Text view

llijchu_ine_I

Recording date2005-08-08
Speaker age52
Speaker sexm
Text genretraditional narrative
Extended corpusyes


Javascript seems to be turned off, or there was a communication error. Turn on Javascript for more display options.

**** **** áyu, ícyooca ó úúbálleehi **** Pɨ́ɨ́ne Núhbá uubálletu **** ídyéjúcóetsííba. **** **** diibyéváa ihdyu **** Pɨ́ɨ́ne Núhbá **** médéjúcóejpi. **** **** aabévané ihdyu **** táábavá **** Iáme Nuhbá ájyúwake, **** iáme núhbá ajyúwake **** táábávaábe. **** **** aaméváa ehdu ícyahíjcyá **** ihjyáwuúri. **** **** aabéváa ihdyu **** imyéénuhíjcyádú ihdyu. **** **** diibye **** Pɨ́ɨ́ne Núhbáj caaníubá diibye **** Lloorámú Niimúhe. **** **** aabe ihdyu **** diitye íbáábémú pañe íjcyaabe ihdyu **** iíjcyadu **** llíjchújehíjcyá. **** **** dibye **** llíjchune **** dohíjcyámé ihdyu. **** **** aanéváa **** diibye **** Iáme Núhbá ɨ́ɨ́tehíjcyá **** diitye **** ícyuwáábé, tehdújuco dííbye ájkímú **** óú **** péhijcyáne. **** **** dibye llíjchuhíjcyáné cuumú iáábeke, óóbawá iáábeke. **** **** aanéváa íhya waajácújúcóóroóbe. **** **** aanéváa tsájcoojɨ **** diibye **** Lloorámú Niimúhé tsáábe **** méwakye nééhií. **** **** múhjáubá **** meh **** cudsɨ **** lléénehíjcyá, **** nánihíjcyáhi. **** **** o péébe o ɨ́ɨ́tene o tsáábe tsáhájuco o átyúmɨhíjcyatúne. **** **** áánéllií **** ícyooca **** cúvé ó tsaá aabe tétsii ó téhmeéhi. **** **** múha **** íjcyámeke **** mewáájácuki. **** **** aanéváa ɨ́mɨááné **** illííñájátsihdyu tsáábe **** teene **** ɨ́hjɨɨhá úniúvú tsónááveebe ijyácunúhijcyá. **** **** cána óvíiíkye múha tsáá néébere **** teene **** ɨ́ɨ́tehíjcyaábe. **** **** áánáa cúvéhréjuco **** néénáa, éhne **** méjpij tsɨ́tsɨ menééneri **** ɨ́ɨ́teebe ehdu **** ditye **** nave nave **** pájtyene. **** **** áámekéváa llíjchuúbe. **** **** ihdyúváhacáa ítyónujte. **** **** ítyónujtéváhacáa nánihííjcyá. **** **** áámeke itsíváne **** néévaábe, íjtyéhaca eene **** nánihíjcyáhi. **** wa **** dityu medóókií neébe. **** **** aane **** ɨ́mɨááné tsúúca ityúúne **** dójucóóme. **** aane **** ɨ́ɨ́téroobe diibye lá- **** Iáme Núhbá **** tsáhájuco **** ɨ́ɨ́tsɨɨme íjcyatúne. **** **** ícyaj neébe. **** **** áánúubá tsáma íñe **** ɨ́veekí **** tájtsɨménémuke pɨ́rujtsóhi. **** **** iñééne **** tééné ɨ́jtsameiyíyéjuco diíbye. **** muhdú **** dííbyeke **** úmeco imyéénúíñeri. **** **** áánemáváa íjcyaabe **** tsájcuuve **** tehdújuco **** pájáábímyeíñe. **** **** neébe ícyooca, **** tsáné **** óóvetájú méméénuúhi. **** **** ahdɨ́ɨ́vane tsájcoojɨ **** méuménúteéhi, úmébajúvú mécúwáteé. **** **** neebe **** Iáme Núhba. **** ahdu nééne **** áánu **** áájyaá. **** **** íñe meméénuhíjcyádú bañéjúúvaabe dííbyeke. **** **** mááníubávú ájcuube dííbyeke. **** **** aanéubáváhjáa **** ihdyu teene **** mááníuba ihdyu **** ihñé **** pívyetéjtsó bañéhéré ihdyu **** **** iípívyéjtsóne ájcuube dííbyeke. **** **** aane **** ɨpɨ́hjáne ɨ́mɨááné neébe, péjcore mépeéhi neébe. **** **** ahdújuco cúúvénetúré **** imájchóne **** ayúwa llih metsuj iñééne tsajtyémé dííbyeke. **** **** Áábekéváa **** píívyetétsoóbe. **** aanéváhácápe **** éhne **** múu **** tsíhyulle péhdu pehíjcyáme. **** **** ihdyúváhacápe **** tééjá pañére. **** **** tétsihíyevápe ipyéhijcyáné ɨjtsúcunúúbé éhne múu tsíhyulléjuco péuvúdu. **** **** aaméváa ɨɨtécunúté **** áálláhé páájɨrí diibye wácha tékéhɨúcunu. **** **** neé- **** métsu íchihvu mewáyééve neebéváa diibye **** Iáme Núhba. **** **** aanéváa ihdyu wáyéeevémé cáruúcunú **** teene **** áálláhé páájɨri **** diibye wácha tékéhɨúcunu. **** **** neébe **** ámuúhaj, **** áádíkye boh **** wáchááke me- **** meú- **** meújcú **** medóókií. **** diibyéheene **** méájyaá, **** métónuúbej **** dúúcute. **** **** ihdyúváhacápe teene **** ihjyá apɨ́hájcú waanúwatúré ihdyu eene **** dibye íjyácunúhijcyáne. **** **** ahdújucóváa **** dibye nériivyéne. **** **** eh néríívyeebe **** dóllóóvérónáa, éhlléure pehíjcyaábe, **** páñevúré éhlléure pehíjcyaábe. **** **** eh **** néémeé ímíñeúvú ellévú dɨ́tsɨ́ɨ́véne duúcu. **** **** ahdújucóváa dibye ɨɨ́tsɨ́ɨ́véne, (dólloúcunúrónáa diibye wácha llíucúné apáñéjcú tépaajɨ́ríjyuco. **** **** tsúúca diibye dsɨ́jɨvé wáchááréjuco). **** **** aanéváa tsaapi diityédítyú nééríívyeebe cápíyuúcuté tépaajɨ́ríjyuco apáñéjcú dáijnécu, ítyónúúbe. **** **** tsúúca ditye tétsihvu **** pívyétejtsóné **** iáábedívuréjuco. **** **** Áábeke **** illííhánúne **** tétsihvúré dóómeé **** (Ehdúváa íájyake Iáme Núhbá dóó ihyájkímuma ɨ́ɨ́tsɨ́ɨ́me áhdo) **** aanéváa teene **** eh **** úmevúréi péébe **** teene **** ílliiñájá tollííjyú pícyoíñú **** tétsihvúre. **** **** teene **** páneere íonúhóónemájuco. **** **** aane ihdyu **** téhullétú **** tsáámeúvúdú **** íjcyámeke **** ɨ́dsɨ **** ɨɨtécunúpejtsó. **** **** tsáhájuco diityémá diibye ájyu **** tsájúcootúne. **** ¿ácooca llih kiávújucó átyájɨɨ́? **** tsáhaá **** ɨɨná ú díllohíjcyá. **** tsúúca **** tácyuwáábeke dibye **** pɨrúh pɨ́rú tsájtyénellií, dibye dóónéllií. **** téhdure idyé tácyuwáábema tsúúca úmeco muha mémeenúhi. **** **** dihjyúvadíñe, u **** íhjyúváhajchíí **** téhdure idyé **** uke úmeco ó méénuúhi. **** áijyúváhjápe tsúúca **** diibye **** eh **** tsɨ́ɨ́mene piivyéjucóó díílleke, **** dííbyé táábake. **** **** juu neélle aanéha idyé íjcyácóóbejɨ́ɨ́vari. iñééne **** dííbyé lliiñájá **** tollííjyú **** páátánújelle éhllévu **** níh- **** níhbáhó pañévu. **** **** ááne teene **** dííbyé **** namíjtyaco **** pícyoolle **** ímujpáné pañévu. **** **** teene **** dííbyé oonúho bɨɨrúmuco némeíñé wáduhjácómeíllé **** íovááwatu. **** **** tsúúca **** ehdu páátanújúcoólle. **** **** aane ihdyu ícyahíjcyáhí. **** **** dille **** tétsihdyu **** múhajchótácóbaúvú **** dille ícyahíjcyátsihdyu. **** **** tsúúca diille tsɨ́ɨ́mávaá **** ájyúúvú eeváco. **** **** aanéváa diibye **** cááníúvú caaníubá **** tééjá pañe. **** **** tsá mewáájácutú mityá tsɨ́ɨ́júj caáni, tsá mewáájácutú. **** **** aame ihdyu ícyahíjcyánáa, tsúúca tsɨ́ɨ́mavájúcoolle dííbyeke. **** **** aabe **** icyóhbodu kéémehíjcyá, **** kéémehíjcyá. **** **** kéémeebe teene **** chiyórójúwuúné iújcúne **** llíjchuubéré pehíjcyá. **** **** ikyéémétsihvu dílloobe **** diille tsɨ́ɨ́juke. **** **** wáhaj neébe **** **** ¿A tsáhápena **** o **** cáánívatúne? **** **** tsáha llíhij neellévápeé **** támachíjpácyórené uke **** ó tsɨ́ɨ́maváhi. **** juúju neébe tehdújuco. **** iñééne pehíjcyaabe **** **** tsɨ́ɨ́juma pehíjcyá **** úmɨhévu. **** **** tsɨ́ɨ́jú úníuri **** llohcóbáwuúmuke llíjchuhíjcyaábe. **** **** tsáhájuco ɨ́ɨ́né ɨ́jtsaméiyí dibye íjcyájúcootúne. **** **** aanéváa tsájcoojɨ **** t- **** ihjyá pañe llíjchuubéré péhíjcyaabe **** ɨɨtécunú diitye ééteke eene **** tsohótsóhó néémeke. **** **** ihdyúváhacáa diibye íítyáhdí dómíúúhori **** íjcyámeke. **** **** áámekéváa llijchúcuube **** apáñéjcú **** teene **** íítyáhdí dómíúúhotúré kiávú **** wáduhnécu. **** **** agúj neebévápeé, **** néhnɨhɨ́vaabe ɨɨná **** díícyáániúvú llijchúpíyé u tsívaabe ɨɨná **** ávyé tádyómíúúhotu ú llijchúcúhi neebévápeé. **** **** ícyaj neébe. **** **** aca muhdú ɨ́ɨ́vane **** áánu ehdu oke néé tahdíyo, iñééne. **** **** ɨ́ɨ́cúi **** peebe tsɨ́ɨ́ju éllevu. **** **** wáhaj neébe, **** idyéjuváa tsá **** o cáánívatúne. **** **** áánerá oke **** tahdíyó **** néé, **** dííbyé dómíúúhotu o llíjchúcúnélliíhye. **** **** díícyáániúvú **** llijchúpíyéhjáa