Text view

LaChichimeca

Recording date1993
Speaker age59
Speaker sexm
Text genretraditional narrative
Extended corpusno
Javascript seems to be turned off, or there was a communication error. Turn on Javascript for more display options.
Yäʔäpäʔ tum pääñ. Iichaʔ dyyuuñeʔ. Bueno Un tyempu maʔ kaʔjam dyyuuñeʔ. Maʔ kaʔ dyyuuñeʔ i maʔ chyak wäsnaʔ byanabandaʔ. Tum yomstubaa, tum sutubaa. Entonse maʔte eecheʔ, maʔte eecheʔ. Maʔ duʔk tyempu, este maʔ pyaʔt tuŋkak yoomäʔ. maʔ pyaʔt tuŋkak yoomäʔ. Entonse jepeʔ yoomäʔ maʔ dyimaʔ: Däk tzäktokeñäʔ nshyuttukubandaʔ. Eñdye nsuñaj, pwe yäʔä ktzäklokwachaj. ¿Cheʔkaʔy? Ätz ktzäklokwachaj. Eñch wääbe. I ma.. maʔ put pääñ. Maʔ wiikbatäŋam, maʔ däk, maʔ chiktokeñ wistäk wistäk byanabandaʔ. Dyiiksäyaj. ¡Tej, maan, däk ta meʔtz cheeñ, däk ta meʔtz däk ta meʔtz Kuyoʔo ta däk, juʔum. Däk ta meʔtz cheeñ, poko u nsun cheeñ jeʔbaʔa aan. Nsun ankäʔäskaʔap. Bweenu, maʔ put, maʔ däkyajam. Maʔte wechajeʔ, maʔte wechajeʔ. Juʔum maʔ däkyaj. Pero wistäk byanabandaʔ maʔ dyiiksäyaj kuyam. Dejde maʔ täkeñaj la montaaña, jiin dyiiksäyaj kuyam, jiin dyiiksäyaj kuyam, jiin dyiiksäyaj kuyam. Aajta ke maas juʔum. Ya maʔ däkyaj juʔum. Entonse maʔ dyimäyaj ʔyoom: Yäʔämche joʔokäʔ maan, däknaʔ ktääñeʔ. Upa ta meñ. Entonse maʔ däkam. Maʔ däk tääñeʔ. Banabandaʔ maʔ tzäʔyyaj wistäk. U jyoʔkyaj ʔyoom. Maʔte echajeʔ, maʔte echajeʔ, maʔte echajeʔ. Ya upa dyik jaam. ʔYaaŋwejyaj, ʔyaaŋwejyaj: Papa papa. Eñdye ʔyaaŋtzoŋyaj ʔyoom. Maʔ däkam. Entonse banabandaʔ eepuʔ maʔ seechajam. Juch maʔ jak kuyam njem chyuʔuŋyaj. chyuʔuŋyaj. chyuʔuŋyaj. chyuʔuŋyaj. chyuʔuŋyaj. Piʔchten eech. Maʔ duʔkyaj eepuʔ chikä. Maʔ duʔkyaj eepuʔ chikä. Dyim: ya be. Eñdye maʔ nchiktokeñ myantukubandaʔ. Njää maʔ Si, dyim. ntzäktokeñaj dyim, pero maʔ seechaj. ¿Juch chiʔk kʔich maan? ¿I bich papa juch chiʔk kʔich? Ätz knʔaaŋwejaʔ. Si dyim, pero ätz chiʔk knjoʔktaʔ dyim. Pero este eñch nʔesh juch maʔ kdyik dyim. Eñch nʔesh juch kdyik. Nee kʔätz u kmeʔtz. Eñch nʔesh juch maʔ ktokeñ. Nee kʔätz nee kbich maʔ kchyokeñ. Eñch nʔesh juch maʔ kdyikam. Bweenu. Entonse dyim: ¡Puuta!, njem maʔ seechaj. dyim Jeksh nsun knchiktokeñaʔap. Entonse otr... tuŋkak jaa maʔ duʔk. Tungak Eep... Eepuʔ däk nchiktokeñaj. Däk tzäktokeñajäʔ, poko eñdye nsun yäʔäpäʔ bäskbäskbaan. Maʔ wiikbatäŋ. Eepuʔ maʔ dyiiksäyaj. Entonse eñch maʔ dyiiksäyaj kuyam. Maʔ dyiiksäyaj äksh. äksh Jiin dyiiksäyaj äksh. Jiin dyiiksäyaj, jiin dyiiksäyaj, jiin dyiiksäyaj. Maʔ däkyaj la montaaña. Eepuʔ maʔ wyat lo miismo. Joʔokänaʔ maan, däknaʔ ktääñeʔ, Upa meñ. Yäʔämche kjoʔktaʔamäʔ. Maʔ däk. I eepuʔ upa dyik jaam. ʔYaaŋwejaʔ ʔyoom: ¿Juchaʔ kdyik papaa?. ¡Papaa! Eñdye ʔyaaŋtzoŋ. Papa maʔ ta tzäktokeñ eepuʔ. Eepuʔ maʔ seechaj. Chyuʔuŋäyaj äksh juch maʔ meñ. Pero ke äksh fweron su kondenasyon. Bweenu jepeʔ jepeʔ njeʔ su kondenasyon. Poko maʔ meñ jon, kyuʔtkuʔchaj byumbe äksh. Byumbe maʔ kyuʔtkuʔchaj. Byumbe juch maʔ meñ maʔ kyuʔtkuʔchaj. Maʔ yajam. I maʔ jooychokeñaj, poko äksh maʔ piŋyaj jon. mm Jon maʔy piŋyaj. Entonse njem maʔ jooychokeñaj. Maʔte wechajeʔ, maʔte wechajeʔ. Maas maʔ chijyaj wiñ jojo. Eñdye pyuchaj pa dashuku. Pikyaj. Maʔ däkyaj. Tzuʔŋnʔeech njem maʔ boŋyaj kuyoʔo. Boŋyaj. Tuŋkak jaa eepuʔ maʔ tzuŋyaj tzuʔuñche, eepuʔ maʔte wechajeʔ. "Yäʔäp jaa ta duʔkp ¡Ke eñdye dyikyaj chikä! Dyikyaj kuyoʔo maas jojo. Maʔ duʔk tum jaa. Bweenu maʔ kej eech maʔ däkam. Asta maʔ duʔk pyoykpaʔchaj tum täkbaa. Jesa duʔk juch tum täkbaa. Maʔ pyoykpaʔchaj njem. Dyim: Njem ech tum täkbaa, jembeʔ ech jente. Jembeʔ eʔech Ee njem ¡Tej, däk ta nʔaʔm! Maʔ däkyajam. Maʔ duʔkyaj njem. Eñch ee dyim. Jeʔpche ech tum yoomäʔ. Njem moʔy ʔyaʔm. ¡Bich waʔ ñik, ätzche kdäkp! Sutubaa eñdye shyun ʔyaaŋkeʔm chiibaa dyyomtääw. dyyomtääw. chiibaa I waʔ ñik ntää dyim. Ätzche kdäkp nʔaʔm ee njeʔ echpuʔ njem. Entonse maʔ däk. Jesa duʔkam, je jeʔpche ech tum biejiita. Duuñma yoomäʔ. Tumtum yoomäʔ jembeʔ ech shyeʔt sapun. Shyeʔt sapun. No Eñch aʔmoʔy, toʔkshkäʔdaʔa. Pero jepeʔ njeʔ el salbaje. era salbaje bueno Shyeʔt sapun. Wäsnaʔ knpoʔoyjaʔap, poko ätz bäkske nyuʔkaʔ. Dyyuʔkäyaj wistäk. Bich waʔ ñik. Bweenu, maʔ däkam. Maʔte dääkeʔ. Maʔte dääkeʔ. Tzoŋtzooŋ dyik sutubaa juch ech