Utterance view

FM15_52_1a

Recording date2011-04-15
Speaker age70
Speaker sexm
Text genrepersonal narrative
Extended corpusno



showing 1 - 100 of 258 • next


[1]
dat murnungku im-in kam-ap kaarrayin.
A policeman called Gordon Stott travelled from Timber Creek.
dat murnungku im-in kam-ap kaarrayin.
[2]
im-in kam-ap la Waterloo an ngu-lu yangki marni nyila ngumpin Japalyi, ngumpit-tu jam-bala-lu Waterloo-ngarna-lu, +" nyampa-wu-warla-npula yani?
He arrived at Waterloo Station and the Aboriginal workers asked his policeboy Kurnmali, "Why are the two of you here"?
im-in kam-ap la Waterloo an ngu-lu yangki marni nyila ngumpin Japalyi, ngumpit-tu jam-bala-lu Waterloo-ngarna-lu, +" nyampa-wu-warla-npula yani?
[3]
+" ngu-wula yani ngu-rliyarra yani murlu-wu, raiful-u ngu sign-im-bat yuwarru raiful.
We came to register a rifle.
+" ngu-wula yani ngu-rliyarra yani murlu-wu, raiful-u ngu sign-im-bat yuwarru raiful.
[4]
+" ngu paper-la yuwarru raiful, kuya.
"He's got to sign for the rifle," said Kurnmali.
+" ngu paper-la yuwarru raiful, kuya.
[5]
kula-yina jutuk marni.
But he wasn't telling them the truth.
kula-yina jutuk marni.
[6]
imin
****
****
[7]
ngu yani nyilama yaluntirlu na ngumpitku stockcampkulawu
The policeman had really come for those stockman.
ngu yani nyila-ma yaluntirl-u ngumpit-ku stock-camp-kula-wu.
[8]
yalu-ngku ngumpit-tu ngu-lu pani ngarin jam-wei.
Some Aboriginal men had speared a killer somewhere.
yalu-ngku ngumpit-tu ngu-lu pani ngarin jam-wei.
[9]
an ngu <<wip>> yinangkulu piyarrp na kanya nyilama Waterloo boima
And some other people had reported that the Aboriginal workers at Waterloo had done it.
an ngu-yinangkulu piyarrp na kanya nyila-ma Waterloo boi-ma.
[10]
alrait ngu-lu tirrip karrinya na.
OK, so then the policeman and tracker camped overnight.
alrait ngu-lu tirrip karrinya na.
[11]
ngu-lu ask-im kaputa-la-ma abta supper ngu-lu yangki marni nyila-ma Japalyi-ma.
The Waterloo mob questioned Japalyi in the evening after supper.
ngu-lu ask-im kaputa-la-ma abta supper ngu-lu yangki marni nyila-ma Japalyi-ma.
[12]
nyampawarla eni jaru ngunpula kanya wal imin nyampa nyanta
"Have you two brought any news from the north".
+" nyampa-warla eni jaru ngu-npula kanya wal im-in nyampa nyanta.
[13]
+" lawara nyawa-ma ngurliyarra yani murlu-wu-rni-warla turlk-kaji-wu, sign-im-bat-ku yuwarru paper-la,
"No we just came to register the station manager's rifle," he said.
+" lawara nyawa-ma ngurliyarra yani murlu-wu-rni-warla turlk-kaji-wu, sign-im-bat-ku yuwarru paper-la, kuya.
[14]
ngu-yina marni kurany-karra.
But he was lying to them.
ngu-yina marni kurany-karra.
[15]
kurany-karra ngu-yina marni.
He wasn't telling the truth.
kurany-karra ngu-yina marni.
[16]
ngurla marni nyilama murnungkuma yaluwurni headstockmankurni kartipawu na ngurla marni
In the meantime, Gordon Stott was talking to the head stockman who was a whitefella called Don McLaughlin.
ngu-rla marni nyila-ma murnungku-ma yalu-wu-rni head-stockman-ku-rni kartipa-wu ngu-rla marni.
[17]
ngurla marni kuya ya yalama kartiyama manyjayina yaluwuma ngumpitkuma
McLaughlin told him to talk to the Aboriginal stockman.
ngu-rla marni kuya yala-ma kartiya-ma manyja-yina yalu-wu-ma ngumpit-ku-ma.