u tsívaabe, **** ávyé tádyómíúúhotu oke ú llijchúhi. **** áánerá oke neébe. **** **** éée neellévápeécu, **** uhné llih ú caanívaráhi. **** **** ároobéne **** llih áákityé **** lloorámudítyuné **** cáámetúne **** néríívyéroobéne **** dócájyááveíñú apáñéjcú dsɨjɨ́véuhnécu. **** aanéjɨ́ɨ́vari oke ú díllohíjcyáhi. **** **** juu neebévápeécu, **** tehdújuco wáhaj. **** cána boh idyé **** oo **** tehdu o íjcyaki. **** **** ellévújucóváa dibye lloorámuke néhcoobéré, néhcoobéré. **** **** ájtyúmɨtéébe **** kiá tépaajɨ́rí **** íjcyámeke. **** **** ááme éllevu áádi néériivyéjucóó, néériivyéjucóó úúú. **** **** tépaajɨ́tú **** áádi dócárááveíñú úúú, **** ijyócuhnécu. **** tsá dibye dsɨ́jɨ́vetúne. **** **** tétsihdyu tsáábe tsáábe **** neébe, **** wáhaj neébe. áánerá keenéiyó o dsɨ́jɨvéne, **** ílluréubá oke ú allíhi neébe. **** **** lloorámudítyú o áákityéroobe tsá o dsɨ́jɨ́vetúne. **** **** éée neélle, **** íjcyároobéhdené **** díícyánií. **** **** áróróóbekéneecu **** íñimyéneecu ɨhdóhi, **** ááneríñeecu **** dsɨ́jɨ́veébe. **** **** dííbyeke állihíjcyalle. **** **** áánélli idyé **** ellévújuco dibye **** pééne, **** péébe **** néhcoobéré ííñimyémuke, néhcoobéré úúú. **** ííhyóvé pañétú ájtyúmɨtéébé cúwahíjcyáábeúvuke. **** **** tácáyújcutéébe, **** íñi ííñimye neebévápeé. **** uuváa **** llihíyoúvuke u ɨ́hdóneri dsɨ́jɨ́veébe. **** ahdu **** oke dɨhdo **** téhdure idyé o dsɨ́jɨ́veki. **** **** Ɨɨ́ neébe muhdú ɨ́ɨ́vaabe **** ó- **** ó ɨ́- **** ó ɨ́hdoohi **** díícyáánikye. neébe. **** **** ímí íñe **** dííbyé **** úmɨhévú **** pééróne **** llíhpyémuke, dííbyé **** bájtsotá **** baajúriháñé **** májchóíyómeke llíhpyémuke o dóóne tájpí o íjcyáne o cúwaabe muhdú ɨ́ɨ́váábeke **** díícyáánikye **** ó ɨ́hdoóhi neébe. **** **** íllure állille dɨ́ɨ́tsɨ́ɨ́juú neébe. **** **** juúju neebéváa. **** **** tsiiñe idyé óómiíbye. **** **** wáhaj, wáhaj neébe, **** ílluréváhaca oke ú allíhi. **** íllure muurá oke neébe, **** dííbyé úmɨhé **** baajúriu **** májchóíyóóbe llíhpyeke **** o dóóne tájpí o cúwahíjcyaabe muhdú **** ɨ́ɨ́váábeke táiááchikye **** ó ɨ́hdoóhi. **** **** muurá íllure oke neébe. **** **** éée llíhij **** neellévápeécu, **** muubéne ihdyu **** oohííbyené **** dóóhií. **** ímíhyenécú **** llííñájaaríñe íjcyáróóbekéneecu oohííbyenécú dóóhií. **** aane **** aa- **** oke ú díllohíjcyá, **** oohííbyené dóóbeke, **** camácámájuco dille állihíjcyáne. **** **** ellévújuco idyé dibye **** pééne **** oohííbyeke néhcoobéré, **** néhcoobéré. **** **** ájtyúmɨtéébé kiijyé pañe cúwahíjcyáábeke. **** **** teene **** cáániúvú illóhékííjyé pañe cúwahíjcyáábeke. **** **** óhij oohííbye neebévápeé. uuvá- **** uuváa llihíyoúvuke u dóóhií. **** **** ehdu oke waháró nééhií, **** ahdu oke didyo téhdure idyécu. **** **** tsáhaá neébe, **** llíhij muhdú ɨ́ɨ́váábeke táiááchikye **** ó doóhi. **** **** dííbyé úmɨhé iihyóveri **** bɨɨrúmú úllérómeke o dóóne tájpí **** o íj- **** o- **** o íjcyáne dííbyé illóhékííjyé pañe o cúwahíjcyaabe muhdú ɨ́ɨ́váábeke táiááchikye ó **** doóhi neébe. **** íllure uke állille dɨ́ɨ́tsɨ́ɨ́juú. **** **** juu neebévápeé, ehdúhácáa idyé **** u **** dóónejɨ́ɨ́vari. ané ói ó oomíhi. **** néébere idyé **** ɨ́jtsámeííbyéré tsahíjcyáhi. **** **** ɨ́jtsámeííbyéré **** tsáábedi ihdyu diitye **** kiki góócópejtsó muhmúú pañétu. **** **** dsorí, dsorí, dsorí, dsorí, dsorí, dsorí. **** **** éé neébe, néhnɨhɨ́vame ɨɨná óhdi ámuha mégóócóhíjcyáhi. **** **** níhñécunu ámúhyakye o llíjchuímyé ɨɨnáhaja. **** imíyí o íjcyáábedíjɨ́ɨ́vari. **** **** kiávúhjané llihíyoúvú péébeke **** o néhcohíjcyáábedi ɨɨná ámuha **** mégóócóhíjcyáhi, níhñécunu ámúhyake o llíjchuímye. **** **** ehdúvá dibye **** néé- **** néénéllií tsáha llíjchu néémeé. **** múúhakye ihdyu llíjchudíñe. **** **** ukévá muha meúúbálleki, ukévá muha meúbálléwááheki neéme. **** **** íllure állille dɨ́ɨ́tsɨ́ɨ́ju, **** lloorámudítyuné áákityéébe, ííñimyéne ɨhdóhi, oohííbyené dóóhií uke nehíjcyáhi. **** **** díícyánikyéneecu **** dɨ́ɨ́tsɨ́ɨ́jú wajpíímuné **** dóóhií. **** **** aame eene díícyání apɨ́hajcúné wanúwááneri **** diítye. **** **** áámeke **** ellévú ullévú u péécooca **** kéévahíjcyalle. **** táwajpíímúú, níjkyéjɨ́hajcúné tehmúmúú, **** mémajchóvajúú. **** **** áánevu níítyémeke **** máchótsohíjcyalle, **** u úlléné **** boóne. **** **** aame **** téhajcújɨ́ paajɨ́né **** pañe ijcyáhi. **** **** aane **** u wáájacúné u ímílléhajchíí cáhawáá **** páátánúmeíñe lleebúcunu. **** **** juu neébe tehdújuco. **** he **** aanéjɨ́ɨ́va neebévápeé. **** **** ehdu ditye úúbálléne áhdó **** diityéké nuwááñuíñuube **** cááníúvú bañéwáhaamɨ́netu. **** **** cááníúvú **** maaníutu niwáúúnuíñuúbe. **** **** tsúúca páábejcároíñuúbe. **** **** átsihdyu tsúúca **** oomíjyúcoóbe. **** **** óómííbyedi idyé **** niimúcójobáréjuco. **** dííbyedi úúhɨ́vaténe, **** ééj neébe **** néhnɨhɨ́vaabe ɨɨná **** óhdi ú uuhɨ́vatéhijcyá, **** níhñécunu uke o llíjchúiíbye. **** **** kiávúhjané llihíyoúvú péébeke **** o néhcohíjcyaabe o íjcyáábedi **** ɨɨná **** óhdi ú góócohíjcyáhi neebévápeé. **** **** tsáha llíjchu neebévápeé. **** **** oke **** llijchu **** llíjchudíñe **** uke o úúbálle neebéváa. **** **** ɨɨnáami, ɨɨná oke ú úúbálleéi neebévápeé. **** **** Ihdyúpe **** dɨ́ɨ́tsɨ́ɨ́jú wajpíímú **** níjkyéjɨ́hajcúné tehmúmú **** díícyáániúvuke **** dóó **** íhcyotíí **** uke o úúbálle. **** **** ehdúváa **** niimúcó néé dííbyeke. **** juu neébe **** ɨ́mɨáánéhacápeé. **** **** ehdu dibye **** úúbálléne áhdó teene **** tsɨ́ɨ́jú **** dɨɨhóuvu **** dííbye **** ihwájɨ́ɨ́nuíñuúbe. **** **** tsúúca **** dibye áhdójucóóné, **** dííbyeke niimúcoke. **** **** ááné ɨ́jtsaméiyi ihdyu **** íjcyaabe, **** tsúúca iwáájácúne tsáábe. **** **** tsáhájuco dibye tsɨ́ɨ́juke pátsárijcyójúcootúne. **** **** pevétaréjuco dibye cáwaavyéváné wáábyá pañévu. **** aaméváhacáa ó ábájɨɨvéhi, **** diitye kiki úúballéhi. **** **** aane **** eene díícyáániúvú **** tollííjyú **** díícyááníjyá nihbáhori dille páátanúne. **** **** díícyáániúvú **** namíjtyaco **** dɨ́ɨ́tsɨ́ɨ́jú mujpáñé pañe, **** díícyáániúvú bɨɨrúmuco dɨ́ɨ́tsɨ́ɨ́jú ovááwatu. **** **** aane **** u **** dójtucúné u ímílléhajchíí ú neéhi. **** muhdúhjápena wah ó ñóhñohíjcyáhi u néénej **** tééveri **** u ñóhñócúné **** tujkéveri **** dííllé ojááhotu dííbyé bɨɨrúmuco **** ú tábahjyúcuúhi. **** **** tsúúca úwaabójucóómé **** díí- **** dííbyeke. **** kiki úwaabóne. **** juuu néébere **** ihdyu tééné ɨ́jtsaméiyi tsáábe eene o néhdu ílluréjuco **** cáwaavyéváne. **** muhduámi íñe ó méénuúi **** iñééne. **** **** ɨtsámeíhíjcyaábe. **** **** aane diille tsɨɨju **** waajácú, **** ɨ́ɨ́tehíjcyalle **** ehdu tsáhájuco díílleke dibye **** pátsárijcyójúcootúne. tsá dibye díllójúcootúne. **** **** aabe ihdyu **** icyáwayúcunúhíjcyátsihdyu nééhií. **** **** wáhaj neébe. **** **** acápeecu muhdú **** táayáábéwu ó ñóhñohíjcyáhi neébe? **** **** ícyaj neellévápeé, **** muubéjucó tsáma ɨ́ɨ́veekí tájtsɨɨméneke úúballéne. **** állícyó néébeke tájtsɨɨméneke ɨ́veekíhana **** mú- **** mú- **** múha úúballé **** ɨ́mɨáábekéjɨ́ɨ́va. **** **** tsúúca áábímyeíjyúcoólle. **** **** ɨ́ɨ́búwá pañe ehdu ɨɨ́jtsámeíyóne neélle **** tsáhaá neélle, ihdyúne áyáábéwu u ñóhñohíjcyáné muhdú **** kéméhréjuco u néébe ú ñóhñoóhi. **** tsáha wáha neebévápeé, cána **** boh ihdyu **** o **** ñóhñoki **** tsánéhwuúré ihdyu o ñóihjyúcuki **** **** tsáhaá