täkbaa. Maʔ duʔk njem. Eñdye ʔyaʔmoʔy, shyeʔt sapun, u kyotaʔ, u pyuutaʔ sapun, shyeʔt. Jesa duʔk juch ech este kyasweelaʔ: duʔk Ñyaw. Jiikputaʔ. Dyiiksaʔ juch ech chiibaa. ¡Kuʔutäʔ ntääbaa, ¿Jucha npyooyaʔ. Njem maʔ npooyaʔ. Npoʔoyjaʔ la biejiita. Npoʔoyjaʔ la biejiita. Bweenu maʔ weʔkyajam chumeem. Jeksh jepeʔ La Tzetzemeeka, jes maʔ näm: Nyaw, sopa gaatu. sopa gaatu. Nyaw, "Ätz ätz kbeesheʔ". Eñdye Eñdye beesheʔ pyoʔoyjaʔ. Eñdye njeʔ beesheʔ, suttukubaa pyoʔoyjaʔ sapun. Yajyaj shamaan jepeʔ pyooyaʔ sapun. Kada bes ke shyeʔtp, njem däk pyooyaʔ sapun, njem pyooyaʔ. Entonse tum jaa maʔ näm yomstubaa: Ätz däk npoʔoyjaʔ jeksh. dyim, pwe Si dyim, pero pa ke kdyikp dyim, nesesiita kdyik dyim, ätz knʔootaʔp njuʔtz beesheʔ, näm <<on> Entonse maʔ däk yomstubaa. Maʔ duʔk njem. Tzooŋche byutzkeʔbutzkeʔdeʔ dyik, duʔk juch Tzo oŋche kasweelaʔ ya Jeksh dyimaʔ: Ñyaaaw. Maʔ wyoʔkbatz jep sapun njem. Pyuskaʔ ayoʔo. Pero jesnaʔ: Sopa gaatu. ¡Juuta! Pwes pa ke maʔ dyimaʔ jeyeʔe banabandaʔ aaŋshekksajam. ¡Juuta! si bichtaʔ kmaan dyim. bichtaʔ Kmaan dyim. Aʔa, waʔ meñ knpyoʔoyjaʔ nsapun, maan. Meñ yäʔä kuʔutäʔ. Weʔktaʔamäʔ. Entonse dyim ke no, pwe ech nʔaach dyim. ¿Ech nʔyaach? ¡Ootaʔajäʔ! Meeñäʔ maan, Meñ weʔekäʔ. Entonse maʔ pyatzäyaj. maas maʔte shyeʔt sapun la biejiita. Maʔte shyeʔt, maʔte shyeʔt, maʔte shyeʔt sapun. Maʔ wiʔkyajam. ¿Maʔ kʔwiʔktaʔ maan? Maʔ kʔweʔktajam. ¿Maʔ kkyustaʔ chumeem? Maʔ kkus chumeem. A bweenu. Entonse ya maʔya wiʔkyaj. Maʔ ootätaj: Yäʔä kbyoŋtaʔ. dyim Yäʔä kbyoŋ. Ätz yäʔä kboŋ yuku, i bich kbyoŋtaʔ käʔäm. Jeksh njem byoŋ. Tum laaru byoŋ. la biejita La biejiita byoŋ tum laaru. ¿Nʔaapuduu njeʔ? Entonse dyim ta nʔaapuduu: Ätz knʔyapuduuñeʔ. A bweenu, ätz eñdye knʔeshpäk. Aʔy knʔyapuduuñeʔ ätz knʔyapuduu. Njem kbyoŋp maan. Njem kbyoŋp Jeksh aapuduu njem boŋ tum laar. Entonse maʔte booŋeʔ. Maʔ dyyajyaj pooy. Ya entonse ʔyaaŋwaʔk: Maan weʔktaʔamäʔ. Jeksh meeñätaʔa ta nkiʔ dyim, njuneʔ ich, dyim. Entonse maʔ meñ aŋjel de dios. Maʔ ʔyaaŋwaʔk: Miira jeshish kʔwyaʔakaʔ nkiʔ dyim, eñdye däk nchiʔkduʔkaʔ nkiʔ. dyim Jepeʔ cheʔejäʔ tzuktuʔtzbaa. Jep maʔ chiʔkduʔkaʔ. Jyaaykput. ¡Ay maan! dyim, entonse dyim este bich ki... kliʔkskäʔdaʔanaʔ, kliʔkskäʔdaʔanaʔ. ¡Puuta! Knämaʔ: Maʔ weʔekäʔ, pa kkyusp dyim. Weʔekäʔ pa kpiijtaʔam. Bweenu, ¿nee tuŋkak?, ¿i bich? dyim. Nee kʔätz ikwal. ʔYaʔaŋyaʔ kiʔ dyim jeʔbaʔa Maʔ chiʔkduʔkaʔ kiʔ. kiʔ. Jyaaykput tzuktuʔtz. ¡Juuu! bäkskäʔdaʔa kliʔkskäʔdaʔa. ¡knämaʔ weʔktaʔamäʔ, dachke kkyalpakkäʔdaʔa! dyim. Eñdye jisham kpiij. Maʔte eecheʔ, maʔte eecheʔ. Entonse yomstubaa uŋ tyempu wyat deskwidar, dyim. Maʔ jyaaŋktokeñ. Eñch nʔesh juch maʔ chiktokeñ jepeʔ chyuktuʔtz. Maʔ chiktokeñ. Jes eepuʔ maʔ ʔyaaŋwaʔk: ¡Meeñäʔ, meñ ta Jeksh si dyim, ya kreo ke ya maʔ kpiijtaʔjam waʔa. Kpiijtaʔam. Jesmaʔ maʔ Jesmaʔ ʔyaʔamaʔ kiʔ: Jantaʔ meñ ta nʔaʔm nkiʔ. Sutubaa maʔ ʔyaʔaŋyaʔ tzuktuʔtz. Jeksh yomstubaa maʔ chiʔ shyutkäʔbaa. ¡Ay! maan maʔ kpiijam dyim. Maʔ Oora jeksh si maʔ knʔesh, maʔ kpiij dyim. ¿Eñdye knämaʔ weʔekäʔ maan?, weʔekäʔ. Jeksh maʔ kpiij dyim. Entonse joye ta nyakaʔap yooy dyim, joye ta nyakaʔap yooy dyim, yooy dyim, Bweenu Kuʔunaʔ yäʔä kbyoŋtaʔm kyukpe täk, ätz däk kbooŋeʔ yuku. Jeksh maʔ meñ jepeʔ aŋjel de dios, maʔ dyimaʔjam: dyimaʔjam: este Jeshish kbyoŋ, jembeʔ njeʔ dyim. Bich dyim Jembish kdyyakboŋtaʔam kyukpe täk, I waʔ myoŋtaʔ njem. Bichish däk kbyoŋtaʔameʔ komjosoʔo. komjosoʔo. Poko Poko komjosoʔo... Poko jembeʔ njeʔ dyim, päŋketpish kkiʔiskaʔap. Bweenu, i entonse dyim, njemesh nchyaʔakjaʔap wäsnaʔ tzaʔ dyim. Wää ich dyim. Entonse tzuʔuy maʔ dyimaʔ: Yäʔä kbyoŋtaʔam. Ätz däk kboŋ yuku. Entonse maʔ däk aweliita yuku. ¡Däksäʔ weela yuku! Maʔ däk, maʔ däk booŋeʔ yuku. Entonse la dose de la noche päŋketam. En bes de wyasbachaj jepeʔ ban... banabandaʔ, eñdye maʔ wyasbachaj, wyasbatz tzaʔ. Tuktukkaʔy chitz. Tuktukkaʔy chitz. Aoora si, ¡juuu!, jesa päŋket tuktukkaʔy chitz. Maan maan maan dyim, maʔya tuktukkaʔy ntätz dyim. ¿Komo? Si dyim, ¿Cheʔ maʔ nchyaktaʔ tzaʔ yäʔä? Njem maʔ kpäŋket dyim. Maʔ kbaʔksjak yuku. Kʔyakyakkaʔyaʔajäʔ potdaʔa. Jes maʔ säŋkej eñch eeche maʔ ish la biejiita. Maʔte weʔkyajeʔ. La biejiita eñdye maʔ weʔk. <<fm> "¿Entonse