[18]
ngu-yina xxx yiniyini marni ngumpit-ma na nyila-ma
He told him the names of the Aboriginal stockman.
ngu-yina xxx yiniyini marni ngumpit-ma na nyila-ma marntaj.
[19]
an kaputkaput-ma ngu tirrip-ma karrinya ngu-lu bridle mani after breakfast-ma.
Early in the morning after breakfast, McLaughlin grabbed a bridle.
an kaputkaput-ma ngu tirrip-ma karrinya ngu-lu bridle mani after breakfast-ma.
[20]
ngu-yina yani cut-across nyawa-ma stockman-ma.
And headed across to the stockman.
ngu-yina yani cut-across nyawa-ma stockman-ma.
[21]
ngu-yina marni stockman-ma +" nyuntu nyuntu an nyawa an nyila
He picked out some stockman saying, "You, you, and this one and that one and this one too".
ngu-yina marni stockman-ma +" nyuntu nyuntu an nyawa an nyila nyawa.
[22]
yeah
****
****
[23]
+" nyurrulu yanta-lu-rla murnungku-ku
"You mob go with the policeman," said McLaughlin, "The policeman wants to talk to you".
+" nyurrulu yanta-lu-rla murnungku-ku ngu-nyjurra malu.
[24]
+" nyatpa-nyjurra malu
"I don't know what policeman wants with you mob".
+" nyatpa-nyjurra malu murnungku-wu?
[25]
+" im garram jaru la yubala jeya, kuya, ngu-yina
"He's got some news about you mob," he said to them.
+" im garram jaru la yubala jeya, kuya, ngu-yina marni-ma.
[26]
ngu-lu yanani na ngumpit-ma, yani kurlpap one-line ngu-lu waninya.
The men walked over to the policeman and formed a line.
ngu-lu yanani na ngumpit-ma, yani kurlpap one-line ngu-lu waninya.
[27]
+" kartiya-la kuya na one-line, ngu-yina marni nyila Japalyi-ma
Kurnmali told them to form a line next to the policeman.
+" kartiya-la kuya na one-line, ngu-yina marni nyila Japalyi-ma Kurnmali-ma.
[28]
+" kuya na
"You mob stand near him like that".
+" kuya na karra-lu-rla.
[29]
+" yuu ngu-nyjurra
"Yeah, he's got something to say to you," said Japalyi.
+" yuu ngu-nyjurra malu.
[30]
yeah
****
****
[31]
+" nyatpa-nyjurra malu,
"He's wants to talk to you mob," he said.
+" nyatpa-nyjurra malu, kuya.
[32]
bat ngu-rla marni yalu-wu-ma nyanuny-ku-ma police-boy-yu-ma Japalyi-yu-ma, +" nyila wananga manta, murla-ngka-wu kangka-yin nyila wananga garra long chain
But instead Gordon Stott said to Kurnmali, "Get that bag and bring it to me," There was a long chain in the bag.
bat ngu-rla marni yalu-wu-ma nyanuny-ku-ma police-boy-yu-ma Japalyi-yu-ma, +" nyila wananga manta, murla-ngka-wu kangka-yin nyila wananga garra long chain darran.
[33]
im-in bring-im-ap na.
He brought the bag to him.
im-in bring-im-ap na.
[34]
ngu wanyjarni jeya kanyjurra.
And left on the ground there.
ngu wanyjarni jeya kanyjurra.
[35]
ngu kanya ngu wanyjarni.
He brought it and left it.
ngu kanya ngu wanyjarni.
[36]
ngu wirr mani kuya-ngku murnungku-lu-ma yalu-ngku-ma marntaj ngu
The policeman opened up the bag and then started pulling the chain out.
ngu wirr mani kuya-ngku murnungku-lu-ma yalu-ngku-ma marntaj ngu mani.
[37]
ngu-wula mani kujarrap-kulu murnungku-lu an yalu-ngku Japalyi-lu.
The pair of them got the chain out - both Gordon Stott and Kurnmali.
ngu-wula mani kujarrap-kulu murnungku-lu an yalu-ngku Japalyi-lu.
[38]
ngu-yinangkulu yuwani ngirlkirri-la na.
Then they chained the stockmen together by the neck.
ngu-yinangkulu yuwani ngirlkirri-la na.