neellévápeé, **** mɨ́a múnaa nééiyá **** diibyévá **** tsɨ́ɨ́juma **** tódsɨɨvéhi ditye iñéékií muhdú **** o- o- **** o- **** támujpáñevu ó ájcuúhi neellévápeécu. **** Tsáhaá neebévápeécu boh **** ihdyu íllure o éévélleki muhdúhjápena áyáábéwu ó ñóhñohíjcyáhi. **** **** ehdu **** wájyúmeíyólleke dille tsáhájtsóróné pañe **** ityábejcárólleke ihdyu **** ñóihjyúcuúbe. **** **** iñóihjyúcúné tujkéveríj teene **** díí- **** dííbyeúvú bɨɨrúmuco dibye tábahjyúcúne. **** **** tsúúca **** ujcújúcoóbe. **** **** ááné boone awáá ílluréjuco dille **** ɨ́veekíhana ihdyu **** táwajpíímu. tsúúca waajáculle dibye llííhyánuíñe. **** **** ɨ́veekíhana **** tájtsɨɨméne **** állícyóhre néébeé. **** **** átsihdyu tsúúca teene iújcúne **** neébe. **** **** cána boh **** ói óóbámyuke ó aabyúhi nééberéváa eene **** tsúúca nériivyéhi. **** **** dityéne néhdújuco dibye néhcone néhcone dólloúcunúúbé ɨ́mɨááné teene cááníúvú **** lliiñájá tollííjyu. **** **** ícyaj neébe, íñéhaca ihdyu. **** **** niityéébe **** neébe, wáhaj íñéhaca **** llihíyoúvú **** lliiñájá tollííjyu. **** **** éée neélle, **** tsáhájuco **** imíhjímí dille dííbyema íhjyuvájúcootúne. **** **** ehdu **** tsúúca **** eh páneeréjuco iújcúne **** dibye **** llééhowávú iíjcyáne dibye ímíbáchohíjcyáne, **** dibye **** páácyuhíjcyáne teene cááníúvú. **** **** íhjyáa **** néhniñújú **** múhajchótájóbaúvú **** eh tétsii íjcyaju. **** **** aabe **** neébe **** ícyooca ihdyu **** wah úúma **** llííñája ó méénuú **** botsíiíkye memájchoki. **** **** aabe péjcore wah ó llííñájááteéhi neébe. **** **** aabéváa ɨ́mɨááné péébe **** diibye **** óóbawáké llíjchuube, **** cuumúké llíjchuube. **** tsúúca tsívaabe, **** dohíjcyamútsi. **** aane tsúúca **** tsájcoojɨ **** neébe, wáhaj neébe **** ícyooca **** kémúúnéjoba **** ú bújcájaáhi neébe. **** **** péjcore tsíhullévú ó peéhí, **** tsíhulle ó peéhi. aabe **** cúvé ó wájtsɨɨ́hi neébe. **** **** áánéllií **** kémúúnécoba **** ú bújcájaáhi. **** mítyane o **** táávane medóókií, melléhdoki téénevu neébe. **** **** juúju llíhij neélle, ehdu ɨhvéjtsónéhjɨúvuréjuco. **** **** aabe ihdyu **** cúúvénetu **** íjchívyeíñuube, **** éhlléture oomí teene áátájɨ pañétú **** ehdu íjcyáiyódú lleebúcunúúbe. **** **** llíñémuúcunúhíjcyaábe. **** **** dibye llíñémuúcunúhíjcyánáa ɨ́mɨááné tsúúca. **** **** ibújcajááné ɨnɨ́jkévátsihdyu **** keevájúcoólle; **** **** Táwajpíímúú níjkyéjɨ́hajcúné tehmúmúú, **** nihñéréjuco mémajchóváá. **** **** áánélliihyéváa ɨ́mɨááné **** íhyajcútuu, íhyajcútuu caáyí **** cáyí caáyí cáyí **** níítyécunúmé **** pɨ́ɨ́nééjari kiá majchómé, majchómé. **** **** imájchótsóne **** ditye ɨ́hveténé boone teene ɨ́pɨmɨ́htsóné ipícyóóne **** ílluréjuco dille úmɨhévú pééneé. **** ícyaj neebévápeé ɨ́mɨáánéhaáca. **** **** aanéváa dille áálleréi íjcyánáa idyé tsúúca aahɨ́véjúcoóbe. **** **** iááhɨ́véne **** dííbyeréjuco idyé teene pɨmɨ́htsóné níítyetsóne, teene mááho pícyoóne. **** **** ipícyóóne **** pɨ́uvájúcoobe idyé. **** **** táwajpíímúú níjkyéjɨ́hajcúné tehmúmúú, **** nihñéréjuco. mémajchóváá **** tsúúca tájtsɨɨméné waajácújucóóhíí **** úmeco meke imyéénuíñe. **** **** ahdújucóváa **** ɨ́mɨááné ditye níítyécunúmé **** májchómeke áádi **** llijchú, llijchú **** pámeekéréjuco. **** **** illíjchúne **** ɨ́ɨ́cúi teene cújuwa imyéénúne **** tsoobe, tsoobe, tsoobe, tsoobe. **** **** itsóóne **** tuube **** teene **** ca- **** ca- **** tsɨ́ɨ́jú **** caráájɨ́cobáré **** illíúcújɨri. **** eh **** **** ityúúne awaá áádi **** dóó, dóó, dóó, **** dóó, **** dóóbedu imyéénúne **** teene íhñíwáú paajɨ́né óónóvahíjcyaabe **** tsɨ́ɨ́jú ullébá úníutu, **** caatúnuhíjcyaabe **** i- **** ihállúwaajɨ́ne. ááne pícyóhjehíjcyaabe