kan ye balombo balombo balombo harus (mos) mosiappo balombo danna mmuka mmako mmuka kan mambag ana ssunan partama posiritaan itu to e tapi ana siisiapmo tookana balombo nosiapmo balombo nabali tuak ih ponuakmo ya ponnuakna kan kena (ma) ingga maala maamet komonuak kajaamna antukna sopa tiaku monuak dello perintah abri (laughing) ana nokouma waktuuna ingga kotoina init ingga kotoina udan ingga kotoina angin kode anu harus kadisan sabab mokombula modoton modoton ana malaat e ponnuak gane manambat komonuak mangadisan to jam jam onomna biasa manaumo aku ulai bale ana anu sadako ana memang harus mosubuh subuh sabab kapanggati ondo kita ana anu sadako (pi) kode tillima nopuun tiapo tau mau jam pitu maala (komo) komonuak geimo (li) siisimbumai boot tookamai (no) siisimbumai boot daan sasamon untuk ondo ondo kan nisamon nikaitna itu nipasangna naimo bbusan e balombo ikulonase m karena injan motooka itu geimo mokolutumo to tantu kan (ko) nosiapmo balombo dello posirita kalangena itu sebelum kan kalangena itu tiaku sebelum momuka anu e kanau balombo (pomaa) ye ye mosiap balombo tantu harus dudunggu siisiap ya io (sop) mau koogo tuak ana ingga koddunggu **** mau kabalombo ana ingga koddunggu **** iaga pokok (laughing) ea dunggu otomatis kan nogutu balombo kita koponimbuanmo ya ake dudunggu ana ye polinjonanmo ddunggu lumpuan geimo kolutumo yo ana nibbus dei dei sopa kulon dei kulon injan kira kira (noll) nolumolok bali boot kalangena itu kena tenggeamanna lulaki itu ana tenggeamannmu ingga lulaki injanmai panamonanmu bbongi modotonmo bunasnai kombula dentu iyo wi modotonko itu kan kaddaanpo jelas dadaanpo o (anuno) labi labi tuak (it) anu ingga ingga nottiikai saakan ingga daan mo moopus nottiikai o itu harus lulaki takin io io ogo manisa ia tuak nolumolokai ia ye itu polulakan lulaki itu supaya maateko itu kadar dotonna ya itu yo injan itu tuak ana gane tuakna kan ngalanna tuak ana geipo daan nikolutu ya tuak tuak ngalanna ngalanna injan nokodemo lubaga (na) nolumolok isia nokodemo api manisamo ya manisamo ana ngalanna bali (nge) ngana (reke) sunanna ye to ulai tuak bali manisa manisa anggad gula ana denna e nolutu e sementara pokkolutu tuak ana anggad mabali gula ulai tuak manisako anggad mbali gula ana moosa ana ingga anu malammit napo ana dunggu ingga mopore ya stelan balombo ake ingga mopore karna barang ia kestelanna saakan a kurang lebih ana bibiasana aku jam pitu kukolutu pitu naanambat ya bangsaa jam sompulu somprai sabatu danna bali gula bali gula ya antuknako **** (majaja) e harus jagai apina tapi ana balombo ake poreanna mau ingga jagai laus apina ana geimo ana memang daan tookana stelanna khusus balombona daan ake memang balombo jaajagai turus apina daan suusuludan suusuludan dentu tinga ssia sanjung apina ana harus sanjung sanjung mm ai malammit mabali gula bali proses mokolutu ia lau (siri) siritaitamo ia ye to (na) tookamai itu ulai awal e injan ikolutu tuak nolumolok nabali manisan tooka lulakan saakan boot to nolumolok bangsamo doua njam kan ttolu njam ipokolutuan manaribbungmai ia ya bali siisiap ana ibong ibong ibong nganna itu ibong (anuli) e ulai boko anu ana (bubu) ana anu pomoo tau kabanyakan onggorilan o anu pogutu ibong ana boko kayu onggorilanna ya tu ipogutu ibong sabab ana ingga pasangimu ibong makkabmai ia kan manaribbungmai ye ia (m) geimosa itu mbali gula ana naribbungmo manisa ia ya geimosa mbali gula gula masayug ngalanna injan nanaribbungmo harus pasangi ibong itu pasangi ibong pasangi ibong ana ingga pasang ibong