Utterance view

12_Bygone_Past

Recording date2012-05-20
Speaker age43
Speaker sexf
Text genrepersonal narrative
Extended corpusyes



[1]
EMPTY
`EMPTY .'
EMPTY
[2]
ichnong i toh na Nangbah wan sah i cheini cha jwai. heini ipor ya ukhana o ya phi yeiparom i wa toh nadooh i wa dang khynnah i wa dang æm i ha nangbah.
`Our village is from Nangbah Village and presently residing in Jowai Town. Now i? going to tell you a story about our childhood while we were at Nangbah Village..'
ichnong i toh na Nangbah tæ wan sah i cheini cha jwai. tæ heini ipor tæ ya ukhana o ya phi yeiparom i wa toh nadooh i wa dang khynnah i wa dang æm i ha nangbah.
[3]
Kamtæ jooh kynmoo kat wa dang khian itæ lai jwai kabei lai yaw kabei, i ya kabei ong i kabei , jooh liyang man da keih kamtu le waje i janmeit da lai liyang i, da liyang i kitiar wa wan yaw ko na jwai,
`i remember while we were small, our mother used to go to Jowai market, we used to wait for her to return every time at 3.00 Pm.'
Kamtæ jooh kynmoo kat wa dang khian itæ lai jwai kabei lai yaw kabei, i ya kabei ong i kabei næ, tæ jooh liyang man da keih kamtu næ le waje i janmeit da lai liyang i, da liyang i kitiar wa wan yaw ko na jwai,
[4]
man da dæp neitæ jooh wa kit i da ukhoh wa toh wa heitæ ipor wa man katæ kayaw arsein æh chi tayaw wa kasngi musiang wa kasngi khyllaw, ha katæ kasngi khyllaw, man toh kayaw wa khian katwa ha kasngi Musiang man katæ kayaw wa rap hæh, hawa ong o ha jaintia hi man ko kahæh hi katæ kayaw musiang.
`Then we used carry a cone as a carry Bag to put the stuff. At that time there are only two markets in a week (for Jowai) i.e. Khyllaw and yaw Musiang; Khyllaw market is a small market, in Jaintia yaw Musiang is the biggest market..'
man da dæp neitæ jooh wa kit i da ukhoh wa toh wa heitæ ipor wa man katæ kayaw arsein æh chi tayaw wa kasngi musiang wa kasngi khyllaw, ha katæ kasngi khyllaw, man toh kayaw wa khian katwa ha kasngi Musiang man katæ kayaw wa rap hæh, hawa ong o tæ ha jaintia hi tæ man ko kahæh hi katæ kayaw musiang.
[5]
Kamtæ heitæ ipor kat ym æm re kakari læh kamotor læh hap ka wa wan æh kini ki wa wan na jwai. heitæ ipor katæ kakari læh toh ka yong uma Pallawan kawi kayong uma Kill Challam.
`During those days there were no vehicles in our place so we only depend on the vehicles coming from Jowai, one vehicle was of Mr. Pallawan and another of Mr. Kill Challam .'
Kamtæ heitæ ipor tæ kat ym æm re kakari læh kamotor læh tæ hap ka wa wan æh kini ki wa wan na jwai. heitæ ipor katæ kakari læh toh ka yong uma Pallawan kawi kayong uma Kill Challam.
[6]
wa u kawi won kabus toh ka yong u, uSubor Pung kamtæ kani kabus toh ka wa jooh pyndik man ym re unood kibru ka uchong ha wa dooh kari hi eh kit e jooh chong ki ka kani kabus. man da dæp neitæ kakari ka wa tikna katæ kamotor ka wa tikna hi man ko ka yong uma kill challam wa ka yong uma pallawan.
`one bus of Mr. Subor Pung which was most of the time it cannot be trusted by the passengers but only during the times when they don? have any choice. The vehicles which the people trust were only that of Mister Pallawan and Mister Kill Challam..'
wa u kawi won kabus toh ka yong u, uSubor Pung kamtæ kani kabus toh ka wa jooh pyndik man ym re unood kibru ka uchong tæ ha wa dooh kari hi eh kit e jooh chong ki ka kani kabus. man da dæp neitæ tæ kakari ka wa tikna katæ kamotor ka wa tikna hi man ko ka yong uma kill challam wa ka yong uma pallawan.
[7]
manda dæp neitæ , Ha nangbah æm uwi umoo heitu ha khimdan, jooh liyang i keih man da poi kaar chitein, kale waje janmeit da yang i heitæ da kit i ukhoh ya ukit kitiar cha yung, manda, kamtæ, man man ha kisngi, i hawa likit tiar i kamtæ kat wa æm usankhian ukongruit kini ki wa lai skur cha jwai, jooh kit wan i na yung da kadeiñ chikhoh chikhoh kadeiñ ya uphah i wa ukhoo chiphaw kilo khatsan kilo jooh kit i ya uphah i cha jwai ya kitæ ki wa lai skur.