[39]
ngirlkirri-la ngirlkirri-la ola-wei nyawa-ma ngumpit-ku-ma, kutitij-ja-ma one-line-ta-ma.
They were all standing there in a line with a chain around their neck.
ngirlkirri-la ngirlkirri-la ola-wei nyawa-ma ngumpit-ku-ma, kutitij-ja-ma one-line-ta-ma.
[40]
alrait an wartan-ta ngu-yinangkulu yuwani police-boy-lu an murnungku-lu.
And the policeman and the tracker also chained their hands together.
alrait an wartan-ta ngu-yinangkulu yuwani police-boy-lu an murnungku-lu.
[41]
ngu-yinangkulu yuwani marntaj.
They chained them together.
ngu-yinangkulu yuwani marntaj.
[42]
rait ngurla ngurla jarrakap na marni ngurla marni manka karni ngurla marni nyilama murnungkuma yaluwuma Japalyiwuma
Then policeman spoke in Kurnmali's ear so the others couldn't here.
rait ngu-rla, ngu-rla jarrakap na marni ngu-rla marni, manka-ka-rni ngu-rla marni, nyila-ma murnungku-ma yalu-wu-ma Japalyi-wu-ma.
[43]
+" yu gu kanyjurra na, kataj-karra-ku-ma karnti
"You go down to the river to cut some short sticks".
+" yu gu kanyjurra na, kataj-karra-ku-ma karnti shortshort-bala.
[44]
+" kataj-karra-ku-ma, marntaj ngu-rnayina jarrakap-parla malu
"Cut some sticks, I want to talk to the others on my own".
+" kataj-karra-ku-ma, marntaj ngu-rnayina jarrakap-parla malu na.
[45]
+" an nyuntu-ma-yinta kanyjurra kataj-karra na parra, karnti shortshort-bala,
You go down there and cut some sticks for me," he said.
+" an nyuntu-ma-yinta kanyjurra kataj-karra na parra, karnti shortshort-bala, kuya.
[46]
+" lututu-ma karnti-ma, kuya-ma,
"Some short sticks," he said, "OK," Kurnmali replied.
+" lututu-ma karnti-ma, kuya-ma, +" yuu.
[47]
ngu kanya na nyila-ma karnti-ma kanyjuliyit.
So he brought some sticks from the river.
ngu kanya na nyila-ma karnti-ma kanyjuliyit.
[48]
warnkurr kanya ngu wijkik kiyarni kanyjurra-k kuya.
He carried the sticks across his shoulder and threw them on the ground at Gordon Stott's feet.
warnkurr kanya ngu wijkik kiyarni kanyjurra-k kuya.
[49]
yalu-ngku murnungku-lu mani kuya-ngka wirrwirr na nyila-ma karnti-ma yapayapa-ma marntaj.
The policeman distributed the sticks among the chained-up stockmen.
yalu-ngku murnungku-lu mani kuya-ngka wirrwirr na nyila-ma karnti-ma yapayapa-ma marntaj.
[50]
jangkakarni karnti jarlart-baga.
Some of the sticks were really thick.
jangkakarni karnti jarlart-baga.
[51]
ngu-yina marni +" nyawa nyununy nyawa nyununy, nyawa nyununy nyawa nyununy, nyawa nyununy nyawa nyununy, ngu-yina
"This one is yours, this is yours, yours, yours and yours," he said to them as he handed them out.
ngu-yina marni +" nyawa nyununy nyawa nyununy, nyawa nyununy nyawa nyununy, nyawa nyununy nyawa nyununy, ngu-yina marni.
[52]
an ngu-rla marni police-boy-wu-ma +" nyawa-ma nyununy, kuya,
Finally he said to Kurnmalu, "And this one is yours".
an ngu-rla marni police-boy-wu-ma +" nyawa-ma nyununy, kuya, police-boy-wu-ma.
[53]
ngu luwawu yalu-ngku-ma-nyjurra ngumayi-la last-ta ngumpit, kuya.
He planned for him to hit the last man in the line.
ngu luwawu yalu-ngku-ma-nyjurra ngumayi-la last-ta ngumpit, kuya.
[54]
Murtuyarri na ngu panani
He would be hitting Mick Tailer Murtuyarri.
Murtuyarri ngu panani.
[55]
+" alrait, ngu-rnanyjurra malu, redi-bala na karra-lu, punyu-k-pa-rni
"All right - I'm going to give you some instructions when you're ready".
+" alrait, ngu-rnanyjurra malu, redi-bala na karra-lu, punyu-k-pa-rni karra-lu.
[56]
kutitijju ngu ngulu punyuk na karrinya kutitij karntiyawung na purrp
They all stood there ready with the sticks.
kutitij-ju ngu-lu punyu-k na karrinya kutitij karnti-yawung na purrp.
[57]
raito nyuntuma marntaj na parralunyunu murlungkuma ngunyjurra nyurrulu murlangkarni ledimgu <<wip>> ma yuwarru kuya
"OK - you mob hit each other with these sticks and then I'll let out of the chains".
+"raito, nyuntu-ma, marntaj na parra-lu-nyunu murlu-ngku-ma ngu-nyjurra nyurrulu murla-ngka-rni led-im-gu-ma yuwarru, kuya.
[58]
+" ngu-rnanyjurra purr yuwarru
"I'll let you go straight afterwards".
+" ngu-rnanyjurra purr yuwarru murla-ngka-rni.
[59]
parra-lu-nyunu.
"Right, start hitting each other now".
parra-lu-nyunu.
[60]
nyawa na ngu-lu-nyunu pani.
So they started hitting each other.
nyawa na ngu-lu-nyunu pani.
[61]
ngu-lu-nyunu pani na.
They bashed each other then.
ngu-lu-nyunu pani na.
[62]
wanbala ngumpit marluka imin murlangka ngu karrinya kanyjupal langa Daguragu wa waruk marluka Kamanyjingarnama
One of those fellows - he was called Yirrkalkari or Kamanyjingarna Janama and he used to live at Daguragu.
wan-bala ngumpit, marluka, im-in, murla-ngka ngu karrinya kanyjupal langa Daguragu waruk, marluka Kamanyjingarna-ma.
[63]
an im-in hab-im nyanuny mali nyawa-ma ngumayi-la-ma.
His poison cousin was standing behind him - he was called Waterloo Bob Jikirr Jungurra.
an im-in hab-im nyanuny mali nyawa-ma ngumayi-la-ma.
[64]
hmm
****
****
[65]
mali-ngku-rni ngu pani nyila-ma marluku-ma Kamanyjingarna-ma.
Kamanyjingarna's mali started hitting him.
mali-ngku-rni ngu pani nyila-ma marluku-ma Kamanyjingarna-ma.
[66]
an ngu-rla marni Kamanyjingarna-ma kuya, +" yamak-parla parra-yilu ngayiny-ju-waju mali-ngku,
And Kamanyjingarna pleaded with him, "Please me gently - you're my poison cousin - you're not supposed to touch me".
an ngu-rla marni Kamanyjingarna-ma kuya, +" yamak-parla parra-yilu ngayiny-ju-waju mali-ngku, kuya.
[67]
ngu-rla marni.
That's what he said to him.
ngu-rla marni.
[68]
ngayinyju
****
****
[69]
+" ngayiny-ju-waju mali parra-yilu yamak kula
"You're my mali, please don't hit me hard".
+" ngayiny-ju-waju mali parra-yilu yamak kula parra-yilu, kuya.
[70]
yilukuya
****
****
[71]
an ngu-rla marni murnungku-ma, murnungku-lu im nou jaru-ma.
The policeman understood what he was saying and said to him.
an ngu-rla marni murnungku-ma, murnungku-lu im nou jaru-ma.
[72]
ngu-rla marni murnungku-ma nyila-ma +" gu-an parra
The policeman said to him, "Go on - hit that one".
ngu-rla marni murnungku-ma nyila-ma +" gu-an parra nyila-ma.
[73]
+"parra!
"Hit him".
+"parra!
[74]
nyilamangku marnana ngantawi wankaj parrayi kuya
"It doesn't matter what he's saying to you, just hit him".
nyila-ma-ngku marnana ngantawi wankaj parra-yi, kuya.
[75]
ngu pani na, marntaj.
He hit him then, OK.
ngu pani na, marntaj.
[76]
ngu-yina led-im-gu-warla yuwani ngu-yina mani yilayilarrp na ngirlkirri-nginyi wartan-nginyi
Then, true to his word, he took the chains from their necks and wrists.
ngu-yina led-im-gu-warla yuwani ngu-yina mani yilayilarrp na ngirlkirri-nginyi wartan-nginyi marntaj.