dei gula saakanna makkabmai llo ya itu molumolokai mpedes motumbuu ana dei ibong bali pasangitamo ibong kapaapaasnako ana to e paapaasnako (ga) mokurangko anggad mekeot tinga ssia gula masayug injan napaasmo maalamo (te) enggatanmo ibong geimo daan kan manaribbungai to (nakzo) tampanaumo tulik kulon ase ia namo mogolatna geimo daan (s) tarulah stanga jam moosamo stanga jam itaita ah itaimo tumbuʼ llokna itu m mosumepet ngalanna e mau mosumepetna daan (u) kotoi gaake ana sumepet anu mbalimo gula anu geipo ana m monoriipo tau ia soriipo sorii iamo ngalanna (mo) monorii ia sorii alai itu kaddaan **** pallagoean to ye salukai saddek danna sombu ana dellopo sopun geipo daan maala itu geipo daan mokumota gulana geipo daan mabali memang dadaan (to) katanda tookana o mbali gula ia kumotamo ia (amo) yo geipo kaddaan memangna waktuna madabu niug terakhir ah nosumepetmo nosoriipo oh kamu mokumota to saddek maalamo mau tarekai tinga ssia dello guugula tare ana siapmo dabuna **** harus dabui ia dabui sopa itu butunganna ana ingga niug beau beau m niug anu ni <<wip>> panjuanjuu patas pata ye denna beau ana ingga tutuko beau dabuiko ana ingga ake tempo ana ana ana kodoong malammit biasa kode minak ana ingga make tuntulu itu itu molumulabai m ingga daan mpore ingga modoong maanu mamanggaa anu sopa gula mamanggaa gula ai malammit ake maanu mokota dei kulon ase o harus make itu itu manggaang gula ana mokombula ngalanna ilalomna ia e bobongag ingga pol gula ana harus pake dabuna itu ana ingga beau niug niug biasa ake tau na malammitna minak niug minak niug m ingga ake sadako ana baga sekadar ai manauko gaake itu llokna itu anu kalangena kode geimo ye kodoong makkab jelas manau injan dabuitako itu to laus manau pas nanau a daan moosa itu paling ana mpore lubaga api balombo taita bali sompai lima manet (ta) doua nopululah manet ah sobuta ulang soriita ulang kumotamo enggatanmo yo a enggatanmo to daan tooka pogutu tooka spesial boang ya possugoan anu ia kulon ia buntut kulon ia ya kulon ase ia dantu (as) possugoan e bali harus siisiap gaake anu engan gegeso gegeso ggeso anu biasana kkaiku itu mogutu ggeso ulai kayu lli mpore manggaang ake manggaang isia pore ia ake memang kayu lli mogutu kami geso karena aku gesoku kayu lli kodoongan manggaang kopulu isia liilimbu dei babo to ya ponninggootan geso ia barang ia pomoo e megeso ana kaddaan ake kuranna deinako maalamo saluk bali samantara megeso ia biasakan kita dului tau mongobbine isia siapkanmo ssia ia anu ia sopa bokayong bokayong bokayong kamata ana ye koboang sei bokayong itu (ing) kena tenggeaman ake kode booboang makkab (laughing) kaddaan nanna lapisna ya buntutna buubutunganna kami ana anu mpore ana pake tau moosa laeng siampi o laeng ingga ake kayu sirita ana sirita ana aslina tau pomoo laeng siampi poguugunting itu tootongg opat kan tu limbuan a mongiputan boang anu itu boang bokayong kaantuk itu tooka io io kaantuk itu e kepegesoan ia umpama kita dului tau mongobbine to ya ana ingga dului tau mongobbine kita tau mengebenggeta kita sendiri sebelum sebelum maanu megeso sebelum megenggatanai anu kulon itumo s (set) sadia tookana ya itu kempetimo tookana laengna itu siampiga laeng kan sopa maala (s) a tapi anu laeng siampi pore moosa ana pamakei bulan m danna maanjuu maanjuu yo khususna laeng siampi ana pomoo pasang anumo tooka sadiatamo tooka ana ingga daan ana ingga dului tau mongobbine kita to ye sadiamo tookana itu tookamo (ni) e lau megeso **** e e megeso ake ana kotoi gaake a tinga ssia mpepenek ana