`At Nangbah Village there is one rock, in that spot when the clock ticks 2.30 to 3.00 we used to wait there with a cone to carry our stuff, since my brothers are studying in Jowai So we used to carry from home the firewood stock and 10-15kg rice to send to our brothers studying in Jowai..'
manda dæp neitæ tæ, Ha nangbah æm uwi umoo heitu ha khimdan, jooh liyang i keih man da poi kaar chitein, kale waje janmeit tæ da yang i heitæ da kit i ukhoh ya ukit kitiar cha yung, manda, kamtæ, man man ha kisngi, i hawa likit tiar i kamtæ kat wa æm usankhian ukongruit kini ki wa lai skur cha jwai, jooh kit wan i na yung da kadeiñ chikhoh chikhoh kadeiñ ya uphah i wa ukhoo chiphaw kilo khatsan kilo jooh kit i ya uphah i cha jwai ya kitæ ki wa lai skur.
[8]
Man da dæp neitæ kynmoo o læh man i nang khynnah i toh rap sih salon i ya kikhynnah wa toh i kikhynnah palat chnong hi jooh æm re uteiñ i ya kikhynnah chynrang læh, nood bait i ki uyachoh nood bait i ki uyadat.
`i also remember that during our childhood we were very mischievous also we were outskirt people so we were not afraid to fight with Boys..'
Man da dæp neitæ tæ kynmoo o læh man i nang khynnah i toh rap sih salon i ya kikhynnah wa toh i kikhynnah palat chnong hi tæ jooh æm re uteiñ i ya kikhynnah chynrang læh, nood bait i ki uyachoh nood bait i ki uyadat.
[9]
manda dæp neitæ heitæ ipor wa dang khynnah wan i ha kasngi yaw pynsin nang heipor æm utunnel heipor yaw pynsin jooh man skur i læh chitein sngi chitein sngi, wa toh wa ya uliyang ya utæ utunnel jooh e u ya i kadud, katæ kadud jooh e u ya i ar jait kadud kawi ong ki kadud kew kawi na ai tip tip pyrtuit i re katæ ong eh i ka kadud ne, tang katæ kadud kawi ka wa bang kawi wan æm re ubang ko.
`Also during our childhood there is one Market day called yaw pynsin we got half day school, so we used to wait for Dr Tunnel. He used to come and deliver Wheat Milk and the other type of milk which was not known the name of, one milk is tasty while the other was not..'
manda dæp neitæ heitæ ipor wa dang khynnah wan i ha kasngi yaw pynsin nang heipor æm utunnel heipor yaw pynsin jooh man skur i læh chitein sngi chitein sngi, wa toh wa ya uliyang ya utæ utunnel jooh e u ya i kadud, katæ kadud jooh e u ya i ar jait kadud kawi ong ki kadud kew kawi na ai tip tip pyrtuit i re katæ ong eh i ka kadud ne, tang katæ kadud kawi ka wa bang kawi wan tæ æm re ubang ko.
[10]
manda dæp neitæ i para khynnah i læh jooh yayang bait hadooh wa lait skur ya uyarah biang i kitæ kitiar kitar uDoctor, Tunnel ya uliyathap chapoh kari.
`We used to wait till school got over to load back the stuff of Dr. Tunnel in to his vehicle.'
manda dæp neitæ tæ i para khynnah i læh jooh yayang bait hadooh wa lait skur ya uyarah biang i kitæ kitiar kitar uDoctor, Tunnel ya uliyathap chapoh kari.
[11]
manda dæp neitæ , nang khynnah itæ yachna i da ki kani deiñ læh kapad ya kapyrthap ong i kapad na i, ya chna i da kitæ man da dæp neitæ ya tyndang i da urngaw du yarain yoh ubooh ha kichaka ko yoh uspeed ko ulai, kam kitæ kijait læh ke yong i.
`we used to make small vehicle made up of plank using grinded charcoal and plant call Jarain for speeding the tyre that was the kind of game we played..'
manda dæp neitæ tæ, nang khynnah itæ yachna i da ki kani deiñ læh tæ kapad ya kapyrthap ong i kapad na i, tæ ya chna i da kitæ tæ man da dæp neitæ tæ ya tyndang i da urngaw du yarain yoh ubooh ha kichaka ko yoh uspeed ko ulai, kam kitæ kijait læh ke yong i.
[12]
manda dæp neitæ, æm iwon sa kawi katæ kajait kyndæh ke læh ong i ka kadatdok ne, katæ kadatdok uchæm phi ar tylli kideiñ uwi ukhian uwi uhæh tih deithlu khajiak man da dæp booh leitæ dæp dat likhlieh utæ deiñ. Man da dat neikhlieh utæ udeiñ kat ki wa khlan udat, man da dæp neitæ , hab chah pynphæt kini kilok kiyong i kitu ki wa ræm.