íhyajcú nɨ́jcaúvuu, íhyajcú nɨ́jcaúvuu. **** ehdu **** páneere ɨpɨ́rújtsóne teene **** cáraajɨ iñíjtyúne iávohjácóne **** ellévújuco botsíiíkye dibye **** pééneé. **** **** péébe ihdyu elléhjɨ́ré **** wátyánúmeíhijcyáhi. **** **** áánáacáváa tsúúca diille tsɨɨju **** wajtsɨ́jucóó. **** **** tsɨɨju wájtsɨlle **** tsúúca tsiiñe **** keevávájucóó **** teene pɨmɨ́htsó. **** **** táwajpíímúú níjkyéjɨ́hajcúné tehmúmúú, **** mémajchóvaju nihñéréjuco. **** **** tsúúca tájtsɨɨméné ámúhakye waajácújucóó. **** **** meke úmeco imyéénuki. **** **** ahdújucóváa eene kiávú caáyí cáyí caáyí cáyí dáíhañe, **** aca íhya ɨɨnáhaja. **** **** tsiiñe táwajpíímúú níjkyéjɨ́hajcúné tehmúmúú, nihñéréjuco **** mémajchóváá **** tsúúca **** tájtsɨɨméné **** ámúhakye waajácújucóóhií. **** **** meke úmeco imyéénuki. **** **** aanéváa idyé tsiiñe **** caáyí cáyí, caáyí **** cáyí. **** **** tépaajɨ́jɨréjuco eene ílluréjuco **** cájcacaca, cájcacaca. **** **** máátyobáréjuco díílleke. **** **** ícyaj neélle ɨ́veekíhana tájtsɨméne, **** ehdɨ́ɨ́vájuubé ɨ́veekí tájtsɨɨméné. **** ároobe **** ámúhakyéré **** úmeco méénúííbyejɨ́ɨ́vari, téhdure néi oke **** méénúiíbye. **** ɨ́veekí ámúhakye. **** **** iñééne ityánéhjɨ **** teene ɨ́jpɨɨcávú idyé dóllóóvelle. **** dille dóllóóvenáa, **** tsúúca idyé **** tsájúcoóbe. **** tsáábe **** neeváhi, tsáha wáhaj neébe caatyéju, **** tsíhulléjúcooro o úlléjeróne, tsá o **** cábúúvetúne neébe. **** **** juu neélle **** tehdújuco, tsíijyúhjɨ́ca **** taava medóókií. **** juúju neélle **** majchóju. **** **** imájchótsónéhjɨ neélle, **** okéubá níípajɨ cána boh oke dɨhjácu neélle, **** tájtyúháj pɨɨnétu. **** **** ahdújucóváa **** ɨ́mɨááné teene íjtyúháj pɨɨnétú dibye **** dɨ́hjacúné **** diibye níípájɨke pá- páhejúcoba. **** **** éée neébe **** árónáa ihdyu wah ó uujé cúhlliwa. **** **** mítyanéha ditye ádohíjcyawa ó uujé cúhlliwa **** neébe. **** **** éée neelléváa botsíiíkye **** teewáneecu díícyáániúvuné **** llíchuhíjcyawa eéwa. **** cuuvéreváne **** llih wátéhcoba tsahíjcyáhi. **** **** aabe- aab- **** aawa ó téhméteé. **** **** ó llíjchuu botsíiíkye medóó péjcore. **** **** juúju neellévápeé. aanéjɨ́ɨ́varíhdyeé. ané óómáikye **** múútsúhetu wábohcóte, **** íjyévé oke nee **** (ádohíjcyá) **** méénuhíjcyá. tsúúca iñe méwahmɨ́llíwu nójcanújucóóhií. áánéllií **** mééma **** ú **** újcuú, **** ú ú nuíñuúhi. **** **** juúju neébe tehdújuco. **** ahdújuco dibye pééneé, **** aanéváa teene múútsuhe iwábóhcóne, **** teene **** wahmɨ́llityu **** dibye áácuíñúne. **** **** ááne **** eh neébe, **** cúvéhréjuco wah teéne ói wah o péjucóó nééberéjuco **** ellévújuco teene **** dibye **** ihwáá- **** ihwáábyáwu **** ékééveíñúne. **** **** ááne teene **** cúhllíwá **** lliiñétú ɨ́naavéne dibye téhmehíjcyáne. **** **** dibye ɨ́mɨááné téhmehíjcyánáa cuuvéwuúré joo **** joo. **** ícyaj neébe aabyécó **** éhnené waháró néébe tsájucóó. **** **** wáteewáte, **** wáteewáte. ihjyúvaa- **** ihjyúvaabéré diibye wáchájoba. **** **** ihdyúváhjáa **** táúmeíllé teene múútsuhee **** teene wahmɨ́llii íjcyane. **** **** aanéváa teene múútsúheri **** táábómeíllé páneere íjpií, ityáábómeíñe cátɨ́jɨ́hcúmeíllé (méniicyómúbatu) áhdityu. **** **** ááne teene **** wahmɨ́llivu dille bówáávaíñúne, tsúúca **** ípívyéévelle wáchá meewáréjuco. **** diille tsɨɨ́ju. **** **** aalle ihdyu tsáálle tsáálleke **** dibye **** llíchúpejtsóné **** kiávú. **** **** cájrácárá **** dóó dille **** áákit- **** áákityéne. **** **** aabe téhmehíjcyá, téhmé péjcóveebe téhmépéjcóveebe. **** **** tsáhájuco **** tsíjpíuba tsájúcootúne. **** **** tsɨtsɨ́ɨ́vevu **** teene **** ihwáábyá itsíñaáyóne dííbyeke iñéhcóne újcuube **** aacúj diibye wáchájoba