yäʔäpäʔ dyim, njuneʔep nwat dyim yäʔäpäʔ nkäʔästokeñaj?" Joye Joye dyim nwyattaʔm nkyushtaat, myeʔtztaʔm kääp. Tzuʔuñche maʔ tzuŋyaj banabandaʔ. Maʔ däk byeʔchaj kääp. Joye ta nyakaʔap yooy. Ta weʔkp. Entonse maʔte maʔte jem byeʔchaj Banabandaʔ maʔte dyyaʔkyaj. ¿Maʔ nʔiichaʔ kääp? dyim. Maʔ nʔeechajam. Entonse jesh maʔya iichäyaj kääp byumbe liistu. Entonse este tzuʔuñche maʔ tzuŋyakak. Otro diia maʔ tzuŋyaj, maʔte wyachaj jukut. Chyeeŋkeʔmyaj payla. Dyim: ¡Kootäʔ däʔ! Maʔte kyomyaj däʔ. ¡Jeksh si kotaʔayäʔ jukut! Maʔte kyotäyaj jukut. Maʔte kyotäyaj Ya dyim, jeksh si maʔ pejaʔ däʔ dyim. Maʔ pejam dyim. Eñch nʔesh aʔy maʔ pej dyim. Aa pero maʔ meñ eepuʔ ee... el aŋjel. Jepeʔ dyimaʔ, dyim: Kwidau. Jes maʔ nʔish dyim, kdyimaʔ: esta payla waʔ nkiʔchktaʔtz. <<fm> "Na ma ätz eñch bus "Däk knʔaʔaŋyaʔap njuneʔep Jeshish däk kiʔchktaʔtz däʔ, jääkbatztaʔamäʔ pyak. Penkaʔmtaʔamäʔ jojo dyim. Ni moo, pwes jeyeʔep ta nwatp. Jeyeʔ nwyattaʔ dyim, i njyaʔpsketaʔam. Jes maʔ yaj dyim, jaʔpskettaʔamäʔ. Jes maʔ kaʔjam dyim, jaʔpskeetäʔ. Jeyeʔepche nchyaktaʔ. Ätzish kbejp dyim. Entonse tzuʔuy este maʔ pejaʔ däʔ, dyim. Eñch nʔesh aʔy maʔ pej dyim. I I despues Däk aʔamäʔ aʔy upam dyyoks Yäʔäpäʔ keʔchktaʔatzäʔ. Njemish nʔish njuneʔ ich dyim. ¡Tej, däk knʔaʔŋyätaʔ! dyim, tej, kootäʔ nkiʔ. Kootäʔ aʔamäʔ aʔy maʔ pej. No dyim, ätz eñch bus nkoot nkäʔ dyim. Kʔaʔaŋyaʔajäʔ njuneʔep nkot nkäʔ. ¡Juuta!, eñch myustaʔm. ¿Njuusaʔsh myuskätaʔm? Entonse yäʔäp yomstubaa i sutubaa: Ätz eñch bus nkeʔchktaʔatz. Ätz ench bus nkeʔchktaʔatz Däk. Entonse la biejita... Entonse la biejiita maʔche kiʔchktaʔtz däʔ. Kiʔchkaʔ kiʔ. Dyyumkeʔmäya pyak, pyaŋkaʔmäya kyopäk jojo. Njem pyokeñ ich, pyokeñjoʔy. pyokeñjoʔy. Shyoskäyaj La Tzetzemeeka. Shyoskäya... Shyoskäyajam, njem maʔ jyaʔpskechajam. Maʔ kaʔjam. I tzuʔuy maʔ meñ aŋjel. waʔ waʔ este este waʔ npyokeñseet. Jembeʔ tzaakäʔ, jaʔpsdeʔjeʔ! Asta los syete diias jes kbejp dyim, este meñish ta npokeñseet. Bweenu Entonse jes maʔ meñ, tzuʔuy maʔ meñ. A los syete diias maʔ meñ. ¡Däk däk pakeñseetäʔ pa... este payla, njuneʔ ich! dyim. Jeksh