`There was another game call Dat dok ,where you will see two pieces of wood one tiny one and another one use as a bat and a small hole dig on the ground. Bat is use to hit that tiny wood, the winner can make the loser to run..'
manda dæp neitæ, æm iwon sa kawi katæ kajait kyndæh ke læh ong i ka kadatdok ne, katæ kadatdok uchæm phi ar tylli kideiñ uwi ukhian uwi uhæh tæ tih deithlu khajiak man da dæp tæ booh leitæ tæ dæp tæ dat likhlieh utæ deiñ. Man da dat neikhlieh utæ udeiñ kat ki wa khlan udat, man da dæp neitæ tæ, hab chah pynphæt kini kilok kiyong i kitu ki wa ræm.
[13]
manda dæp neitæ, æm wan læh sa kawi wan katæ ka i ong i cheini ong ki kamoo kyndok cha nangbah ong bait i kadat nong, Katæ kadat nong læh dei yakut i kattæ spah kattæ spah uyadat nong, man da dæp i uyadat nong hi kat ki wa ræm kitæ læh hab chah thap na ryngkhi la da chispah la da arspah da booh i, kattæ spah uwi udat uwi uchoh, la da ki i wa ræm itæ
`There is another game called moo kyndok played with stones, we used to put a target like 100 0r 200 to win, whoever losses will get slapped from their back by the winner.'
manda dæp neitæ, æm wan læh sa kawi wan katæ ka i ong i cheini ong ki kamoo kyndok cha nangbah ong bait i kadat nong, Katæ kadat nong læh dei yakut i kattæ spah kattæ spah uyadat nong, man da dæp i uyadat nong hi tæ kat ki wa ræm kitæ læh hab chah thap na ryngkhi la da chispah la da arspah da booh i, kattæ spah uwi udat uwi uchoh, la da ki i wa ræm itæ
[14]
man da dæp neitæ, jooh yalæh kyndæh wan i katæ ong i kayahai katæ kayahai læh ka kneih syiem ya pynyap syiem katæ læh hadooh san ngut ynru ngut chilok man æm ko ar grup heitæ.
`We also used to play a game call ya hai where we snatch the king and kill the king where we can play with only 5 to 6 persons in a team..'
man da dæp neitæ, jooh yalæh kyndæh wan i katæ ong i kayahai næ katæ kayahai læh ka kneih syiem ya pynyap syiem katæ læh hadooh san ngut ynru ngut chilok tæ man æm ko ar grup heitæ.
[15]
dæp uni sa katæ yn sa kani kyndæh ke kani kitæ, æm sa kawi won kajait yakyndæh ke ong i yakhynjoh lain ne katæ katæ kakhynjoh lain hap rooid, hap liar phi da ulain upyllun wa langdong ulain, æm weiyung hæh weiyung khian hap rooid phi, jooh yachad i ha pyrdi itæ iyung hæh yakap yakap i chi iyung khian kat ki wa æm na lait la da joh o ki ukhynjoh utan chalait pynyoo kitæ man da yap ki.
`There is another game called Khynjoh line where two circle were drawn one is bigger than the other, In the big circle we used to dance and suddenly jump to the smaller circle, from there we can reach out and pull out any players from the big circle if i can pull them it means they are out..'
dæp uni sa katæ yn sa kani kyndæh ke kani kitæ, æm sa kawi won kajait yakyndæh ke ong i yakhynjoh lain ne katæ katæ kakhynjoh lain hap rooid, hap liar phi da ulain upyllun wa langdong ulain, æm weiyung hæh weiyung khian hap rooid phi, jooh yachad i ha pyrdi itæ iyung hæh tæ yakap yakap i chi tæ iyung khian kat ki wa æm na lait la da joh o ki ukhynjoh utan chalait pynyoo kitæ man da yap ki.
[16]
kat wa kamtæ, manda dæp neitæ nang khynnah i, jooh læh sñiaw suk i læh ulai lidaiñ ya kadeiñ cha khloo dei ya kut la kilok kijor yong i ya uyalai ya kit khoh kit wait ya ulai lidaiñ i ya katæ kadeiñ na khloo. manda dæp Neitæ æm kipor ya ukam kini kipor, lai lipyllang lok i ya uyalai khait jhur i lai likhait i ya utæ ujaralood , uyarain wa umyrdoh, . Uwan cheini ong ki jamyrdoh, i ong umyrdoh. jooh likhait ki kam kitæ
`then while we were small we also love to go to the forest to collect firewood we used to go with friends in group along with cone, bowie knife. Also we used to go as a group to collect the wild vegetables called Jaralood, Jarain and Jamyrdoh..'