[77]
ngulu nyawama wankaj na karrinya luwanunginyi
They were all battered from the beating.
ngu-lu nyawa-ma wankaj na karrinya luwanu-nginyi.
[78]
nyilama najanma Japalyiluma pani nyilama Murtuyarrima
One Japalyi (not the police boy) had beaten Murtuyarri.
nyila-ma najan-ma Japalyi-lu-ma pani nyila-ma Murtuyarri-ma.
[79]
najing pangkilypangkily pani ngu kuya-rniny-ma binij.
He had hit him again and again over the head.
najing pangkilypangkily pani ngu kuya-rniny-ma binij.
[80]
an Jampin ngu pani.
And he beat Jampin too - George Wangararra Jampin from Newrie Station.
an Jampin ngu pani.
[81]
wan-bala Jampin, yala-ny-mawu-rni marluka kayirrampa.
That Jampin was a traditional owner of the area north of Waterloo.
wan-bala Jampin, yala-ny-mawu-rni marluka kayirrampa.
[82]
im nyila-ma Jampin-ma blanganta Kildurk.
Jampin was a TO of Kildurk.
im nyila-ma Jampin-ma blanganta Kildurk.
[83]
ngu nyila na pani jurtakik-karra Japalyi-lu-ma marntaj.
Japalyi had based him on the back of the neck.
ngu nyila na pani jurtakik-karra Japalyi-lu-ma marntaj.
[84]
nyila-rni-warla ngu-rna marnana jaru-ma nyila na.
That's the story.
nyila-rni-warla ngu-rna marnana jaru-ma nyila na.
[85]
nyila-rni-warla ngu-rnangku piyarrp yuwani.
I told you that story now.
nyila-rni-warla ngu-rnangku piyarrp yuwani.
[86]
marntaj-warla wayi?
****
marntaj-warla wayi?
[87]
murnungku-ma nyila-ma Gordon Stott.
The policeman was called Gordon Stott.
murnungku-ma nyila-ma Gordon Stott.
[88]
ngu wankajpirri, im kuliyan.
He was an agressive fellow.
ngu wankajpirri, im kuliyan.
[89]
im-in la Timber Creek.
He was at Timber Creek.
im-in la Timber Creek.
[90]
nguyina tirrkkarra mani kuyarniny Timber Creekkulama karrawarrama
He was known for chaining people up near Timber Creek.
ngu-yina tirrk-karra mani kuya-rniny Timber Creek-kula-ma karrawarra-ma.
[91]
Fitroy-la-ma.
At Fitroy Station.
Fitroy-la-ma.
[92]
ngu-yina tirrk-karra mani marntaj.
He used to chain them up there, OK.
ngu-yina tirrk-karra mani marntaj.
[93]
yangyang-bala-lu-ma ngu-lu ngarin pani kaarrampa-ma.
Some young blokes were spearing cattle on eastern side.
yangyang-bala-lu-ma ngu-lu ngarin pani kaarrampa-ma.
[94]
ma
****
****
[95]
ngu-yina kanya Timber Creek-jirri wart.
He brought them back to Timber Creek.
ngu-yina kanya Timber Creek-jirri wart.
[96]
nguyinama Timber Creekkula ngantukuwarla ngu wuliny yangki marni kujarra yangbala
At Timber Creek he asked the young fellows, "Who's the one who killed the cattle".
ngu-yina-ma Timber Creek-kula ngantuku-warla ngu-wuliny yangki marni kujarra yang-bala.
[97]
yirrapma ngulu
****
****
[98]
yirrap-ma kula-lu-rla pina yalu-wu-ma ngarin-ku-ma yalu-ngku-ma kujarra-lu ngu-wula pani.
The other mob there didn't know which of the two of them had killed the cattle.
yirrap-ma kula-lu-rla pina yalu-wu-ma ngarin-ku-ma yalu-ngku-ma kujarra-lu ngu-wula pani.
[99]
an
****
****
[100]
ngu-wuliny kanya rait-ap karlampa.
So he took both of them to Timber Creek.
ngu-wuliny kanya rait-ap karlampa.

Text viewInterlinear Glossed Text