kiá. **** ííllevújuco dibye tsááneé. **** **** tsáábe wajtsɨ́ íávajáréjuco, **** ɨɨtécunúúbé teene iúmɨhérí **** tene ámópácyoúcunúne. **** éée teenéváhacáa ɨ́hde **** teene **** i- **** ipyéétúné ɨhde **** úníchíhcyújelle **** teene íúmɨhe. **** **** aabe ihdyu wájtsɨɨbe dillóváhi. **** wáháá waháróó, tsúúca o tsájucóóhií **** wácháákere ó taaváhi. **** **** juújuj neélle, **** ellévú **** tsónéhjɨ **** tuhíjcya. **** **** juúju nééberéváa ílli **** ɨ́mɨááné itsóóne, **** tsúúca tsoobe tsoobe **** tújúcoobe, tújúcoobe **** tsúúca báábatsójúcoóbe. **** **** ibáábatsóné piñáoóbe, **** wáháá neébe tsúúca ó báábatsóhi, ayúwa **** dicha medóókií. **** **** juúú neellévápeé, ellévú dohíjcya ói **** tápihñúbaahyáné **** ó dónejtsóhi neélle. **** **** juúju nééberévaa íílle dohíjcyáhi. **** tsúúca doobe, dójúcoobe **** dohíjcyaabe **** teenéváhacápe teene **** íñe **** i- **** ítyájkííehóóú iékéévéne dibye dóhijcyáne. **** **** wáháá dibye néénéllií, **** uúhu neélle. **** ói ó ávúhcutéhi. **** teenéváhacáa dille úniñéréjuco **** áñúcuhíjcyáne. **** teene **** í- **** ítyájkííehóóú idyóóróhulle ihdyu teene íjtyúha wájpollároobe eene páhejúcoba. **** **** eenéijyu tsɨ́ɨ́juke **** níípájɨke idɨ́hjácúhéjúcoba. **** **** ullévénu peébe ícyaj neébe. **** aanéubá ihdyu tsá **** íñe wahárokéré o dóótune. **** ácádsɨ́jcaáyoobe tétsihvúre. **** **** íñéijyu muurá níípájɨke o dɨ́hjacúne. **** **** diilléjuco, ɨ́veekí wáhááke **** o **** dóóhií. **** **** tsáhaj, **** tétsihvu diille tsáhájuco áñujcújúcootúne. **** **** óó neébe ɨ́veekíhana ihdyu **** wáhááke **** o **** dóóhií neébe, **** ehdɨ́ɨ́vájuubéhde tsámañe. **** **** aanéhaca idyé íchihyi o íjcyáííbyejɨ́ɨ́vari. óvihdyu **** bájúneri o úlléiibyéréjuco o íjcyáiíbye. **** **** iñééne teene **** ícyahpáyú pañévú uácoobe **** tsɨ́ɨ́jú dɨɨhóú, **** cááníúvú **** lliiñájaaháñe. **** **** páneere **** iújcóne **** ílluú néétune **** ijchívyeíñuúbe, **** dsɨ- **** dsɨjɨ́veháñé néhcoóbe. **** **** elléújucóváa ihdyu íjchívyeíñuube **** pehíjcyá pevébájuríyé ihdyu. **** **** cúwaabéré **** táábere, **** múúmá o íjcyaki néébere. **** **** teene ihjyácóbaúvú tétsiíyé coéváhi. **** **** ellévújuco dibye pééne. **** **** péhíjcyaabe, **** májchótuubéréjuco. **** **** aanéváa **** péhíjcyaabe **** tujkénúré úújeté **** múútsúhé déjúcori **** ɨ́ɨ́né imíjyaú bádsɨ́jcájamúpɨ́. **** teene mútsucóóné **** téhmehíjcyáné **** áákityécóhjɨ́ **** illééneki. **** **** diityépɨdívú tujkénúré dibye úújeténe. **** **** chocówu péébe ɨ́ɨ́tetéébeke **** waajácúpéjtsómúpɨ. llíjchu díllomúpɨ. **** **** uuvápe **** dɨ́ɨ́tsɨ́ɨ́juke u **** dóóne **** úúpíyí aabájaabe u íjcyaabe múhpɨdívú **** ú- **** ú wajtsɨ́hi neemúpɨ. **** **** waajácújucóómé dííbyeke. **** **** éée neébe **** **** ¿ɨɨná ámuhpɨ mémeenúhi? **** **** muhpɨ múútsu météhmehíjcyáhi, múhpɨma dɨjcóte neemúpɨ. **** **** dɨ́jcote mellééneki. **** **** aabe ihdyu tsáhái tsáhbáuba u lléénéityúne, tsanééréi **** u **** níítyedu tsatsíhvú mélléénéehi neemúpɨ. **** **** tsáma állícyóhreváa u néébe **** tsahba **** lléénedíñe. **** **** uúhu neébe, **** ellévújuco dibye **** nériivyéne. **** muúbe aabévané ɨjcó **** imíwu **** llíjcyácójobájɨ. **** **** aane **** ájyaba muh íjcyane **** cáávátúnéllií **** óvíjyuco ihdyu o lléénene néébere **** tsaco iújcúne lleené. **** **** áánemáváa tsíhyullévújúcooro dibye **** témɨɨhe wáágoóne. **** **** aanéváa píhcyumúpɨ́ré píhcyumúpɨ́ré péémupɨ úújeté **** témɨɨhévu. **** **** llíjchu neemúpɨváa, **** áo neebéváa. **** úu- **** **** úubá tsúúca ú lleenéhi, muurá íñe tsúúca témɨɨhe ijcyáhi. **** **** ɨ́veekí tsá **** múhpɨke u lléébotúne. **** **** ehdɨ́ɨ́vaabéhacáa **** dɨ́ɨ́tsɨ́ɨ́juke u dóóne úúpíyí aabájaabe u íjcyaabe ɨ́veekí **** muutsú- **** múhpɨ́ muutsúhe néévá ú **** lleenéhí uke muhpɨ mebóíjcyúnáaáca. **** **** óví ároobe kiátú ú niityéhi. iñééne teene múútsúhé déjuco áátyépɨ wábérejcó; wábérejcó; wábérejcó **** apáñéjcú **** ooríñé íllú ootsɨ́rɨho. **** **** ehdu imyéénuíñúne **** dáij peemúpɨ, **** tsúúca péjúcoomúpɨ. **** **** ááné boonévané **** niityéroobe, kiátú niityéiíbye. **** tsúúca ílluunéjuco **** mítyanéjuco íllú ootsɨ́rɨho íjcyane. **** **** iúújéróne **** bɨwáhullévúré **** téwajcá allúvúré **** óómiíbye. **** **** ílluréjuco dibye táhijcyáne. **** **** ɨ́veekíhana **** idyu, **** ímíhyené o ícyahíjcyaabe ɨ́veekíhaja. **** **** tahíjcyaabe tééhé nɨ́jcáuri. **** **** ííjyunújúcoobe tééhé nɨ́jcaúvu. teene coécówuújɨ́ **** lléénehíjcyaábe. **** **** tene ícyánéhajchótái **** aabéváa ihdyu **** tsápejco **** tééhé nɨ́jcáuri **** kímoúcunúhíjcyánáa **** joo joo nehíjcyáne **** ihdyu **** joo joo. **** **** tééhe llééneúváhjáa diibye **** wácha **** tsááhií. **** **** ihdyúváhacáa tsɨ́ɨ́juúvú naavéne. **** **** tsá- **** tsáhíjcyalle, **** tsáálle **** eene **** ɨɨtécunúvalle **** ɨ́jtsɨɨméneke. **** **** téhdure idyé diibye ɨɨtécunú **** tsɨ́ɨ́juke. **** **** wáhaj iñééíyótsihvu ílluréjuco dibye **** tááneé. **** mátyoúúné áákityéhi. **** tájtsɨɨméne, **** ¿ɨɨnáhana íchii ú meenúhi? **** **** goocójɨ́ɨ́vari, **** goocójɨ́ɨ́vari ɨ́veekí ɨɨná tájtsɨɨméné ú meenú íchii **** **** ehdɨ́ɨ́vanéne uke o néhíjcyánáacáne ɨ́veekítyáhjané **** táwajpíímukéne u dóóhií. **** átsi- **** átsihdyúneecu nihñérené okéne ú doíñúhi. **** **** ímíhyené meíjcyáíyócoóca. **** **** dílleebótú nɨ́jcaúvú **** u íjcyaabe. **** ɨveekí ú ɨ́cúbáhrámeíhi. **** mɨ́a múnaa úhdi ɨ́cúbahráhi. **** u **** íjcyaídyújuco u íjcyáiibye uu tájtsɨɨméne. **** **** iñééne, tsamútsí ityájcatsíhíjcyáróne **** díllolle **** **** ¿a tsáhanécuna **** tájúúajúatu u tsívatúne? **** **** éée wáhaj neebévápeé, ohnéne wah ó tsiváhi. **** **** teenéváhacáa dɨ́ɨ́hou eene **** júúajúa **** nehíjcyalle. **** **** ájcuúbe, áju wáha iñeé. **** **** ahdújucóváa teene iújcúne dille **** dɨ́cháchajcóné dɨ́cháchajcóné. **** **** teene kiávú **** iúní díílleke dɨ́ɨ́hou **** muhdú méhju májchiñútsóné tohátóhá nééne **** beebévelle tohátóha. **** **** aanéváa teene unícyunúllé tóhaa ííñujɨ́vújuco. **** **** píívyeténé móóhoúréjuco, **** wáchá uníu némeíu. **** **** ayúju tájtsɨɨméne neélle. **** **** íu ú dóbórɨúcuhíjcyaáhi, **** aane **** állícyó u néébe tsáma **** ɨ́hdére niityédíñe. **** **** tsɨ́tsɨ́ɨ́neúvú u dóbórɨúcúcooca **** tsáhái u níítyéityúne. **** **** tsanééréi **** tújpámɨ́ɨ́heúvú u dóbórɨúcúijyu **** ú níítyeé tééuri. **** tsáma oke cáhcújtsoco. **** **** ahdɨ́ɨ́vane **** o péjucóóhií. **** **** tsáhaá **** neebévápeé, óómayéi **** boh diícyaj. **** **** tsáhaá neellévápeé. **** **** wái **** diícyaj **** óvíiíkye ihdyu múhduháñé ú **** ijcyáhi neélle. **** elléújuco dille pééneé, **** áálleke **** ɨɨ́ɨ́téne **** ílluréjuco dibye tááneé. **** **** ɨ́veebénúmeíhíjcyaábe **** tsɨ́tsɨ́ɨ́vehíjcyaabe, ííjyunúhíjcyaabe **** dóbórɨúcuhíjcyaabe **** tsɨ́tsɨ́hréiíkye. **** **** o nehdu teene coécówuújɨ **** tájpí ícyahíjcyaábe. **** **** téhmehíjcyaabe tsiiñe dóbórɨúcuhíjcyaabe tsɨ́tsɨ́hréi **** teéne **** téhmehíjcyaabe, téhmehíjcyaabe. **** **** tsiiñe dóbórɨúcuube tsúúca tújpáhyéjuco. **** **** éée neébe ícyoocávané éhne ó níítyeéhi. ehdúne éhne oke waháró nééhií. **** **** iñééne botsíiíkye **** tééuri niityéébé **** baavújuco. **** **** atsihdyu **** botsíiíkye idyé ellévújuco tsiiñe dibye pééneé. **** **** ehdu ííñújɨri úlleebéré pehíjcyáhi. ****
Interlinear Glossed TextUtterance view