kat wa kamtæ, manda dæp neitæ nang khynnah i, jooh læh sñiaw suk i læh ulai lidaiñ ya kadeiñ cha khloo dei ya kut la kilok kijor yong i ya uyalai ya kit khoh kit wait ya ulai lidaiñ i ya katæ kadeiñ na khloo. manda dæp Neitæ æm kipor ya ukam kini kipor, lai lipyllang lok i ya uyalai khait jhur i lai likhait i ya utæ ujaralood næ, uyarain næ wa umyrdoh, næ. Uwan cheini ong ki jamyrdoh, i ong umyrdoh. jooh likhait ki kam kitæ
[17]
man da dæp neitæ, jooh sñiaw bang wan i læh ulai litong dathli lai litong tham i, ya ong i lai lichoh doh lai litong liyabæh doh liyabæh lun kamtæ kitæ. Nang khynnah dooh i wa sñiaw suk. Uteiñ læh jooh æm hi re uteiñ katæ kachohnoh kat ka wa æm læh man da dæp ong kibru æm chohnoh , da dam hi i ulai, man da poi itæ ipor yapyllang lok i pyllang lok i, dæptæ yalai yalai, sñiaw suk æh por khynnah i .
`then we also used to like fishing to the river, we never scared of anything but when the elder says that there were bad people then we stop. When the time come we, as friends we used to gather again and start to go again. so our childhood life was very interesting..'
man da dæp neitæ, jooh sñiaw bang wan i læh ulai litong dathli lai litong tham i, ya ong i lai lichoh doh lai litong liyabæh doh liyabæh lun kamtæ kitæ. Nang khynnah dooh i wa sñiaw suk. Uteiñ læh jooh æm hi re uteiñ katæ kachohnoh kat ka wa æm læh man da dæp ong kibru æm chohnoh næ, tæ da dam hi i ulai, man da poi itæ ipor tæ yapyllang lok i pyllang lok i, dæptæ yalai yalai, tæ sñiaw suk æh tæ por khynnah i sæ.
[18]
EMPTY
`EMPTY.'
EMPTY
[19]
cha nangbah lai skur i læh da hæh da hæh i æm pong ulai i kam kikhynnah chini dang khian dang khian hadooh wa boi san snæm ynru snæm hi jan dang i lai ABKD i. man da dæp neitæ poi Nadooh uchong klas wi klas ar klas le, i da hæh i kakot læh boi puræ kot re poi ha skur dæp uthoh, poi ha skur wa muna kot cha kdong dooh i kyndæh.
`In Nangbah we started to go to school very late i.e., from the age of 5 to 6 years old not like kids at this time they started early. From class 1 Class 2 Class 3 we already grown up and we never study when we reach school after writing we threw our book-bag and then play, the same at home also..'
cha nangbah tæ lai skur i læh da hæh da hæh sæ i æm pong ulai i kam kikhynnah chini dang khian dang khian hadooh wa boi san snæm ynru snæm hi jan dang i tæ lai ABKD i. man da dæp neitæ tæ poi Nadooh uchong klas wi klas ar klas le, i da hæh i kakot læh boi puræ kot re poi ha skur dæp uthoh, poi ha skur wa muna kot cha kdong dooh i kyndæh.
[20]
man da wan i kam mynstæp neistæp, chim kamuna kot keiñ biang lai biang cha skur jooh tip i re upuræ kot kam wa puræ kikhynnah katni, dooh dooh heipor eksam eh jooh puræ i chibæt chibæt eh kattæ da dæp hi i, tang man man da yoh result teintein pass teintein pheil kat ym æm re utip ka upynæmkam bha kam kikhynnah wa katni, hadooh kam kikhon hi i katni læh da yoo hi kitæ kijingyaphær wei ipor yong i wa ki yong kikhon i
`Before going to school we just took the school bag from somewhere and then go. We never study like the kids nowadays do, we study only during exam that too just for some time, even then when the results came out sometimes we passed sometimes we failed since we don? even utilize the sources just like the present kids. Even to our children also we could see the difference between our time and theirs..'
man da wan i kam mynstæp neistæp, chim kamuna kot keiñ biang lai biang cha skur jooh tip i re upuræ kot kam wa puræ kikhynnah katni, dooh dooh heipor eksam eh jooh puræ i chibæt chibæt eh kattæ da dæp hi i, tang man man da yoh result teintein tæ pass teintein tæ pheil kat ym æm re utip ka upynæmkam bha kam kikhynnah wa katni, hadooh kam kikhon hi i katni læh da yoo hi kitæ kijingyaphær wei tæ ipor yong i wa ki yong kikhon i
[21]
katni.
****
****

Text viewInterlinear Glossed Text