bandaʔ pyakeñseecha, pyakeñseechaj. Bäʔmpuchaj wäsnaʔ chempaʔ. Jepeʔ dyiy Oliiba Olibar. Tum dyiy Oliiba, tum dyiy Ol... Olibar. Yäʔäpäʔ chempaʔ dyim, jembeʔsh kʔwyattaʔm serbir para aʔy chiʔyoo enemiigu nʔiichätaʔ dyim. Aʔy ee meñ shyun kdyyakätaʔm, jepeʔ tuʔchetaʔamäʔ, con con ese yäʔbaʔa Bween wää ich. Maʔte echajeʔ banabandaʔ wistäk. Entonse dyikyaj kuyoʔom. Pyoykpaʔt su enemiigu. Dyimaʔ: ¿Juʔ kdyikp? Kdäkp däk meʔtz cheʔ nkäʔästaʔam. Nääksaʔ nyomtääw. ¿Koomo? Si. ee maʔdäk Pwe yäʔä eñch kdyikp dyim. Maʔ däkam. jikante Despwes maʔ pyoykpaʔtkak jikante. Pyoykdaasäʔy. Maʔ dyimaʔ: Pwe jeksh si nsun Bich knkäʔäsp. ¡Puuta!, ¿nshyun knkiʔisp? Aa si ätz nsun knkäʔäsp. nsun knkäʔäs ¿Juʔ kdyikp? Juʔkdyikp? Aʔy kpyoyktzuŋ knyakaʔap. Asi es ke juch kdyikp, bich kkyaʔap. I knkäʔäsp. he Miira aʔy nshyun knkiʔisp muy jwaasil: ktzaakänaʔ kʔaaŋwej tuukke dyim. ¡Aaŋwejäʔ! Njuneʔ nshyun dyim, ¡aaŋwejäʔ aʔy nshyun kʔyaaŋwej, aaŋwejäʔ! Pwe bich knkäʔäsp dyim, poko knkäʔäsp. Entonse este Entonse maʔ aaŋwej jepeʔ sutubaa. Bweenu. Ya wächjam. Aaŋwej: ¿Oliiba, Olibar, kwando me olibas? Jepeʔ chempaʔ echajpäʔ njem maʔ tuktukjakyaj. Iichaʔ chiʔk kadeena. Tuktukjakyaj. Maʔ däk juch ʔyaaŋwej jepeʔ ʔyoompuʔ, juch ʔyaaŋwej ʔyoom njem dyikyaj. Oliiba olibar. Jes duʔkyaj njem: Yäʔä pääñ upäʔ shyun kʔyakaʔap. ¿Komo? Si. Aa jes duʔkyaj njem, maʔ pyokdaskäyaj. Wyaswascheepyaj. Ya se chiŋko. Maʔ kaʔjam. Maʔ ¡Tej! Eep maʔ däkyaj chikoʔom. Duʔk maʔ Maʔ duʔk, eñch eeche maʔ dyimaʔ A los ocho diia, medyo diia, maʔte eecheʔ njem. Maʔte eecheʔ njem. Maʔ duʔk tum tyempu. Byaʔyoʔykaʔayaj njem. I jeksh, dyim ta pojp Ta däkp dyim. Poko ätz maʔ npaʔt tum täk dyim tum maas ke wää dyim. ¿Koom? Si. Maʔte wechaj. Maʔ poyaj njem. Maʔte däkyajeʔ, maʔte däkyajeʔ. I maʔ duʔkyajam juch maʔ wokchukam. ¡Miira njaytääw! dyim, ätz maʔ kpoyam poko maʔye kʔyaʔakjoʔy, maʔ nyakaʔ tum wäsk tum ¿Njuneʔ? Si, maʔ nyakaʔ. este ¿Ee njeʔ dyim. Yäʔä ech dyim. Boy ʔyaʔmyaj njem. Maʔ duʔkyaj. Yäʔä ech dyim. Puurche pyak Entonse dyyomtääw maʔ piŋ pedaasu pyoʔopak, pyoʔopak, pyak. Pyoʔopak maʔ piŋaʔjam, maʔ dyiiksaʔjam. pyenkaʔ chyeʔkskäʔä, dyiiksaʔ. Maʔ däkyaj. I jyaytääw eñch ish cheʔ maʔ dyiiksaʔ. Yoomäʔ dyiiksaʔ. Maʔ däkyajam, maʔ däkyajam, maʔ duʔkyaj tum täk. Duʔkyajam. Wäätäk, chumeem täk. Pwe yäʔäp ta neʔ täk dyim. Pero ech ʔyoom jepeʔ täk, njeʔp dyeʔ tuŋkak jikante. Maʔ duʔkyaj njem. Yäʔäp ta ntäk dyim. Jesa duʔk ʔyoompäʔ täk, dyim: Pwe, no. dyim Yäʔäp ntäk njeʔ dyim. ¿Koom? Si dyim, yäʔäp ntäk dyim. Pwe, aʔy nshyun nʔichp tum laar njem, eechäʔ, yäʔäp ntäk njeʔ. Komo no, aʔy nshyun seet nchik, pwe wää. ¿Cheʔkaʔy? Entonse este dyyajyaj aañu. Ma... Maʔ shyunam yomtääw. Maʔ wiʔŋjaam. Maʔ byaʔyäŋpäk. Pwe si dyim, ätz wää wää knpäk dyim, pero si dyim, aʔy aʔy ñyakaʔap njaytääw. No eñdye wää nyakaʔap. ¡Uuta!, yakaʔajäʔ njyaytääw dyim. Te käʔŋkom i te tzäʔäj Ätz njeʔ ntäk yäʔäm. Si dyim, maʔ nʔesham yäʔäp nchik. Pero es ke njaytääw, dyim, pwe jepeʔ njeʔ wää kchyopkaʔyaʔ dyim. ¿Cheʔ kʔwataʔap njyaytääw? dyim. Si, dyim kchyopkaʔyaʔ. Entonse uŋ tyempu maʔ yajam. este Maʔ yaj. Un tyempu maʔ Maʔ dyyakaʔ dyyomtääw..., jyaytääw... Pwes dyyomtääwche maʔ dyyakaʔ jyaytääw. Dyyakaʔjam. Maʔ chyakaʔ este chiiykäʔäm este ee jikante pyak. Jes boy kasdeʔjeʔ maʔ dupkaʔ iskpakoʔom. dupkaʔ iskpakoʔom. Pwe njem maʔ kaʔ jyaytääw. Kyumkäyaj. I tzuʔuy chimpaʔ maʔ tuktukjakam. Maʔ däkyaj jepeʔ chimpaʔ. Däk pyuutäyaj Maʔche duʔkyaj juch kumdeʔ ich, maʔte ʔyoʔkshaj, Maʔte ʔyoʔkshaj, maʔte ʔyoʔkshaj, aajta jiikpuchaj. Chijchijjechaj kyaashajam, pyuutäyaj. Jiikpuchajam, chempaʔ maʔ wyachajam, jiikpuchajam. Entonse maʔte chyaʔkstaʔkskaʔyaj byumbe. Chyaʔkstaʔkskaʔyaj, chyaʔkstaʔkskaʔyaj, chyaʔkstaʔkskaʔyaj, ʔaajta ke maʔ wäʔäjaʔjam. Puura ʔyaŋkdäʔ chempaʔ maʔ wiiwächaj. Jes maʔ wäʔäjaʔ, dyim: Ya be, dyim maʔ kʔwäʔäjaʔ dyim. ¿Nyomtääw cheʔ maʔ kʔwataʔjam? Maʔ kʔyakaʔ nyomtääwche, na ma poko shyun dyyaʔaŋ. Pwes ajta jes maʔ kyeppoy. Maʔ Maʔ däk chikä njem. Duʔkyaj njem. Maʔ dyyakaʔ jikante. Tuŋkak maʔ dyyakaʔjam; maʔ chyuʔcheʔjaʔ jeʔbaʔa maʔ maʔ dyyakaʔjam, i dyyomtääw maʔ kyeppoy. Asta jembeʔ njeʔche maʔ
• Waveform view • Interlinear Glossed Text • Utterance view