dei bbi kulon ya pepenek kan moitana mmutimo (mo) mokotamo ake suludan anu ia ya geso ia namo ingga tingapo tau mengentung kulon ase mogigon maalamo itu m beto m sebelum manaluk monuangi bokayong e pikipo ia bokayong itu bokayong ia piki ogo m yo ai geiga sopa maksudna pikita ingga masamai molokat ya molokat gula gula anu nabalimai anu nabalimai gula ia massa itu molokat ana ingga koogo terutama laeng ake siampi itu ana ingga (ka) ana ingga kattalob laeng siampi ia talob boangna itu massa molokat tu ana kaddaan itu itu kan kode tandakolan ia kan poddutuʼ ya ia kode kuitko denna meenggatmai gula denna m bali dentu (me) injan nabali gula tantukan sebelum sebelumna itu kan dello kalangena masadia kayu api balombo itu keekentungmo ake kita masadiamo kio sagin m ana ingga kio saginna butunganna anu pamakuan gula pamakuan gula laeng bolang ana ingga laeng kambuno kambuno gisiapanmo ssaakan ai balombo ye harus ana mosiapmo yo itu itu bali waktu nolokat gula itu kan poliilanggobanmo ye politakupanmo denna ssaakan pasanganna itu e njan nabali gula io lokat ulang itu laeng siampi dei buntut gula anu nabali notuumo itu lokat tauanponi itu e bali yo bakui bakui bakuimo ana ingga ana dei bukii kan kabanyakan tau make laeng bolang mokurang laeng e sagin to ana ingga laeng bolang ana pake isia laeng kambuno kambuno ana dei bukii tau (po) tau pogula ibukii ana ye ana doua moga ana ana pake ssia (mogu) anu mamakui gula ana injan notooka e neberes ingga daan ana giigii ingga daan moosa poistirahati koponi monuak monuakponi dentu dentu dentu (laughing) koponi monuak tapi ingga maala maamet (gada) moitaku dei anu itu bungo sopa itu pake itu sopa a: waktu monuak itu tutuu kenapo umpama to ntookamo gula kan gisiapanmo ssaakan ana ngalanna tau pogula bbaku gula siisiapmo duudunggu ana siisiapmo bokayongna sopa buri siisiapmo buri ingga kode buri ana pake tau ana pomoo kkaiku ingga kodega buri noopus buri pongusutna maala anu nangga batang nangga sasapi emei ogo tilon sopa maksudna pake itu itu pammali buri supaya geiga modoton tuak kapangaruh wi yo dedeenna malahan ana ana iakan pedes porena kan gula motolokas ana ia ia ya tinga tau motolokas ana ana batang nangga kalugi kalugi isia biasa kode ssapi sia ai emei ogo tilon ana itumo pomulian boot anaga anu mpore motolokas gula motoloto dang motolokas ana dei gula kan istilahna motolokas geiga motoloto tolokas pore kaan gula pore kan biasa geiga (geim) masage tau komboliponi telon megemeiponi barang ye ia to ana dello buri kan kodepo mogipuai suanganmo iboot injan nabali (gul) gulakan gisiapanmo boot (kalange) umpama lima kalangena tingaku ye itu to siisiapmo injan nabali gula tookamo ibakuan neberesmo saakan gau dei gula eh magalaponi buri **** monuangiponi bake boot ya untuk persiapan bobongi ya terutama ana bbongi harus pake buri ana ana ondo ondo tingapo tau pandang enteng sia mau ana memang anu malane (pe) pannaipna peggegesna mporemo tingapo tau ingga koburi ana ogona ondo sabab geiga moosa waktuuna ya alamo s kadisanmo sia to giigii ana bbongi bobongi harus koburi karena sobongi yo karena pernah pernah aku anu nopore taipna kan mettekmo ana nikolipaanku nuang buri ingga daan ake doton ana anu kode ogona ondo ondo ondo ondo ana ogona bbongi kena laus kode anu modotonna harus mamakei itu itu ai dentu dentu terus soondo soondo tu itumoga ggau anu ggau ingga mokudutna monuak takin magala dunggu ana harus ya utama ana anaga utama ya ai dentumoga itu poggula itu terimakasih ya
Interlinear Glossed TextUtterance view